Qazaq turmysynda Ulystyń uly kúni tek bir kúnmen shektelmegen. Máshhúr Júsip Kópeevtiń jazbalarynda Naýryz meıramy segiz-toǵyz kún boıy atalyp ótkeni týraly derek bar. Osy tarıhı dástúrdi negizge ala otyryp, Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń bastamasymen jańa formattaǵy Naýryznama onkúndigi bekitildi. Ulyq mereke on kún boıy ártúrli mazmundaǵy taqyryptyq kúnder arqyly toılanady.
Máshhúr Júsip Kópeevtiń taǵy bir jazbasynda Naýryz kúnderiniń halyq turmysyndaǵy ereksheligi keńinen sıpattalady.
«Ol kúni qojalarǵa oqytatuǵyn, Naýryzǵa arnalǵan kitap bolady. Naýryz jaıyn uqtyratuǵyn ol kitaptyń atyn «Saldama» deıdi. Ol kúnde tili oramdy, sózge sheshen shaldardyń batasy bolady. Qoja kitap oqyǵanda, shaldar bata qylǵanda, jurt jylap, shýlap: «Amın!» dep otyrady. Sonan soń olardyń aıtqany aıtqandaı kelip halyq, jurt ilgeri basyp, maly da ósip, basy da ósip berekeli bolady», dep jazady ol.
Ǵulama eńbeginde sol dáýirdegi Naýryz dástúrleri de naqty sýretteledi. Shamasy kelmegen kedeılerdiń ózi bir qoı soıyp, naýryz kójeden aýylǵa dám tatqyzýǵa tyrysqany aıtylady. Al aýqatty úılerde irimshik pen maıdan jent jasalyp, arnaıy saqtalǵan.
«Shyraqtarym, Samarqannyń kók tasy jibigende, bul jent te ózi balqyp, bosaıdy. Sonda bastaımyn!» dep báıbishelerdiń jentti dál Naýryz kúni tarqatatynyn da ǵulama erekshe atap ótedi.
Qaıyrymdylyq kúni – Naýryznama onkúndiginiń mańyzdy mazmundyq baǵyttarynyń biri. Bul kún adamdardy jaqsylyq jasaýǵa, muqtaj jandarǵa qamqor bolýǵa úndeıdi. Elimizdiń kóptegen óńirinde qaıyrymdylyq jármeńkeleri, áleýmettik aksııalar men eriktiler qozǵalysynyń sharalary uıymdastyrylady. Kópbalaly otbasylarǵa, ardagerlerge, múmkindigi shekteýli azamattarǵa jáne turmysy tómen jandarǵa kómek kórsetý ıgi dástúrge aınalyp keledi.
Omar Haııamnyń «Naýryznama» traktaty
Qazaq qoǵamynda qaıyrymdylyq uǵymy ejelden erekshe mánge ıe. «Jylý jınaý», «asar» sekildi dástúrler halyqtyń bir-birine súıenish bolyp, qıyndyqty birge eńserý mádenıetin qalyptastyrǵan. Búgingi Qaıyrymdylyq kúni de sol ulttyq qundylyqtardy jańǵyrtyp, qoǵamdaǵy ózara qoldaý men janashyrlyq rýhyn nyǵaıtýǵa qyzmet etedi.
