Infografıkany jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
О́tken jyldyń qorytyndysynda óńdeý ónerkásibiniń ósimi 6,4 paıyzdy qurady. Negizgi ósim metallýrgııa, mashına jasaý, hımııa, qurylys materıaldaryn shyǵarý, rezeńke men plastmassa buıymdary, jeńil ónerkásip salalarynda baıqaldy. Salaǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi 30,1 paıyzǵa artty. Indýstrııalyq ınfraqurylymdy damytý aıasynda elde 17 arnaıy ekonomıkalyq, 66 ındýstrııalyq jáne 34 shaǵyn ónerkásiptik aımaq jumys isteıdi.
Arnaıy ekonomıkalyq aımaqtarda 555 joba iske asqan, taǵy 453 joba júzege asyrý satysynda. Bul alańdarǵa tartylǵan tikeleı sheteldik ınvestısııa kólemi 1 047,2 mlrd teńgege jýyq. Byltyr ınvestısııalyq kelisimder tetigi arqyly jalpy quny 4,8 trln teńgeniń 12 kelisimi jasaldy. Sondaı-aq 2,7 trln teńgeden asatyn 1 993 uzaqmerzimdi jetkizý kelisimi men ofteık-kelisimshart rásimdeldi. Nátıjesinde, quny 1,5 trln teńge bolatyn 190 joba iske qosylyp, 22,5 myń turaqty jumys orny ashyldy.
О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaevtyń aıtýynsha, óndiris kóleminiń ulǵaıýyna jańa kásiporyndardyń iske qosylýy men qurylys salasynyń damýy da áser etip otyr. Byltyr elde 20,1 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Bul – josparlanǵan 19,2 mln sharshy metrden joǵary kórsetkish. «Boljamǵa sáıkes bıyl 18,5 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berilýi qajet. Turǵyn úı qurylysyn yntalandyrý sharalary kúsheıse, kórsetkish budan da joǵary bolýy múmkin», dedi mınıstr.
Salada jańa óndirister de iske qosylyp jatyr. Máselen, Qostanaıda avtokólik shyǵaratyn kásiporyndar iske qosylyp, Almatyda mýltıbrendtik avtomobıl zaýyty ashyldy. Astanada jolaýshylar vagondaryn shyǵaratyn óndiris, Atyraýda júk vagondaryn qurastyratyn zaýyt paıdalanýǵa berildi. Mundaı jobalar mashına jasaý salasyndaǵy lokalızasııa deńgeıin arttyryp, jańa jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi.
О́ńdeý ónerkásibiniń ósimi jeńil ónerkásip salasynan da kórinedi. Úkimette ótken ekonomıkalyq ósýdi qamtamasyz etý jónindegi shtab otyrysynda bul baǵyttaǵy turaqty damý máselesi qaraldy. О́nerkásip jáne qurylys mınıstrliginiń málimetinshe, byltyr jeńil ónerkásip óndirisiniń kólemi 13,2 paıyzǵa ósip, 260 mlrd teńgege jetti. Sala qurylymynda toqyma óndirisi basym úleske ıe.
О́ndiristi qoldaýda memlekettik tetikter de mańyzdy ról atqaryp otyr. Qarjy mınıstri Mádı Takıev memlekettik satyp alý júıesinde júrgizilgen reformalar ózimizdiń óndirýshilerge jańa múmkindik bergenin aıtady. Onyń sózinshe, qabyldanǵan is-sharalar nátıjesinde otandyq óndirýshilerden taýar satyp alý kólemi 1,5 esege ulǵaıǵan. Nátıjesinde, bıýdjet qarajaty tıimdi paıdalanylyp, 824 mlrd teńge únemdelgen.
О́nerkásip salasynda sıfrlandyrý úderisi de jandanyp keledi. Sala mınıstrliginiń qoldaýymen «QazIndustry» ortalyǵy kásiporyndarǵa óndiristi sıfrlyq transformasııalaý baǵytynda kómek kórsetip otyr. Ortalyq mamandarynyń málimetinshe, byltyr kásiporyndarǵa sıfrlandyrý boıynsha 23 usynym ázirlenip, birqatar qanatqaqty joba iske qosylǵan. Nátıjesinde, sıfrlyq júıelerdi qoldanatyn kásiporyndar úlesi 19 paıyzǵa artqan.
О́ńdeý ónerkásibin damytýda ındýstrııalyq aımaqtardyń da róli artyp keledi. Máselen, Aqmola oblysyndaǵy ındýstrııalyq aımaqta aýyl sharýashylyǵy men kommýnaldyq tehnıka shyǵaratyn kásiporyn byltyr 65 mlrd teńgege 4 myńnan astam tehnıka óndirgen.
Resmı málimetke súıensek, keıingi jyldary ekonomıkanyń qurylymy eleýli ózgeriske ushyraǵan. Aıtalyq, buryn ósim kóbine syrtqy shıkizattyq konıýnktýraǵa táýeldi bolyp kelse, endi bul sala óńdeý ónerkásibi, qurylys, saýda men kólik salalarynyń damýy esebinen ósken. Jeti jylda eldiń nomınaldy ishki jalpy ónimi 181,7 mlrd dollardan 305,9 mlrd dollarǵa deıin ósip, jan basyna shaqqandaǵy IJО́ 9,8 myń dollardan 15 myń dollarǵa jetti. О́ńdeý ónerkásibiniń kólemi osy kezeńde 11,5 trln teńgeden 30,63 trln teńgege deıin ulǵaıdy. Saladaǵy ondaǵan jańa kásiporyn men myńdaǵan jumys orny ındýstrııalyq damýdyń naqty nátıjesin kórsetedi. Mundaı úrdis ekonomıkany ártaraptandyrýǵa ári qosylǵan quny joǵary ónim óndirisin arttyrýǵa múmkindik berip otyr.
О́ńdeý ónerkásibiniń damýyna ınvestısııalyq saıasat ta yqpal etti. Keıingi jyldary negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar kólemi aıtarlyqtaı ulǵaıyp, qarjynyń basym bóligi óńdeýshi sektorǵa, ınfraqurylym men energetıkaǵa baǵyttaldy. Bul jańa óndiristerdiń iske qosylýyna ári kásiporyndardyń tehnologııalyq jańǵyrýyna yqpal etti.
Salanyń damýyna memlekettik damý ınstıtýttarynyń qoldaýy da áser etti. «Báıterek» holdıngi arqyly ónerkásip jobalaryn qarjylandyrý kólemi birneshe ese ósip, metallýrgııa, mashına jasaý, hımııa ónerkásibi men agroónerkásip kesheninde ondaǵan jańa óndiris iske qosyldy. Bul jobalar óndiristik kooperasııany kúsheıtip, ishki naryqtaǵy otandyq ónim úlesiniń artýyna yqpal etip keledi.
О́ńdeý ónerkásibindegi ósim syrtqy saýda kórsetkishterinen de baıqalady. Keıingi jyldary óńdelgen ónim eksporty keńeıip, metall buıymdary, mashına jasaý ónimderi, hımııa men azyq-túlik taýarlary shetel naryǵyna kóbirek shyǵaryla bastady. Bul kásiporyndardyń básekege qabilettiligin arttyryp, ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektoryn nyǵaıtýǵa jol ashady.
«О́ńdeý ónerkásibiniń ónimderin syrtqy naryqqa shyǵarýǵa jańa sıfrlyq quraldar úlken múmkindik berip otyr. Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi iske qosqan «Eksporttaýshylar vıtrınasy» halyqaralyq platformasy arqyly sheteldik satyp alýshylar «Made in Kazakhstan» belgisi bar ónimderdiń keńeıtilgen katalogimen tanysyp, otandyq óndirýshilermen tikeleı baılanys ornata alady. Bul bastama otandyq kásiporyndardyń eksporttyq múmkindigin keńeıtip, óńdelgen ónimniń álemdik naryqtaǵy úlesin arttyrýǵa jol ashty», deıdi Agenttiktiń basqarma tóraǵasynyń orynbasary Mádına Erjanova.
