Ahmet pen Badrısafa portretteri mýzeı tórine qatar ilindi
Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıine qaladaǵy qazaq-orys zııalylarynyń kópten birge jınalǵany osy boldy. Basqosý ótetin foıede Ahmet Baıtursynovtyń jergilikti sýretshi Nıkolaı Torshın salǵan portreti súıep qoıylǵan. Kók tústen kostıým, aq kóılek kıgen, kózinde kózildirigi bar Ahmet eńsesin erkin tastap qarap otyr. Mańdaıy kere qarys, oıǵa shomǵan uly adamnyń kózinen muń da seziletindeı. Aldynda kitap ashýly jatyr, dáýittegi sııaǵa batyrylǵan qalamsaby aq paraqtyń betimen júıtkı jóneletindeı. Bul sýretti Nıkolaı Vasılevıch táýelsizdigimizdiń alǵashqy jyldary salǵan bolatyn.
– 90-shy jyldardyń ishinde Ahmet Baıtursynovtyń 125 jyldyǵy atalyp ótti. Sonda meni osy taqyryp qatty qyzyqtyrdy. О́zim Ahmet týraly gazetterde jarııalanǵan materıaldardy taýyp oqydym. Ǵalym, kúresker ári óktem saıasat qııanatyn kóp kórgen, ári sonyń qurbany bolǵan tulǵany men óz qııalymdaǵy Baıtursynov beınesinde alyp shyqtym. Bul portret mamandar tarapynan jaqsy baǵa aldy, – deıdi Nıkolaı Torshın. Ahmettiń bul sýreti oblystyq tarıhı jáne ólketaný mýzeıinde saqtaýly turǵan.
О́tken jyldyń aıaǵynda Qostanaıda “Badrısafa” ekspedısııasy qurylǵan bolatyn. Ol Ahańnyń aıaýly jary, 30-shy jyldarǵy saıası qýǵyn-súrginniń jazyqsyz qurbany Badrısafa (Aleksandra) Baıtursyn kelininiń ómirin zerttep, jerlengen jerin izdestirý jumystaryn júrgizýde. Osy ekspedısııanyń jetekshisi, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor Rımma Bekturǵanova Nıkolaı Vasılevıchke Badrısafanyń sýretin salýǵa keńes bergen edi. Bul oraıda sýretshiniń biraz izdenýine týra keldi. Muny ol Ahmet taqyrybynyń jalǵasy dep qabyldap, ol Bádrısafa týraly estelikterdi aqtardy.
– Ahmet Baıtursynovty súıgen, onyń janyna jalaý, ómirine serik bola bilgen orys qyzy Aleksandra, ıaǵnı Bádrısafa anamyz tragedııalyq tulǵa. Onyń bizge ómiri de, ólimi de jumbaq bolyp keledi. Aýyzsha jetken derekter boıynsha, onyń bilimdi, kókiregi ashyq adam bolǵanyn bilip otyrmyz. Ahańdy pir tutqan ol súıgen jaryna degen adaldyǵynan aınymady, ýaqyttyń daýylyna qarsy turdy. Avtor Badrısafa boıyndaǵy adaldyqty, qaısarlyqty boıaý tilinde bere bilgen, – deıdi Rımma Shyńǵysqyzy.
Portrette qaıyńdaı ári názik, ári berik orys áıeli basyna aq oramal tartyp, ústine kók jasyl tústi kóılek kıgen. Kók jasyl tús – musylmandyqtyń belgisi. Jelkesinen baılaǵan aq oramal men almanyń sabaǵyndaı ıilgen moınyndaǵy qazaqy alqa onyń qazaq kelini ekenin aıtyp turǵandaı. Sýretshi osy shyǵarmasynda Bádrısafanyń júrek qalaýyn ashyp kórsetken. Uly qazaqty súıgen orys áıeliniń janaryna kelip qalǵan jasty kórermenniń baıqamaýy da múmkin emes. Ol ózi pir tutqan Ahmet úshin taǵdyrdyń ne salǵanyna da kóndi.
Portretterdiń tusaýkeserinde sóz alǵan qazaq jáne orys zııaly qaýym ókilderi bul sharanyń jas urpaq úshin tanymdyq mańyzynyń zor ekenine toqtaldy.
Ahmet pen Bádrısafa portretteri tarıhı-ólketaný mýzeıindegi Qostanaı topyraǵynda týǵan ulylarǵa arnalǵan zaldyń qaq tórinen oryn alatyn bolady. Rımma Shyńǵysqyzy óziniń jeke qarjysyna saldyrǵan Bádrısafa portretin oblystyq mýzeıdiń qoryna syıǵa tartty.
Názıra JÁRIMBETOVA, QOSTANAI.
– 90-shy jyldardyń ishinde Ahmet Baıtursynovtyń 125 jyldyǵy atalyp ótti. Sonda meni osy taqyryp qatty qyzyqtyrdy. О́zim Ahmet týraly gazetterde jarııalanǵan materıaldardy taýyp oqydym. Ǵalym, kúresker ári óktem saıasat qııanatyn kóp kórgen, ári sonyń qurbany bolǵan tulǵany men óz qııalymdaǵy Baıtursynov beınesinde alyp shyqtym. Bul portret mamandar tarapynan jaqsy baǵa aldy, – deıdi Nıkolaı Torshın. Ahmettiń bul sýreti oblystyq tarıhı jáne ólketaný mýzeıinde saqtaýly turǵan.
О́tken jyldyń aıaǵynda Qostanaıda “Badrısafa” ekspedısııasy qurylǵan bolatyn. Ol Ahańnyń aıaýly jary, 30-shy jyldarǵy saıası qýǵyn-súrginniń jazyqsyz qurbany Badrısafa (Aleksandra) Baıtursyn kelininiń ómirin zerttep, jerlengen jerin izdestirý jumystaryn júrgizýde. Osy ekspedısııanyń jetekshisi, pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor Rımma Bekturǵanova Nıkolaı Vasılevıchke Badrısafanyń sýretin salýǵa keńes bergen edi. Bul oraıda sýretshiniń biraz izdenýine týra keldi. Muny ol Ahmet taqyrybynyń jalǵasy dep qabyldap, ol Bádrısafa týraly estelikterdi aqtardy.
– Ahmet Baıtursynovty súıgen, onyń janyna jalaý, ómirine serik bola bilgen orys qyzy Aleksandra, ıaǵnı Bádrısafa anamyz tragedııalyq tulǵa. Onyń bizge ómiri de, ólimi de jumbaq bolyp keledi. Aýyzsha jetken derekter boıynsha, onyń bilimdi, kókiregi ashyq adam bolǵanyn bilip otyrmyz. Ahańdy pir tutqan ol súıgen jaryna degen adaldyǵynan aınymady, ýaqyttyń daýylyna qarsy turdy. Avtor Badrısafa boıyndaǵy adaldyqty, qaısarlyqty boıaý tilinde bere bilgen, – deıdi Rımma Shyńǵysqyzy.
Portrette qaıyńdaı ári názik, ári berik orys áıeli basyna aq oramal tartyp, ústine kók jasyl tústi kóılek kıgen. Kók jasyl tús – musylmandyqtyń belgisi. Jelkesinen baılaǵan aq oramal men almanyń sabaǵyndaı ıilgen moınyndaǵy qazaqy alqa onyń qazaq kelini ekenin aıtyp turǵandaı. Sýretshi osy shyǵarmasynda Bádrısafanyń júrek qalaýyn ashyp kórsetken. Uly qazaqty súıgen orys áıeliniń janaryna kelip qalǵan jasty kórermenniń baıqamaýy da múmkin emes. Ol ózi pir tutqan Ahmet úshin taǵdyrdyń ne salǵanyna da kóndi.
Portretterdiń tusaýkeserinde sóz alǵan qazaq jáne orys zııaly qaýym ókilderi bul sharanyń jas urpaq úshin tanymdyq mańyzynyń zor ekenine toqtaldy.
Ahmet pen Bádrısafa portretteri tarıhı-ólketaný mýzeıindegi Qostanaı topyraǵynda týǵan ulylarǵa arnalǵan zaldyń qaq tórinen oryn alatyn bolady. Rımma Shyńǵysqyzy óziniń jeke qarjysyna saldyrǵan Bádrısafa portretin oblystyq mýzeıdiń qoryna syıǵa tartty.
Názıra JÁRIMBETOVA, QOSTANAI.
