Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Áleýmettik ádildik qashanda azamattardyń óz bolashaǵyna degen seniminen bastalady. Bul joldaǵy júıeli jumys el damýynyń berik irgetasyn qalyptastyryp, ortaq jaýapkershilikke negizdelgen qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıta tússe kerek. Memleket basshysy
Qasym-Jomart Toqaev 2022 jyly 11 qańtarda Májilistiń plenarlyq otyrysynda sóılegen sózinde áleýmettik ádilettilik árdaıym mańyzdy ekenin atap ótken edi. Tórt jyl buryn Prezıdent «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq áleýmettik qor qurýdy tapsyrdy.
«Qor densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qoldaý salalaryndaǵy naqty máselelerdi sheshýmen aınalysatyn bolady. Mysaly, sırek kezdesetin aýrýlary bar balalarǵa kómek. Shynynda da, kóptegen otbasy úshin emdeý shyǵyndary óte aýyr tıedi. Qalalarda, aýdandarda, kentterde, aýyldarda balalar úshin sport obektilerin salatyn bolamyz. Qabiletti balalarǵa kómek kórsetemiz. Mádenıetti qoldaımyz. Osy qordyń qarajatynan biz qaza tapqan polıseıler men áskerı qyzmetshilerdiń otbasylaryn qoldaımyz. Bul tek jeke mysaldar. Atap óteıin: bul Prezıdenttiń, Úkimettiń nemese qandaı da bir basqa memlekettik organnyń qory emes. Bul – barlyq otandasymyzdyń qory, halyq qory. Ol ákimshilik nemese Úkimet janynda jumys istemeıdi. Bedeldi baıqaý keńesi qurylyp, adal, jaýapty basshy taǵaıyndalady. Onyń qyzmetiniń tolyq ashyqtyǵyn, qoǵamnyń esep berýin, baqylaýynda bolýyn qamtamasyz etemiz», dedi Prezıdent.
Tórt jyl ishinde qor eldiń áleýmettik ahýalyn jaqsartý jolynda qadaý-qadaý qaıyrymdylyq sharalardy shashaý shyǵarmaı júzege asyryp keledi. Elimiz keıingi jyldary áleýmettik, ınstıtýsıonaldyq ózgeristerdiń kezeńin bastan ótkerdi. Bul kezeń azamattardyń memleketke degen senimin, áleýmettik ádildik týraly túsinigi men qoǵamdyq kelisimniń beriktigi syndy túsiniktiń beriktigin talap etti. Qysyltaıań shaqta áleýmettik saıasattyń jańa baǵdaryn túzip, ony iske asyrýdyń tıimdi tetikterin qalyptastyrý máselesi týyndady.
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev árdaıym el damýynyń strategııalyq baǵytyn aıqyndaý barysynda áleýmettik ádildik qaǵıdatyn basty qundylyqtardyń biri retinde ataıdy. Ádil qoǵam qurý tek ekonomıkalyq ósimmen ólshenbese kerek, ol eń áýeli azamattardyń óz bolashaǵyna degen senimimen saralanady. Keıingi jyldary bul ustanymdar naqty jobalar men bastamalar arqyly qoǵam ómirine ene bastady. Osy turǵydan bezbendegende «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń qurylýy kezdeısoq sheshim emes. Qor Memleket basshysynyń áleýmettik saıasattaǵy ustanymdarynyń ınstıtýsıonaldyq jalǵasy sanalady. Áleýmettik qor qoǵamdaǵy suranys pen memlekettiń strategııalyq maqsattarynyń sheshimi ortaq oıǵa uıýdan quryldy. Memleket, bıznes pen qoǵam arasyndaǵy ózara jaýapkershilik naqty isterden baıqalady. Negizinen qarjy bólýge ǵana emes, áleýmettik máselelerdiń túpki sebepterin joıýǵa, uzaqmerzimdi ári ornyqty nátıjelerge qol jetkizýge basa nazar aýdarylatyn qordyń maqsaty da aıqyn. Qor qoǵamdy biriktirýge qyzmet etip, azamattardyń áleýmettik ádildik sezimin nyǵaıta alatynyn aıqyndap keledi.
Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
«Qor qyzmetiniń basym baǵyttarynyń biri – bilim berý salasy. Aýyldyq eldi mekender men shaǵyn qalalardaǵy mektepterdiń jaǵdaıyn jaqsartýǵa árdaıym basa nazar aýdarylady. Ondaǵy maqsat ta aıqyn: óńirler arasyndaǵy bilim sapasyndaǵy alshaqtyqty qysqartyp, barlyq balaǵa teń múmkindik qalyptastyrý. Memleket basshysy el aýmaǵynda jyl saıyn keminde myń mektepti zamanaýı standarttarǵa saı jańǵyrtý mindetin júktedi. «Qazaqstan halqyna» qory osy strategııalyq maqsatty iske asyrýǵa úles qosyp, mektep ınfraqurylymyn jańartýǵa, bilim berý ortasynyń sapasyn arttyrýǵa baǵyttalǵan jobalardy júzege asyryp keledi. Máselen, 2022–2025 jyldar aralyǵynda Qordyń qoldaýymen elimizdiń barlyq óńirlerinde 648 jalpy bilim beretin mektep zamanaýı pándik kabınettermen, oqý jabdyqtarymen sondaı-aq sıfrlyq tehnologııalarmen qamtamasyz etildi. Bul oqý úderisine sıfrlyq sheshimderdi engizýge, zamanaýı oqytý ádisterin qoldanýǵa ári bilim berý mazmunyn jańartýǵa jol ashty. Osylaısha, atalǵan mektepterde qalyptasqan materıaldyq, sıfrlyq ınfraqurylym Memleket basshysy usynǵan bilim berýdi sıfrlandyrýǵa baǵyttalǵan Digital mektep bastamasyn kezeń-kezeńimen iske asyrýǵa múmkindik beredi. Jalpy alǵanda, 440 myńnan astam bala Qordyń bilim berý jobalarymen qamtyldy. Atqarylǵan jumystardyń maqsaty – balanyń qaı jerde ómir súretinine qaramastan, sapaly bilim alýǵa teń qoljetimdiligin qamtamasyz etý», deıdi «Qazaqstan halqyna» qoǵamdyq qorynyń resmı ókili, baǵdarlamalar men jobalardy úılestirý ortalyǵynyń basshysy Shyńǵys Sharapıev.
Ortalyq jetekshisiniń aıtýynsha, «Qazaqstan halqyna» qory áleýmettik salada ınklıýzııa men ómir sapasyna basa nazar aýdarady. Bul baǵyttaǵy negizinen áleýmettik osal toptardaǵy azamattardyń, ásirese balalardyń qoǵamnan ógeılik kórmeýine tolyqqandy jaǵdaı jasap, uzaqmerzimdi ońaltý júıesin qalyptastyrý. Qordyń qoldaýymen elimizde ońaltý men qoldaýdyń 34 ortalyǵy ashylyp, zamanaýı medısınalyq, korreksııalyq jabdyqtarmen qamtamasyz etildi. Inklıýzıvti damytý baǵytyndaǵy jobalar arqyly 21 myńnan astam azamat qamtylǵan. Jyl saıyn ońaltý baǵdarlamalary aıasynda 25 myńǵa jýyq bala men eresek qoldaý tabady. Bul bastamalar ınklıýzııany tek áleýmettik ustanym emes, naqty ári turaqty tájirıbe retinde qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan. Qor jobalary azamattardyń ómir sapasyn jaqsartyp qana qoımaı, qoǵamda teń múmkindikterge negizdelgen orta qalyptastyrýǵa yqpal etedi.
Tórt jyl ishinde densaýlyq saqtaý salasynda joǵary tehnologııalyq kómek te qoljetimdi bola tústi. Qordyń qoldaýymen elimizdiń iri onkologııalyq ortalyqtary zamanaýı sáýlelik terapııa, dıagnostıkalyq jabdyqtarmen qamtamasyz etilip, myńdaǵan pasıenttiń joǵary tehnologııalyq em alýyna septesti. Jalpy, 2022–2025 jyldar aralyǵynda elimizde 58 medısınalyq uıym joǵary tehnologııalyq jabdyqtarmen qamtyldy. Onkologııalyq kómekten bólek, balalar neırohırýrgııasy, oftalmologııalyq skrınıng, kúıik medısınasy, pýlmonologııa, kombýstıologııa, kardıologııa baǵyttaryna da qajetti qurylǵylar qor qarjysyna satyp alyndy. Nátıjesinde, balalar neırohırýrgııasy qyzmeti óńirlik deńgeıde engizilip, kúrdeli operasııalardy respýblıkalyq ortalyqtarǵa jibermeı-aq júrgizý múmkindigi artty. Aýyldyq, shalǵaı óńirlerdegi turǵyndarǵa medısınalyq qyzmettiń qoljetimdiligin arttyrý maqsatynda Qor mobıldi medısınalyq keshender arqyly 13 404 azamatty onkologııalyq skrınıngten ótkizdi. Bul aýrýlardy erte kezeńde anyqtaýǵa múmkindik berip, júzdegen adamnyń ómirin saqtap qalýǵa, der kezinde emdeýdi bastaýǵa jaǵdaı jasady.
Buqaralyq sportty damytyp, salamatty ómir saltyn jaqsartý – deni saý ult qalyptastyrýdyń baspaldaǵy. Balalar men jastarǵa sport tek dene shynyqtyrý emes – densaýlyq, tártip pen ortaq qundylyqtardy nyǵaıtýdyń ilkimdi joly. Ásirese aýyldyq eldi mekender men shaǵyn qalalarda sport ınfraqurylymynyń qoljetimdiligi balalardyń bos ýaqytyn qalaı ótkizetinine, olardyń ómir saltyn durys qalyptastyrýyna áser etedi. Osy maqsatta 2022 jyldan bastap júzege asyrylyp kele jatqan «100 aýyldyq balalar sport zaly» jobasy aıasynda 17 óńirde 200 balalar sport zaly ashylyp, olar sporttyq jabdyqtarmen qamtamasyz etildi. Nátıjesinde, 40 myńnan astam aýyl balasy sport seksııalaryna tegin qatysý múmkindigine ıe boldy. Sonymen qatar 2023 jyldan 17 oblys pen Shymkent qalasynda qysqa merzimde boı kóteretin modýldik sport zaldaryn salý bastaldy. Búginde 12 sport nysany paıdalanýǵa berilip, taǵy 12 nysannyń qurylysy júrgizilip jatyr, josparǵa saı bıyl paıdalanýǵa berilýge tıis. Qordyń qoldaýymen Astana, Qyzylorda qalalarynda aýqymdy ınklıýzıvti sport ortalyqtary salynyp, erekshe qajettilikteri bar balalar men eresekterdiń sportpen júıeli túrde aınalysýyna jaǵdaı jasaldy. Bul jobalar elimizde alǵash ret júzege asyryldy.
Sh.Sharapıev 2024 jyly «Qazaqstan halqyna – jańa klýb» jobasy aıasynda Batys Qazaqstan oblysynyń aýyldary men Aqsaı qalasynda kitaphanalar negizinde 25 komıýnıtı ortalyq ashylǵanyn da atap ótti. Ortalyq aýyl turǵyndarynyń bos ýaqytyn mazmundy ótkizýine, shyǵarmashylyqpen aınalysýyna, sıfrlyq qyzmetterdi erkin paıdalanýǵa múmkindik berdi. Nátıjesinde, kitaphana dástúrli oqý orny ǵana emes, oqyrmandardy biriktiretin zamanaýı qoǵamdyq alańǵa da aınaldy. Qazirde joba Abaı oblysyndaǵy 30 aýyldyq kitaphanada júzege asyrylyp, jańa komıýnıtı ortalyqtar qurylyp jatyr. Sonymen qatar mádenı ortany damytýǵa baǵyttalǵan «QH Arqalyq – mádenı damý alańy» jobasy aıasynda qaladaǵy Mádenıet saraıynyń qyzmeti qaıta jandanyp, turǵyndarǵa shyǵarmashylyq pen demalysty ushtastyratyn jańa múmkindikter ashyldy. Qordyń mádenıet salasyndaǵy jobalary 278 myńǵa jýyq turǵyndy qamtyp, aýyldyq jerler men óńirlik ortalarda qoǵamdyq ómirdiń jandanýyna, adamdar arasyndaǵy baılanystardyń nyǵaıýyna sondaı-aq mádenı orta qalyptastyrýǵa eleýli úles qosyp otyr.
«Qazaqstan halqyna» qory bilim berý, densaýlyq saqtaý, áleýmettik qoldaý, sport, mádenıet baǵyttaryn birtutas áleýmettik saıasattyń ózara baılanysyn berik ete túsedi. Ár baǵyttaǵy bastamalar Qordyń naqty maqsaty men mindetterine saı kelip, qoǵamda uzaqmerzimdi ári ornyqty nátıjege qol jetkizýge baǵyttalǵan. Jańartylǵan mektepter men aýrýhanalar, aýyldarda ashylǵan sport zaldary, mádenıetke qaıta jan bitirgen qoǵamdyq ortalyqtar – Qor jumysynyń naqty nátıjesi. Bul bastamalardyń barlyǵy azamattarǵa memlekettiń qamqorlyǵy sóz júzinde emes, naqty ister arqyly júzege asatynyn dáleldep otyr.
