Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýty jáne Prezıdent ortalyǵy birlesip uıymdastyrǵan ekspozısııanyń maqsaty – 2025 jyly el aýmaǵynda júrgizilgen dalalyq arheologııalyq zertteýlerdiń nátıjelerin jáne odan tabylǵan jádigerlerdi jalpy jurtshylyqqa keńinen tanystyrý.
Kórme tas dáýirinen bastap orta ǵasyrlarǵa deıingi hronologııalyq aýqymdy kezeńdi qamtyp, keıingi ǵylymı zertteýler nátıjeleri arqyly elimizdiń ejelgi tarıhyna qatysty jańasha kózqaras qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
«Memleket ulttyq tarıhqa erekshe nazar aýdaryp otyr. Ony biregeıliktiń negizgi tirekteriniń biri retinde qarastyrady. Jańa Konstıtýsııa jobasynyń preambýlasyndaǵy «Uly dalanyń myńdaǵan jyldyq tarıhynyń sabaqtastyǵyn saqtap» degen sóılem – sonyń aıǵaǵy», dedi Memlekettik keńesshi kórmeniń ashylý rásiminde.
Kórmede alǵash ret kópshilik nazaryna tas dáýirine tıesili biregeı oljalar usynyldy. Olardyń qatarynda «Tıan-Shan orınıak» mádenıeti (erte paleolıt, Jetisý), «Shiderti mádenıeti» (keıingi mezolıt, Ertis mańy) sekildi iri ǵylymı jańalyqtar, sondaı-aq Taısoıǵan qumdarynan (Atyraý oblysy) tabylǵan eneolıt dáýiriniń jádigerleri bar.
Kórmeniń saq-sarmat kezeńine arnalǵan bóliminde arheologııalyq derekter arqyly Qazaqstan aýmaǵyndaǵy kóshpeli jáne otyryqshy mádenıetterdiń qalyptasý úderisi kórsetilgen.
Orta ǵasyrǵa arnalǵan bólimde qımaqtar men oǵyzdar mádenıetine, sondaı-aq Altyn Orda dáýirine qatysty jádigerler usynylǵan. Kelýshilerge Qazaqstan aýmaǵyndaǵy orta ǵasyrǵa tıesili qalalyq mádenıet pen kerýen joldarynyń, sonyń ishinde Uly Jibek joly tarıhyn pash etetin materıaldar tanystyrylǵan.
«Qazirgi tańda «Qazaqstan tarıhy: ejelgi dáýirden búginge deıin» atty jeti tomdyq akademııalyq basylym ázirlenip jatyr. Kórmege qoıylǵan jádigerlerdiń deni, sondaı-aq salada keıingi jyldary qol jetkizilgen jetistikter men jańalyqtar atalǵan eńbektiń 1 mıllıon jyldyq tarıhı kezeńdi qamtıtyn birinshi tomyna engiziledi», dedi kórme jumysymen tanysqan E.Qarın.
Interaktıvti ekrandar arqyly arheologııalyq nysandardyń sıfrlyq modelderi, qazbalardyń stratıgrafııasy, zerthanalyq zertteýler nátıjeleri men halyqaralyq jobalar kórsetilgen. Mundaı format kórmeni jaı ǵana ekspozısııa emes, zamanaýı tehnologııalarmen tolyqtyrylǵan ǵylymı-tanymdyq keńistik retinde qabyldaýǵa jol ashady.
Kórmede Á.Marǵulan atyndaǵy Arheologııa ınstıtýtynyń keıingi jyldary júrgizgen zertteýleriniń nátıjeleri, sondaı-aq elimizdiń jetekshi mýzeıleri men ǵylymı uıymdarynyń qorlaryndaǵy biregeı arheologııalyq jádigerler usynylǵan.
