Ekonomıka • 27 Qańtar, 2026

1 mıllıonnan 13 mıllıonǵa deıin: Taýarlardyń ulttyq katalogi bızneske qalaı áser etedi?

24 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Elimizde taýar aınalymyn sıfrlandyrý jańa kezeńge ótti. Qarjy mınıstrliginiń Elektrondyq qarjy ortalyǵy Taýarlardyń ulttyq katalogin (TUK) jańǵyrtýdyń negizgi kezeńin aıaqtap, onyń aýqymyn birden on esege ulǵaıtty. Buryn 1,3 mln taýardy qamtyǵan júıede endi 13 mln-ǵa jýyq ónim tirkelgen. Bul jaı ǵana sannyń ósýi emes, otandyq bıznes úshin jańa tártip pen túsinikti erejelerdiń qalyptasýy, dep jazady Egemen.kz.

1 mıllıonnan 13 mıllıonǵa deıin: Taýarlardyń ulttyq katalogi bızneske qalaı áser etedi?

Foto: ashyq derekkóz

Katalogtiń mánin qarapaıym tilmen aıtsaq, naryqtaǵy ár taýarǵa biryńǵaı «sıfrly tólqujat» berildi. Buǵan deıin bir ónim memlekettik satyp alýda, salyq nemese keden júıesinde ártúrli ataýmen júre beretin. Sonyń saldarynan esepte shatasý, qaıtalanǵan derek, artyq tekseris kóbeıetin. TUK engizgen 13 tańbaly NTIN kody osy bytyrańqylyqty joıyp, taýardyń qozǵalysyn óndiristen nemese ımporttan bastap, dúkendegi chekke deıin bir arnaǵa túsiredi.

Ulttyq taýarlar katalogi: naryqty júıeleý bastamasy

Bul eń aldymen bızneske tıimdi. Kásipker bir taýardy ár júıege qaıta-qaıta sıpattap, ataýyn túzetip áýre bolmaıdy. Bir kod – barlyq jerde birdeı. Ashyqtyq artyp, esep júrgizý jeńildeıdi, al adal jumys isteıtin kompanııalar úshin básekelestik sharttary teńesedi.

Jobanyń taǵy bir mańyzdy qyry – jasandy ıntellektini paıdalaný. JI katalogtegi málimetterdiń «gıgıenasyn» avtomatty túrde júrgizedi. Máselen, qate jazbalardy tazalaıdy, qaıtalanatyn ataýlardy biriktiredi, taýarlardy ulttyq jáne halyqaralyq jikteýishterge sáıkestendiredi. Nátıjesinde buryn bir saǵat alatyn qujat óńdeý bir mınýtqa deıin qysqarǵan. Bul – ýaqyt únemi, al ýaqyt bıznes úshin tikeleı shyǵyn men tabysqa áser etetin resýrs.

Otandyq taýar óndirýshilerdiń tizilimi tolyqtyryldy

Qazir júıege fıskaldy derekterdiń 10 operatory qosylǵan. Bul eldegi baqylaý-kassalyq mashınalardyń shamamen 80 paıyzy. Onyń ishinde iri saýda jelileri – Magnum, Small, Anvar bar. Memlekettik satyp alý portaly men elektrondyq shot-faktýralar júıesimen yqpaldasý eksport pen ımporttaǵy rásimderdi de jedeldetip otyr. Kodtar avtomatty túrde sáıkestendirilip, qaǵazbastylyq azaıady.

Memleket úshin TUK – baqylaý men taldaýdyń qýatty quraly. Naryqtaǵy naqty derekterge súıene otyryp, kontrafaktimen kúresýge, baǵalardyń negizsiz ósýin anyqtaýǵa múmkindik týady. Al bıznes úshin bul – jasyryn aınalym men «kóleńkeli» básekeniń azaıýy degen sóz.

Ulttyq taýarlar katalogi: 2026 jyldan bastap taýar aınalymy jańa sıfrlyq tártipke kóshedi

Elektrondyq qarjy ortalyǵy ókilderiniń aıtýynsha, «Taýarlardyń ulttyq katalogi ashyq ekonomıkanyń irgetasyna aınalyp keledi. Ol baǵany jasyrýǵa da, ónimdi aýystyryp kórsetýge de jol bermeıdi». Shyn máninde, júıe memleketke tıimdi baqylaý, al kásipkerge aıqyn ereje usynyp otyr.

Saıyp kelgende 13 mıllıon taýardy biriktirgen ulttyq katalog – tek tehnıkalyq jańartý emes. Bul – otandyq bıznesti tártipke shaqyratyn, adal kásipke jol ashatyn jáne ekonomıkanyń «kórinbeıtin» tustaryn jaryqqa shyǵaratyn mańyzdy qadam.