Konstıtýsııalyq reforma
Azımovanyń aıtýynsha, Qazaqstannyń BUU-nyń Áıelder mártebesi jónindegi komıssııasynyń mereıtoılyq sessııasyna qatysýy – halyqaralyq qaýymdastyqqa qol jetkizilgen nátıjelerdi tanystyrýǵa jáne genderlik saıasat salasyndaǵy jańa mindetterdi aıqyndaýǵa múmkindik beredi. Ol konstıtýsııalyq reformanyń el úshin erekshe mańyzǵa ıe ekenin atap ótti.
«Jańa Konstıtýsııa – bul, shyn máninde, memlekettiń kemeldenýiniń jáne Qazaqstan qabyldaǵan halyqaralyq mindettemelerdiń dáleli», dedi Azımova.
Konstıtýsııalyq Sot tóraǵasynyń aıtýynsha, jańa Negizgi zań eldiń qol jetkizgen nátıjelerin ǵana emes, memleket aldynda turǵan jańa syn-qaterlerdi de kórsetedi. Konstıtýsııa jobasynda saqtalǵan negizgi qaǵıdalardyń biri – halyqaralyq kelisimderdi eldiń qoldanystaǵy quqyǵynyń bir bóligi retinde taný.
Qazaqstan adam quqyqtary men genderlik teńdik salasyndaǵy birqatar halyqaralyq qujattardy, sonyń ishinde BUU aıasynda qabyldanǵan kelisimderdi ratıfıkasııalaǵan.
«Halyqaralyq sharttyq mindettemeler Qazaqstan Respýblıkasynyń qoldanystaǵy quqyǵynyń bir bóligi bolyp qala beredi», dep atap ótti Azımova.
Onyń aıtýynsha, bul adam quqyqtary salasyndaǵy halyqaralyq standarttardyń ulttyq zańnamany qalyptastyrýda mańyzdy ról atqara beretinin bildiredi.
Erlan Qarın: Konstıtýsııalyq reforma – qoǵam birligi men halyq yntymaǵynyń aıǵaǵy
Áleýmettik qoldaýdan áıelder kóshbasshylyǵyna deıin
Genderlik teńdik salasyndaǵy qazirgi syn-qaterler týraly aıta kele, Azımova Qazaqstan birtindep tek osal toptardy qoldaýǵa baǵyttalǵan saıasattan qoǵam damýyna áıelderdiń belsendi qatysýyn moıyndaıtyn keńirek tásilge kóship jatqanyn aıtty.
«Búginde biz tek áıelder men qyzdardyń osaldyǵy týraly ǵana emes, olardyń el men álemdik qoǵamdastyqtyń damýyna qosatyn úlesi týraly da aıtýymyz kerek», dedi ol.
Bul úderiste BUU Qaýipsizdik Keńesiniń 1 325 qarary mańyzdy ról atqarady. Ol áıelderdiń sheshim qabyldaý jáne beıbitshilik ornatý prosesterine qatysýynyń mańyzyn atap ótedi.
Eńbek naryǵyndaǵy teń múmkindikter
Sońǵy jyldardaǵy eleýli ózgeristerdiń biri – buryn áıelderge shekteý qoıylǵan mamandyqtar tiziminiń joıylýy.
«Búginde Qazaqstanda mundaı tizim joq», dedi Azımova.
Onyń aıtýynsha, endi memlekettik saıasat barlyq qyzmetkerler úshin jynysyna qaramastan qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan.
Bul sheshim áıelderdiń ekonomıkalyq múmkindikterin keńeıtý jáne eńbek naryǵyna teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý jónindegi keń aýqymdy strategııanyń bir bóligi boldy.
Konstıtýsııalyq sottyń róli
Teń quqyqtardy qamtamasyz etýde Qazaqstannyń Konstıtýsııalyq soty erekshe ról atqarady.
Azımova mańyzdy presedentke aınalǵan bir isti mysal retinde keltirdi. Sotqa densaýlyǵynda máselesi bar balany tárbıelep otyrǵan er adam júgingen. Ol bala kútimi boıynsha demalys alǵysy kelgen, alaıda qoldanystaǵy zańnama mundaı kepildikterdi tek analarǵa ǵana qarastyrǵan.
Konstıtýsııalyq Sot bul normany ádiletsiz dep tanyp, ata-analardyń teń quqyqqa ıe bolýy tıis ekenin málimdedi.
Nátıjesinde zańnamaǵa ózgerister engizilip, endi bala kútimi boıynsha demalysty ana da, áke de ala alady jáne tıisti áleýmettik kepildikterge ıe bolady.
Azımovanyń aıtýynsha, bul mysal sot júıesiniń genderlik teńdikti is júzinde nyǵaıtýǵa qalaı yqpal ete alatynyn kórsetedi.
Turmystyq zorlyq-zombylyqpen kúres
Qazaqstanda turmystyq zorlyq-zombylyq máselesine erekshe kóńil bólinedi.
Azımova memleket bul máseleni kúrdeli syn-qater retinde qarastyryp, ony sheshý úshin keshendi sharalar qabyldap jatqanyn aıtty.
Elde turmystyq zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý týraly jeke zań bar. Ol quqyq buzýshylyqtyń aldyn alýǵa jáne zardap shekkenderdi qorǵaýǵa baǵyttalǵan. Sonymen qatar, jaqynda qylmystyq zańnamaǵa áıelderdi nekege májbúrleý maqsatynda alyp qashýǵa qatysty ózgerister engizildi.
Konstıtýsııalyq Sot tóraǵasynyń aıtýynsha, mundaı áreketter keıde dástúrmen aqtalady, alaıda memleket mundaı is-áreketterdiń qabyldanbaıtynyn naqty kórsetip otyr.
«Biz qyz alyp qashý dástúr emes, ótkenniń sarqynshaǵy ekenin túsinýimiz kerek», dedi ol.
Jańa Konstıtýsııa jobasynda neke er men áıeldiń erikti odaǵy ekeni de bekitilgen. Bul norma nekege turý kezinde erkin jáne sanaly kelisimniń qajettigin kórsetedi.
Azımovanyń aıtýynsha, Qazaqstannyń memlekettik saıasaty qoǵamǵa anyq sıgnal beredi: áıelderge qatysty zorlyq-zombylyqqa jol berilmeıdi.
«Zorlyq-zombylyq máselesine nóldik tózimdilik bolýy tıis», dedi ol.
Sonymen birge Azımova zorlyq-zombylyqpen kúres tek jazalaýmen shektelmeýi tıis ekenin atap ótti. Munda aldyn alý sharalary da mańyzdy.
Ásirese jastar arasynda quqyqtyq mádenıetti arttyrý jáne zorlyq-zombylyqqa qoǵamnyń tózbeýshiligin qalyptastyrý úlken ról atqarady.
Áıelderdiń ádil sotqa qol jetkizýi
Qazaqstan delegasııasy qatysyp otyrǵan BUU Áıelder mártebesi jónindegi komıssııasynyń 70-sessııasynyń basty taqyryby – áıelderdiń ádil sotqa qol jetkizýi.
Azımovanyń aıtýynsha, quqyq pen zań genderlik teńdik salasyndaǵy jetistikterdi júıeli túrde bekitýdiń negizgi quraldary bolyp tabylady.
«Quqyq pen zań – qol jetkizilgen nátıjelerdi júıeli túrde bekitýge múmkindik beretin quraldar», dedi ol.
Qazaqstannyń halyqaralyq forýmdarǵa qatysýy tek óz tájirıbesimen bólisýge ǵana emes, basqa elderdiń úzdik tájirıbelerin zertteýge de múmkindik beredi.
Referendýmnan keıingi jańa mindetter
Eger azamattar referendýmda jańa Konstıtýsııa jobasyn qoldasa, Konstıtýsııalyq Sot qosymsha ókilettikterge ıe bolady.
Sottyń mindetteriniń biri – qabyldanatyn zańdar men normatıvtik aktilerdiń tek Konstıtýsııa mátinine ǵana emes, onyń rýhy men qaǵıdattaryna da sáıkes kelýin baqylaý bolady.
Azımovanyń aıtýynsha, bul quqyq ústemdigin nyǵaıtyp, konstıtýsııalyq normalardyń dáıekti júzege asýyna múmkindik beredi.
Alǵa jasalǵan qadam
Konstıtýsııalyq reforma, halyqaralyq mehanızmderge qatysý jáne sot tájirıbesiniń damýy Qazaqstannyń quqyqtyq ınstıtýttardy nyǵaıtýǵa jáne teńdikti ilgeriletýge umtylysyn kórsetedi.
Azımovanyń aıtýynsha, memlekettiń basty mindeti – tek zań qabyldaý ǵana emes, olardyń ómirde naqty júzege asýyn qamtamasyz etý.
Aldaǵy referendým osy prosestegi mańyzdy kezeń bolady jáne eldiń quqyqtyq júıesiniń ári qaraı damýyn, sonyń ishinde áıelder quqyqtaryn qorǵaý men zorlyq-zombylyqpen kúresti aıqyndaýy múmkin.
