Sýret: syrboyi.kz
Referendýmdy ótkizý jónindegi Jalpyulttyq koalısııanyń Astana qalalyq shtabynyń múshesi retinde sońǵy bir aı ishinde kóptegen mekemede, ujymda kezdesý ótkizdik, Ata zańnyń baptary, tarmaqtary týraly túsindirý jumysyn júrgizdik. Solardyń birinde jurtshylyqqa bizdiń táýelsiz el atanýymyzdyń ózinde Konstıtýsııanyń úlken orny bar ekenin aıtqan edik. Zaldaǵy biraz adamnyń tańdana qaraǵanyn da baıqaǵanbyz. Tańdanatyn eshteńesi joq ekenin túsindirgenbiz. Iá, dál solaı. Internetti ashyńyz da, KSRO-nyń 1936 jylǵy, 1977 jylǵy Konstıtýsııalaryn qarańyz. 1936 jylǵy Konstıtýsııanyń 17-babynda «Za kajdoı soıýznoı respýblıkoı sohranıaetsıa pravo svobodnogo vyhoda ız SSSR» dep jazylǵan. Bul sóılem 1977 jylǵy Konstıtýsııanyń 72-babynda dál osy kúıinde qaıtalanǵan. Aýdarmaǵa kúdik-kúmán keltirilmesin dep ádeıi oryssha mátindi alyp otyrmyz. 1991 jyly aldymen Baltyq boıyndaǵy respýblıkalar, olardan keıin basqalar Odaqtan shyǵýǵa baǵyt ustaǵanda dál osy 72-bap kóldeneń tartylǵan, sonda baryp áýelde derbestik jaıynda aıtqannyń bárin separatızmge jatqyzyp ózeýregenderdiń aýzy jabylǵan. Negizgi zańda ondaı bap kózdelmese, Odaqtan shyǵý áreketiniń kez kelgeni antıkonstıtýsııalyq, ıaǵnı zańsyz qadam dep tanylatyn edi, bostandyqqa umtylystyń bári besiginde tunshyqtyrylatyn edi. Mine, bir osy mysaldyń ózi konstıtýsıonalızmniń qandaılyq keremet kúshi bar ekenin kámil kórsetedi.
Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasy bizdiń búkil tynys-tirshiligimizdi aıqyndap, adam degen ardaqty atty asqaqtatady, qoǵam degen uǵymǵa qurmetti arttyrady, zańdylyqtyń, tártiptiń úırenetin úlgisin usynady, quqyqtyq memleket retindegi sıpatymyzdy bekite túsedi. Bul Konstıtýsııany ýaqyt týǵyzdy. Onyń naǵyz halyqtyq Konstıtýsııa retindegi sıpatyn referendýmda daýys berýge kelýdiń deńgeıi de, jobany jaqtap daýys berýdiń deńgeıi de kelisti kórsetti. Qazaqstandyqtardyń qoǵamdyq belsendiliginiń joǵarylyǵyn tamasha tanytqan bul referendým elimizdiń ishki birliginiń bekemdigin, el halqynyń óz Otanynyń taǵdyryna qandaılyq jaýapkershilikpen qaraıtynyn daýsyz dáleldedi. Biz – birtutas Elmiz! Biz – myqty Memleketpiz! Endigi jerde ózimizdi-ózimiz tómenshiktetetin, óz memleketimizdi ózimiz tuqyrtyp sóıleıtin minezden birte-birte arylýǵa kóshýimiz kerek.
Talaı jaıdy tolǵaýǵa múmkindik beredi bul referendým. Bir ǵana oıdy ortaǵa salýmen toqtaıyq. Aldyńǵy kúni Memleket basshysy «Qazaqstan, eń aldymen, zaıyrly memleket bolýǵa tıis» dep qadap aıtty. Bul – konstıtýsııalyq qaǵıdat. Bir qıyrdan bir qıyrǵa shyǵandaýdyń túbi jaqsylyqqa aparmaıdy. Dinniń adam kóńilindegi orny erekshe bolýy kerek. Dinniń qoǵam ómirindegi orny erekshe bolýy mindetti emes. Ondaılardyń shekesi shylqyp turǵany shamaly.
Qazaqstan halqy óz tańdaýyn jasady. Tutastyqty, birlikti, tatýlyqty, demokratııany, quqyqty, zańdy, tártipti, jaýapkershilikti, ulttyq qundylyqtardy tańdady. Bul tańdaý eldi jańa bıikke kóterýge tıis.
Qazaqstan ulystyń uly kúnine – áz Naýryzǵa jańarǵan eldiń jańa Konstıtýsııasymen barǵaly otyr. Qutty bolsyn!
Saýytbek ABDRAHMANOV,
Memlekettik syılyqtyń laýreaty
