Azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý – ortaq mindet

Qazir Almatyda 51 bazar, 200-den astam sýpermarket pen shamamen 4,5 myń osyndaı shaǵyn saýda núktesi jumys isteıdi. Úkimettiń pármenimen megapolıste beıindi basqarmalar, saýda departamenti men aýdan ákimdikteriniń ókil­derinen turatyn arnaýly baqylaý toptary qurylyp, áreket jasap otyr.

Eń bastysy, bıyldan bas­tap áleýmettik mańyzy bar, eń kún­delikti qajetti azyq-túliktiń tizimi 19-dan 31 ataýǵa deıin keńeıtildi. Buǵan qosymsha kókónis pen jemis (qyzanaq, qııar, alma), ettiń túrleri, sút ónimderi, shaı men balyqtyń bes túri engizildi. Osy tizimdegi azyq-túliktiń barlyǵy baqylaýǵa alynyp, jetkizýshilermen, saýda jelilerimen júıeli jumys júrgizilip jatyr.

Baqylaý jumystary jóninde aıtsaq, bıylǵy 5 qańtardan bas­tap QQS mólsherlemesi 12%-dan 16%-ǵa kóterilgenimen, Alma­tyda kúndelikti eń qajetti tamaq túr­leriniń kúrt qymbattaýy tir­kelmegen. Degenmen saýda jelileri negizinen tez ótetin taýarlardyń baǵasyn qaıta jańartyp jatqany­men, áleýmettik mańyzy bar ónim­derdiń baǵasy birqalypty deýge bolady.

Azyq-túliktiń baǵasyn ustap turý maqsatynda Almaty ákim­digi bıylǵy kóktem aılarynda ońtús­tik óńirlerden, sondaı-aq kór­shiles О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstannan qosymsha erte pisetin kókónis ákelýdi de jos­parlap otyr. Bul baǵa teńgeri­min saqtap, naryqty jetkilikti kólemde kún­delikti qajetti kókónistermen qamtamasyz etýge múmkindik beredi.

Almaty qalasynda áleý­met­tik mańyzy bar azyq-túlik taýar­larynyń (ÁMAT) baǵa­syn ustap turý barysynda kóp jumys istelip jatyr. 2025 jyl­dyń qorytyn­­dy­sy boıynsha qalada ÁMAT-qa qa­tys­ty tutyný baǵalarynyń ındeksi 8,9% boldy, bul respýblıkalyq deńgeımen (8,6%) shamalas. Sol turǵyda qalanyń jergilikti at­qa­rýshy organdary syrtqy, ishki faktorlarǵa qaramastan, azyq-túlik naryǵyndaǵy jaǵ­daı turaqty ekenin alǵa tartyp
otyr.

Máselen, 2025 jyly Almaty­da baǵanyń kúrt ósýine jol bermeýge baǵyttalǵan biraz jumys atqaryldy. Negizgi quraldyń biri aınalym qaryzdary men for­vardtyq kelisimsharttar boldy. Osy tetikter aıasynda qalaǵa ár óńirdegi taýar óndirýshilerden tikeleı 26 myń tonnadan astam ónim jetkizildi.

Sonymen qatar úlken saýda je­lisiniń biri – «Magnýmmen» ­15 ataýdaǵy ÁMAT-ty belgilen­gen baǵamen satý jóninde kelisim ­jasaldy. Olardyń qataryna baka­leıa, sút, et pen kókónis ónimderi kiredi. Qazir osy jeli arqyly ­10,4 myń tonnadan astam kókónis pen ­600 tonnadan astam ózge ónim satyldy.

Otandyq óndirýshilermen ynty­maqtasa jumys isteýge kóp kóńil bólinip, olarmen kókónis, qant, jumyrtqa men taýyq etin Almatydaǵy saýda jelileri men azyq-túlik bazarlarynyń sóre­sine tikeleı jetkizýdi kózdeıtin kelisim jasaldy. Bul áreketter óz nátıjesin berip, eki ortada paıda taýyp kelgen deldaldar tizbegin qysqartyp, baǵany birqalypty ustaýǵa múmkindik berdi.

Baǵa saıasatyna demalys kúnderi ótetin jármeńkeler de eleýli úles qosyp júrgendikten, endigi jerde qala bıligi jármeńkelerdi úsh kún qatarynan ótkizýdi uıǵaryp otyr. О́tken jyly qalada 430 jármeń­ke ótip, onda ortasha qaladaǵy qa­lypty baǵadan 10–15% tómen baǵamen 85 myń tonnadan astam ónim satyldy. Jármeńkeler qala tur­ǵyndary arasynda kádimgideı sura­nysqa ıe bolyp, áleýmettik qol­daý isine septigin tıgizip keledi.

Memleket tarapynan júrgizi­lip jatqan baqylaý jumysta­ry­na toqtalatyn bolsaq, 2025 jyly ÁMAT boıynsha deldal­dyq júıeni tergep-tekserý men shekti saýda ústemesin (15%-dan aspaýǵa tıis) saqtaý jónindegi óńir­lik komıssııanyń 26 otyrysy ótti. Quzyrly mekemeler tek­seristeriniń nátıjesinde 535 ákim­shilik hattama toltyrylyp, jalpy somasy 47,1 mln teńge aıyp­pul salynyp, jaýapsyz 38 deldal tizim­nen shyǵaryldy.

Taqyrypqa oraılas myna bir bas­tamaǵa toqtala ketken jón, aq­parattardyń aıǵaqty bolýy úshin О́ńir­lik kommýnıkasııa­lar qyz­metiniń mamandary qala­daǵy úl­ken bazarlar men sýper­markettegi áleýmettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń baǵasyn baqylap qaıtqany týraly habar taratty.

«Almatydaǵy azyq-túliktiń baǵa­syn baqylap qaıtqandaǵy kór­gen-túıgenimiz, qosymsha qun salyǵynyń mólsherlemesi 12%-dan 16%-ǵa kóterilgenine qaramastan, eń kerekti taýarlardyń baǵasy óspegen. Nan, jumyrtqa, kókónis, sút ónimi, qant pen suıyq maıdyń baǵasy sol qalpy. Bazardaǵy satýshylar da azyq-túliktiń asa kóp qymbattamaǵanyn alǵa tartyp otyr», deıdi О́KQ ókilderi.

Qala bıligi áleýmettik mańyzy bar azyq-túliktiń baǵasyn baqy­lap, qadaǵalap otyr, olardy tu­raq­­tandyrý jumysy jalǵasa beredi.

ALMATY