Qazaqy oıý-órnekpen árlengen ásem qorapshalardaǵy ulttyq ónimderdi saýda sóresine samsatyp qoıǵan kim eken degen oıda júr edik. Ulystyń uly kúni qarsańynda jolymyz bolyp, osy jobanyń avtory Gúlnur Kákimbekpen júzdesýdiń sáti túse ketti.
Jas kásipker alǵashqy ónimderin 2020 jyly karantın qyspaǵynda otyryp shyǵara bastaǵan. Talapty jastyń ulttyq ónim jasap, ony turaqty tabys kózine aınaldyrýyna anasynyń tárbıesi kóp yqpal etse kerek.
«О́zim Amangeldi aýdanynda týyp-óstim. Aýylda ár úıde dorba-dorba qurt, tegesh-tegesh jent turatyn. Úıdiń úlkeni bolǵan soń, anam biraz jumysty meniń moınyma artatyn. Úıde sharýa bitpeıdi ǵoı, bala kezimizden keli túıip, bıdaı ushyryp, ony qazanǵa salyp qýyryp, dıirmen tartyp, odan shyqqan talqandy maı, qaımaq, sútke shylap jep óstik. Pandemııa kezinde kishkentaı balalaryma qyzyq bolsyn dep arnaıy kondıterlik qalyptardy satyp alyp, ártúrli formada jent jasap kórdim. Bir kúni sýretin áleýmettik jelige saldym. Sony kóp adamdar qyzyq kórip, «Qaıdan aldyń, baǵasy qansha eken?» dep suraı bastady. Ol kezde qazirgideı dúkender joq edi. Talqannyń ózin bazar aralap júrip áreń tabatynbyz. Ata-ájem aýylda turady, keıde sol kisiler berip jiberetin. Sodan joldasym ekeýmiz aqyldasyp, jent jasap, saýdaǵa shyǵaryp kóreıik dep sheshtik. Alǵash Naýryz merekesi qarsańynda túrli mekemeden tapsyrys kóp tústi. Birte-birte suranys kóbeıdi. Keıin ásemdep-kórkemdep toı-qýanyshtarǵa arnap ishinde jent, qurt, irimshigi bar qorjyn kádeler jasaı bastadym», deıdi jas kásipker.
Ulttyq ónimge eldiń qyzyǵýshylyǵy bar ekenin kórgen Gúlnur Kákimbek 2022 jyly Qostanaıdyń ortalyǵynan alǵashqy dúkenin ashady. Qasyna jent jasaıtyn kómekshi alyp, qalǵan jumystyń bárin ózi atqarady. Birte-birte jarnamany kúsheıtip, «Qazaq brend» ataýynyń taralýyna kóp kúsh sala bastaıdy. Osylaısha, 2024 jyly Qostanaı qalasy men Zarechnyıdan taǵy eki dúken ashady. Byltyr «Aeroport» shaǵyn aýdanynda, bıyl «Bereke» shaǵyn aýdanynda saýda núkteleri iske qosyldy. Gúlnurdyń ónimderi shalǵaıdaǵy Jetiqara qalasynda da satylady.
«Qazaq brend» ónimderi 2024 jyly Astanada Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń qatysýymen ótken «Naýryz dýman» kórmesine qatysyp, kópshilikten laıyqty baǵasyn alǵanyn da aıta ketý kerek.
«Prezıdent ózi kelip, ónimderimizdiń sapasyn baǵalap, rızashylyq bildirdi. Árıne, bul – biz úshin úlken maqtanysh. Alǵa umtylýǵa, jańa izdeniske talpynýǵa qulshynys berdi. О́tken jyly «Bir aýyl – bir ónim» jobasynyń qoldaýymen Astana tórinde 89 memlekettiń qatysýymen ótken Dúnıejúzilik kóshpeliler oıyndaryna da qatysyp, ónimderimizdi sattyq. Ulttyq táttilerimizdi týrısterge tanystyryp, nasıhattadyq. Jalpy, buryn Qostanaı turǵyndarynyń kóbi ulttyq dám degendi et, qymyz, baýyrsaq dep qana túsinetin. Al jent, irimshik, qurt tárizdi taǵamdarǵa asa mán bere bermeıtin. Biz ónim shyǵara bastaǵaly qazir ulttyq táttiler as mázirinen óz ornyn taýyp, el ishinde keńinen tanyla bastady. О́zimiz túgili, ózge ult ókilderiniń ózi qyzyǵyp alyp, shetelde turatyn jaqyndaryna, balalaryna týǵan jerdiń dámi dep jiberip turady. Mysaly, balasy AQSh-ta turatyn bir tutynýshymyz jylyna birneshe ret kelip alyp ketedi. Germanııaǵa jıi qurt jiberemiz. Kezinde osy jerden kóship ketken nemister qurtty óte qatty qadirleıdi. Ol jaqqa jiberý asa qymbatqa shyǵady, biraq soǵan qaramastan kóp aldyrady. Bizdiń ónimderdi, ásirese, Reseı qazaqtary jaqsy kóredi. Elordadan da kóp tapsyrys túsedi. Aıyna jıyrma-otyz ret ónim jiberemiz. Astanaǵa jármeńkege barǵanymyzda biraz jurt bizdi arnaıy izdep kelip, ónimderimizdi satyp alady. Aldaǵy ýaqytta bas shahardan da bir saýda núktesin ashýdy josparlap otyrmyz. Taraz, Qyzylorda, Semeı, О́skemen, Aqtaý, Atyraýǵa deıin ulttyq táttilerden quralǵan qorjyn, sebetter jiberemiz», deıdi Gúlnur.
Jas kásipker armany ulttyq táttilerimizdi nan, sút, qant tárizdi kúndelikti paıdalanylatyn ónimder qataryna qosýdy ańsaıdy. Úıdegi dastarqannan qurt, irimshik, jent úzilmese eken degen armany bar. Sondyqtan Qostanaıdyń árbir shaǵyn aýdanynan saýda núktesin ashýǵa umtylys jasap jatyr. Munyń bári ońaı jumys emes ekeni túsinikti. Qazir Qostanaıdyń ózinde 6 shaǵyn aýdanda «Qazaq brend» dúkenderi jumys istep tur.
«Ulttyq taǵam – ult mádenıetiniń bir kórsetkishi. Sondyqtan endigi oıym – Qostanaıda úlken seh salsaq deımin. Ulttyq ónim ýaqyt talabyna saı zamanaýı óndiris ornynda jasalsa eken dep armandaımyn. Mysaly, men qazir qurttyń bir-aq túrin jasap jatyrmyn. Eger seh bolsa, túıe sútinen jasalǵan, ıogýrt sııaqty túrli dámder qosylǵan túrli tústi qurttyń neshe túrin shyǵarýǵa bolady. Múmkindik bolmaǵandyqtan, ony basqa qaladan aldyrtyp otyrmyz. Memlekettik baǵdarlamalarǵa da qatysyp, tıisti mekemelerden ǵımarat salatyn jer surap kórdik. Odan esh nátıje shyqpady. Sondyqtan ázirshe óz ornymdy taba almaı otyrmyn. Biraq buǵan moıymaımyz, bızneste tabandylyq kerek ekenin túsinemiz. Túbi jeke sehymyz iske qosylady degen senimdemin», deıdi jas kásipker.
Qostanaı oblysy
