Spıkerdiń aıtýynsha, onyń ishinde negizgi bóligi jeke tulǵalardyń kólik quraldary salyǵyna tıesili - 2 mlrd 750 mln tenge. Bul atalǵan salyq túrin ýaqtyly tóleý boıynsha aqparattyq-túsindirý jumystaryn kúsheıtý qajettigin kórsetedi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Salyq kodeksiniń 563-babyna sáıkes, kólik quraldary salyǵyn tóleýshiler – menshiginde salyq salý obektileri bar jeke tulǵalar.
Al Salyq kodeksiniń 564-babyna sáıkes, Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda tirkelgen jáne (nemese) esepte turǵan kólik quraldary (tirkemelerdi qospaǵanda) salyq salý obektileri bolyp tabylady.
«Jeke tulǵalar kólik salyǵyn salyq tóleýshiniń turǵylyqty jeri boıynsha esepti salyqyqtyń kezeńinen keıingi jyldyń 1 sáýirinen keshiktirmeı tóleýge tıis. Salyqty esepteý kezeńi – kúntizbelik jyl, ıaǵnı 1 qańtardan 31 jeltoqsanǵa deıin aralyǵyndaǵy kúntizbelik jyl kólik quraldary salyǵyn esepteý úshin salyqtyq kezeń bolyp tabylady (QR Salyq kodeksiniń 568-baby).
Aıta ketý kerek, kólik quraldary salyǵyn esepteýdi jeke tulǵalar ózderi júrgizedi. Sonymen qatar salyq organdary esepti jyldan keıingi jyldyń 1 sáýirinde salyqty eseptep, osydan keıin tóleýge qatysty aqparat salyq tóleýshilerge qoljetimdi bolady. Salyq tólenbegen jaǵdaıda jáne bereshek paıda bolǵan kezde salyq organy salyq tóleýshige habarlama jiberedi.
Salyq kodeksiniń 83-babyna sáıkes, habarlama alynǵannan keıin azamatqa bereshekti erikti túrde óteý úshin 30 jumys kúni beriledi. Osylaısha, qoldanystaǵy salyq zańnamasy bereshekti májbúrlep óndirip alý sharalaryn qoldanbaı turyp, ony erikti túrde tóleýge múmkindik beredi.
Eger bereshek tolyq nemese ishinara ótelmese jáne onyń mólsheri 1 aılyq eseptik kórsetkishten (AEK) assa, habarlama tabys etilgen kúnnen bastap 30 jumys kúni ótken soń salyq organy bereshekti óndirip alý týraly salyq buıryǵyn shyǵarady (QR Salyq kodeksiniń 190-baby). Odan ári tólem jasalmaǵan jaǵdaıda salyq buıryǵy 5 jumys kúni ishinde májbúrlep oryndatý úshin atqarýshylyq is júrgizý organdaryna joldanady», deıdi Altyngúl Toqaeva.
Salyq buıryǵy atqarýshylyq is júrgizý organdaryna jiberilgennen keıin bereshekti sot oryndaýshylary óndirip alady. Bul rette sot oryndaýshysynyń qyzmeti úshin tólem óndirip alynatyn somanyń 25%-yna deıin jetýi múmkin, bul bereshek kólemin edáýir arttyrady.
«Atqarýshylyq is júrgizý jáne sot oryndaýshylarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes, boryshkerlerge májbúrlep óndirip alý sharalary qoldanylýy múmkin. Atap aıtqanda, banktik shottarǵa jáne múlikke tyıym salý; múlikke bılik etýge shekteý qoıý; jyljymaly jáne jyljymaıtyn múlikti alyp qoıý; quqyq belgileıtin qujattardy tárkileý.
Sonymen qatar belgili bir áreketter jasaýǵa shekteý qoıylýy, múlikti mórleý jáne úshinshi tulǵalarǵa boryshkerge aqsha nemese múlik berýge tyıym salý sharalary qoldanylýy múmkin.
«Eger bereshek úsh aıdan astam ýaqyt ótelmese jáne onyń mólsheri 40 AEK-ten assa, azamattyń Qazaqstan Respýblıkasynan tys jerge shyǵýyna ýaqytsha shekteý qoıylýy múmkin.
Kólik quraldary salyǵyn ýaqytyly tóleý bereshektiń paıda bolýyna, istiń sot oryndaýshylaryna berilýine jáne qosymsha qarjylyq shyǵyndardyń týyndaýyna jol bermeıdi. Salyq organdary azamattarǵa salyq mindettemeleriniń bar-joǵyn aldyn ala tekserip, tólemderdi ýaqytyly júrgizýdi usynady.
Salyq mindettemelerin oryndaý – qarjylyq tártiptiń mańyzdy elementi. Bul bıýdjetke túsetin qarajattyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etip, qalalyq ınfraqurylymdy damytý men áleýmettik baǵdarlamalardy iske asyrýǵa baǵyttalady», deıdi spıker.
