foto: Álı Ǵalym
Jıyndy asha otyryp, Májilis Spıkeri, «AMANAT» partııasynyń Tóraǵasy Erlan Qoshanov jańa Konstıtýsııa mátini qoǵammen birlesip ázirlengenin jáne bul qujat Memleket basshysynyń Ádiletti Qazaqstandy qurý jolyndaǵy aýqymdy reformalar baǵytynyń zańdy jalǵasy ekenin atap ótti.
«Jańa Konstıtýsııa halyqpen ashyq dıalog júrgizý barysynda qalyptasyp, jurtshylyqtyń shynaıy múddesin aıshyqtaıdy. Sondyqtan jańa Ata zańnyń jobasyn «Halyq Konstıtýsııasy» dep ataýǵa tolyq negiz bar. Ol – elimizdiń ornyqty damýynyń berik negizi bolary anyq. Ultymyzdy uıystyratyn faktorǵa aınalýy kerek. Jańa Konstıtýsııa jobasynyń ár babyn, ár normasyn halyqqa keńinen túsindirýimiz kerek. «AMANAT» partııasy osy jumystyń bel ortasynda bolýǵa tıis. Bul bizdiń – mańyzdy mindetimiz, tarıhı mıssııamyz», dedi Erlan Qoshanov.
Partııa Tóraǵasy Konstıtýsııa jobasyna bılik pen qoǵamnyń UQSK-nyń, Ulttyq quryltaıdyń, Qazaqstan halqy Assambleıasynyń otyrystarynda ótken jan-jaqty ári ashyq talqylaýlardyń nátıjeleri engenin, qujatta qazaqstandyqtardyń arman-tilekteri men umtylystary kórinis tapqanyn atap ótti. Osyǵan baılanysty, jańa Konstıtýsııa jobasynyń kirispesinde keıingi jyldary árbir qazaqstandyqqa jaqyn bola túsken qundylyqtar – Zań men tártip, Adal azamat, Taza Qazaqstan kórinis tapty. Bul qundylyqtar Konstıtýsııanyń barlyq normasyn boılaı ótip, memlekettiń aldaǵy damýyna negiz bolatyn qýatty moraldyq-quqyqtyq qalybyn qalyptastyrady.
Erlan Qoshanov memlekettiń bolashaq zań shyǵarýshy organy – Quryltaıǵa arnaıy toqtaldy. Konstıtýsııa jobasyna sáıkes, jańa bir palataly Parlament aıtarlyqtaı kúsheıtilgen ókilettikterge ıe bolyp, bılik tarmaqtary arasyndaǵy tejemelik tepe-teńdik júıesin túbegeıli jańǵyrtady. Al Quryltaıdy tek partııalyq tizim arqyly qalyptastyrý qadamy qoǵamdaǵy barlyq áleýmettik toptyń múddesin neǵurlym keń ári jaýapty túrde bildirýge múmkindik beredi.
Jańartylǵan Quryltaı Memleket basshysynyń «Kúshti Prezıdent – yqpaldy Parlament – esep beretin Úkimet» formýlasyn túpkilikti bekitedi.
Myńjyldyq tarıhtyń sabaqtastyǵy – jańa Konstıtýsııa jobasy aıqyndap bergen baǵdar
Sondaı-aq Májilis Spıkeri Memleket basshysynyń «Halyq Keńesin» qurý jónindegi bastamasy der kezinde qabyldanǵan asa mańyzdy sheshim ekenin atap ótti. Bul usynys ta Konstıtýsııa jobasynda kórinis tapty. Zańnamaǵa bastamashylyq etý quqyǵy bar jańa ınstıtýt etnostardyń, konfessııalardyń, óńirlerdiń barlyq aspektisi eskeriletin, jete oılastyrylǵan memlekettik sheshimder qabyldaýǵa múmkindik beredi. Bul memleket turaqtylyǵynyń, onyń úılesimdi damýy men «Birligimiz – áralýandyqta» qaǵıdatyn ınstıtýsıonaldyq turǵyda nyǵaıtýdyń kepili bolmaq.
Memleketti jańǵyrtý negizine alǵash ret adamı kapıtaldy damytý qadamy alynyp otyr. Iаǵnı, memlekettiń barlyq resýrsy azamattardyń áleýetin ashýǵa jáne qoldaýǵa baǵyttalady. Prezıdenttiń barlyq sheshiminde kórinis taýyp kele jatqan osy ozyq ıdeıa endi eń joǵary konstıtýsııalyq deńgeıde bekitiledi.
Ádilet mınıstri Erlan Sársembaev jańa Konstıtýsııa jobasy alǵash ret adamǵa baǵdarlanǵan memleket modeline kóshýdi zań júzinde bekitetinin jáne qoǵamdy jańa deńgeıde biriktirýge baǵyttalǵan «Birtutas Qazaqstan halqy» uǵymyn engizetinin atap ótti. Sonymen qatar Negizgi zań jobasynda derbes derekterdi qorǵaýǵa erekshe nazar aýdarylyp, prosessýaldyq májbúrleý sharalaryn qoldaný kezinde adam quqyǵyn qorǵaýdyń naqty normalary aıqyndaldy.
Jıyn barysynda depýtattar Jańa Konstıtýsııa jobasyndaǵy ozyq novellalar jóninde óz kózqarastaryn bildirdi. Baqytjan Bazarbek proporsıonaldy saılaý júıesin engizýdiń mańyzyn atap ótip, ol saıasatkerlerdiń saılaýshylar aldyndaǵy jaýapkershiligin arttyratynyn aıtty. Qaırat Balabıev «Zań men tártip» qaǵıdaty jazalaýdan emes, otbasyndaǵy tárbıeden jáne zorlyq-zombylyq pen quqyqbuzýshylyqqa tózbeýshilik mádenıetin qalyptastyrýdan bastalatynyn jetkizdi. Snejanna Imasheva jańa Konstıtýsııa jobasy adam jáne onyń quqyǵy memleket basymdyǵy retinde alǵash ret Negizgi zań deńgeıinde bekitetinin atap ótti. Iýlııa Kýchınskaıa jańa Konstıtýsııa urandarǵa emes, atsalysýǵa, jaýapkershilikke jáne naqty yqpal etý tetikterine negizdelgen kemel azamattyq patrıotızm modelin qalyptastyratynyn aıtty.
Nurtaı Sabılıanov bir palataly Parlament eń aldymen jedel sheshim qabyldaý múmkindigin, ashyq jaýapkershilikti jáne qoǵamnyń bılikke degen senimin arttyratynyn atap ótti. Nartaı Sársenǵalıev ǵylym, bilim jáne ınnovasııanyń Konstıtýsııada bekitilýi adamı kapıtaldy memlekettiń basty baılyǵy retinde naqty moıyndaý ekenin aıtty. Nıkıta Shatalov Parlamenttiń kelisimimen taǵaıyndalatyn vıse-prezıdent ınstıtýty bılik júıesiniń turaqtylyǵy men boljamdylyǵyn qamtamasyz etetin jańa arhıtektýrany qalyptastyratynyn atap ótti.
Fraksııanyń barsha depýtaty aldaǵy aýqymdy konstıtýsııalyq ózgeristerdiń mańyzyn joǵary baǵalap, jańa Konstıtýsııa jobasyna qoldaý bildirdi.
