Foto: legal-business.ru
Advokatýra mártebesiniń Ata zańda aıqyndalýy azamattardyń quqyǵy men bostandyǵyn qorǵaý sapasyn jańa deńgeıge kóteredi. Sóz bolyp otyrǵan normanyń kásibı júıe men qarapaıym azamattar úshin atqaratyn ózge de negizgi fýnksııasyn Baqyt Nurlyqul tolyq aıtyp berdi.
– Baqyt Ǵalymjanqyzy, jańa Ata zań jobasynda advokatýra mártebesiniń alǵash ret aıqyndalýy sala mamandary úshin qandaı mánge ıe?
– Advokatýranyń mártebesin konstıtýsııalyq deńgeıde bekitý – ony jaı ǵana kásiptik birlestik emes, quqyq qorǵaý júıesiniń ajyramas ınstıtýsıonaldyq elementi retinde taný degen sóz. Buǵan deıin advokatýra qyzmeti salalyq zańdarmen rettelip kelgenmen Konstıtýsııada advokatýranyń quqyqtyq tabıǵaty men róli naqty kórsetilmegen edi. Endi ol Ata zań deńgeıinde bekitilse, advokatýranyń memlekettik bılik tarmaqtarymen teń dárejedegi quqyqtyq mańyzyn aıqyndaıdy. Onyń táýelsizdigin konstıtýsııalyq kepildikke aınaldyrady jáne azamattyń qorǵaný quqyǵyn ınstıtýsıonaldyq turǵyda nyǵaıtady.
– Osy oraıda buǵan deıin advokatýra mártebesiniń Konstıtýsııalyq deńgeıde belgilenbeýi jumys barysynda qandaı qıyndyqtar týǵyzǵanyn aıtyp berińizshi?
– Burynǵy quqyqtyq modelde birqatar júıelik másele baıqaldy.
Advokattardyń táýelsizdigi zań júzinde jarııalanǵanymen, konstıtýsııalyq deńgeıde bekitilmegen jáne memlekettik organdardyń advokat qyzmetine janama yqpal etý tetikteri saqtalǵan edi. Sondaı-aq advokattyń prosessýaldyq teńdigi is júzinde árdaıym qamtamasyz etilmegeni men advokat mártebesiniń qoǵamdyq salmaǵy jetkilikti deńgeıde ınstıtýsıonaldanbaǵany nazar aýdarýdy talap etetin. Bul olqylyqtar advokat qyzmetin tolyqqandy táýelsiz quqyqtyq ınstıtýt retinde qabyldaýǵa kedergi keltirip keldi.
Almaty jastary men IT qaýymdastyq konstıtýsııalyq reformany qoldaıdy
– Jańa norma advokattyń qoǵamdaǵy róline qalaı áser etedi?
– Konstıtýsııalyq mártebe – sımvolıkalyq emes, mazmundyq ózgeris. Advokat endi tek qorǵaýshy ǵana emes, quqyqtyq memleket qaǵıdalaryn júzege asyratyn konstıtýsııalyq sýbekt retinde tanylady. Bul qoǵam senimin arttyryp, advokattyń pikirin kásibı ǵana emes, ınstıtýsıonaldyq deńgeıge kóteredi. Sonymen qatar, azamat pen memleket arasyndaǵy tepe-teńdikti nyǵaıtady.
– Zań jobasy advokattardyń táýelsizdigine qalaı yqpal etedi?
– Eger zań jobasynda advokattyń táýelsizdigi, advokattyq qupııanyń myzǵymastyǵy, advokatty jaýapqa tartýdyń erekshe tártibi, kásibı qyzmetke aralasýǵa tyıym salý sekildi normalar naqty bekitilse, bul táýelsizdikti shynaıy kúsheıtedi. Táýelsizdikti kúsheıtetin yqtımal tetikter: advokatqa qatysty tintý, alý, tyńdaý áreketterin erekshe rásimmen shekteý, advokattyq qupııany absolıýttik qorǵaý, kásibı qyzmetine kedergi keltirgen tulǵalardyń jaýapkershiligin naqtylaý, ózin-ózi basqarý organdarynyń derbestigin arttyrý.Mundaı normalar memlekettik organdardyń yqpalyn azaıtyp, advokattyń erkin kásibı pozısııasyn qamtamasyz etýge baǵyttalýy tıis.
Bıbisara Asaýbaeva: Elimizdiń turaqtylyǵyna arnalǵan reformalardy qoldaımyn
– Al endi Ata zańdaǵy jańa norma shapaǵatyn qarapaıym azamattar qalaı sezinedi?
– Advokat mártebesi ósken saıyn, azamattyń qorǵalý deńgeıi de artady.
Qysqasha aıtqanda, táýelsiz advokat – batyl qorǵaý, qorǵalatyn advokat – qorǵalǵan azamat, konstıtýsııalyq mártebe – senimdi quqyqtyq kepildik.
Azamat sotta ózin jalǵyz sezinbeýi kerek. Advokattyń ınstıtýsıonaldyq salmaǵy artqan saıyn, ádil sotqa degen senim de kúsheıedi deýge bolady.
– Sala mamany retinde jańa normada ekiushty qaǵıdalar bar-joǵyn aıqyndaı aldyńyz ba?
– Kez kelgen reformada táýekel bolady. Eger mártebe berilgenimen naqty kepildikter jetkiliksiz bolsa, bul deklaratıvtik sıpatta qalýy múmkin.
Sondaı-aq advokatýranyń ózin-ózi basqarý júıesine shamadan tys memlekettik baqylaý saqtalsa da konstıtýsııalyq mártebeniń mazmuny álsireıdi. Sondyqtan zań jobasynyń mátini tek ıdeıalyq emes, praktıkalyq kepildikterge toly bolýy qajet dep sanaımyn.
– Sóz sońynda zań salasynyń ókili retinde jańa Ata zań jobasyn qalaı baǵalaısyz?
– Advokat retinde men bul bastamany quqyqtyq memleketti nyǵaıtý jolyndaǵy mańyzdy ári sımvoldyq qadam dep baǵalaımyn. Advokatýra – zań ústemdigin qoldaıtyn ınstıtýt. Eger jańa Ata zań jobasynda advokat mártebesi naqty kepildik, táýelsizdik jáne kásibı erkindikpen bekitilse, bul tek advokattardyń jeńisi emes, árbir azamattyń jeńisi bolmaq.
Quqyqtyq memleket advokatsyz tolyq bolmaıdy. Al advokattyń mártebesi bıik bolǵan jerde azamattyń quqyǵy da bıik turatynyna senemin.
– Áńgimeńizge raqmet!
