Bilim • 23 Qańtar, 2026

Balalarǵa ana tilin tegin úıretedi

181 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Astanalyq muǵalim Eýropa elderinde turatyn qazaq balalaryna ana tilinen tegin sabaq berip júr. Bilim alýshylardyń jas shamasy ártúrli. Soǵan qaramastan, ol bir pánde taqyrypty jan-jaqty qamtyp, oqýshylardy birden elitip áketetindeı qyzyqty etip ótkizedi. Pedagog bul isin – ustazdyq paryzym dep biledi.

Balalarǵa ana tilin tegin úıretedi

Gúljazıra Bekbolatqyzy – elordadaǵy №104 jalpy bilim beretin «Keleshek mektebiniń» qazaq tili men ádebıeti pániniń muǵalimi. Germanııaǵa bilim jetildire barǵan saparynda keıipkerimiz sondaǵy qandastarymyzdy kezdestirip, olardyń óz balalaryna qazaqsha úıretýge qulyqty ekenin bilgen. Sodan óziniń bar bilgenin aqysyz bólisýge sheshim qabyldapty. Osylaısha, qoǵamdyq isin bastap ketken.

«2023 jyly Eýropa saparynan soń sonda turatyn qazaq balalaryna  sabaq ótkizý kerek eken degen oı keldi. 2024 jyldyń 1 maýsymynan beri osy volonterlik mindetimdi negizgi jumysymmen qosa atqaryp kele jatyrmyn. Ár jeksenbi saıyn ýaqytymdy bólip, Nıderland pen Germanııada turatyn qazaq balalaryna ana tilinen onlaın sabaq ótkizemin. Árıne, kúndelikti qoldanatyn, kóbirek tyńdaıtyn tili sol ózderi ómir súrip jatqan elderdiń tili bolǵandyqtan aksentpen sóıleıdi, biraq qazaqsha úırenýge yntasy óte joǵary. Bilimniń sadaqasy deıdi ǵoı, men muny osyǵan deıin jıǵanymnyń ótemi, muǵalim retindegi qoǵamdyq paryzym dep bilemin. Qazir bul balalarmen birge qyzyqty kitap oqyp jatyrmyz», deıdi G.Bekbolatqyzy.

Pedagogtiń pikirinshe, balalar kitapty tek oqyp qana qoımaı, armandaýǵa, áreket etýge yntalanady. Ár betten óz ómirine kerekti nárseni alady. Osyǵan qosa oqýshylar tarıhı Otany – Qazaqstan týraly, qazaqtyń salt-dástúri, ádet-ǵuryptary, shejire, halyq aýyz ádebıetin oqyp, tanym kókjıegin keńeıtken. Nátıjesi: shyn yqylas, taza qyzyǵýshylyq, kózdegi ot. Oqýshylardy yntalandyrý maqsatynda muǵalim óziniń móri basylǵan sertıfıkat beredi.

sabaq

Keıipkerimiz óziniń áleýmettik jelidegi paraqshasynda jarııalaǵan «Meni shabyttandyratyn sabaq» atty jazbasynda: «Bul – jaı sabaq emes, mende úmit pen rýhty oıatatyn saǵattar. Olar alysta, men ekrannyń bergi jaǵynda otyrmyn. Biraq osy sabaqtar bizdi rýhanı jaqyndatyp, bir tilde – qazaqsha armandaýǵa úıretip jatyr. Ár sabaǵymda oqýshylarǵa qyzyqty tapsyrmalar beremin. Ánuran men óleń, jumbaq pen jańyltpash, maqal-mátel jattaý, shejire aǵashyn salý, shyǵarma boıynsha komıks, jumbaqtyń jaýaby men tyıym sózderdi sýret arqyly beıneleý, ertegige róldik oıyn, shyǵarma sıýjeti bo­ıynsha ata-anamen suhbat, tipti qarjylyq saýat termınderin beınerolık arqyly túsindirý jumystaryn fýnksıonaldyq saýattylyqqa negizdeımin. Nátıjemiz jaman emes. Osy bir jarym jylda Germanııadan Sanjar men Aıda atty oqýshylarym kelip ketti. Bul balalar – meniń shabyt kózim.  Olardyń yntasy – meniń kúshim», dep tebirenisin túıindepti.

G.Bekbolatqyzynan bilim alyp júrgen Safııa Serik úırengeni kóp ekenin aıtady. «Gúljazıra hanymnyń sabaǵynan óleńder, jańyltpashtar, maqal-mátelder, jumbaqtar, ertegiler úırendim. Bir sabaqta jumbaqtar jasyrsa, kelesi sabaqta sonyń jaýaptaryna sýretter saldyq. Tyıymdardy túsingenimizdi de sýret salyp kórsettik. Sodan soń biz «bes asyq» oınap úırendik», deıdi oqýshy. 

Al endi bir oqýshysy Aıda Ábjekenova esiktiń aldynda turǵan adamnyń sýretin salypty. «Qyzyqty qazaq tili» sabaǵynda úırengen tyıymdy osylaı túsindirgen eken. «Bir jyl boıy sabaqqa qatystym. Maǵan eń unaǵany – muǵalim bergen Shon Kovıdiń «Baqytty balaqaıdyń 7 daǵdysy» degen kitap boldy. Sodan keıin biz sabaqta yrym-tyıymdardy bildik. Esikti tebýge bolmaıdy jáne kókti julýǵa bolmaıdy. Qara laq pen aq laq bolyp oınap, tártipti bolýdy úırendim. Teatr qoıdyq, men tyrna bolyp oınadym. Kóp jumbaq sheshtik. Erteginiń mazmuny boıynsha sýret saldyq», deıdi.

Shetelde turyp jatsa da  ana tilin úırenýge yqylas tanytqan balalar –ózimizdiń qaradomalaqtar. Ata-analary shette júrgende týǵan tilin umytyp qalmasyn dep bergenin joǵaryda jazdyq. Bolashaqta osy maqalamyzdan bilip, oqýǵa nıettilerdiń qatary kóbeıip qalar, múmkin ózge ult ókilderi de qosylar. Bárinen buryn keıipkerimizdiń bul bastamasy – ár saǵatyn pálen somǵa baǵalaıtyn naryqtyq qoǵamǵa qatty beıimdelgen, óz oqýshylaryna aqyly repetıtor bolatyn keıbir áriptesterine úlgi bolarlyq-aq is.