Berekeniń besigi

Týyndy osydan alpys alty jyl buryn kenepke túsken. Búginde Á.Qasteev mýzeıiniń qorynda saqtaýly turǵan qoltańbany sheber munda óz qolymen tabystapty. Arada jarty ǵasyr jyljysa da, kartınadaǵy boıaý úılesimi, kompozısııalyq sheshim­derdiń naqtylyǵy tal­ǵam­paz kórermenniń kóńiline qona ketedi.

Úńilgen saıyn týyndyda únsiz til qatqan bir arman baryn ańdaısyz. Sýretshi qıly kezeńde úzilip qalǵan Naýryz meıramynyń qaıta qanat jaıýyn, ult jadyn­da­ǵy umyt bola bastaǵan salt-dástúrdiń qaıta jańǵyrýyn qalaǵandaı. «Dastarqandaǵy» ár boıaý, árbir pishin sol saǵynyshtyń salqar únin jetkizedi. Qyzyl tús­tiń qýaty – joǵalǵan jylýlyqty qaıtarýǵa umtylsa, keneptegi aq oıýlardyń aıqyn­dyǵy – tazarýǵa, jańarýǵa shaqyrǵan ıshara ispetti kórinedi. Iá, solaı. Sýretshi ýaqyttyń ótpeli kezeńderine qaramastan, ulttyq bolmystyń qaıta túleýine sengen. Sol senim kenep betinde ómir súrip, búgingi urpaqqa jetti.

Týyndy tek turmystyq kórinis­ti beıneleýmen shektelmeıdi. Halyqtyń jan álemin, darhan kóńilin, dástúrge degen adaldyǵyn boıaý tilimen sóıletedi. Dastarqan tek as ishetin oryn emes, ol – adamdardy jaqyndastyratyn, kóńilderdi tabystyratyn kıeli keńistik ekenin eske salady. Maıly boıaýmen órilgen árbir element arqyly sýretshi «bereke» uǵymyn materıaldyq deńgeıden rýhanı deńgeıge kóteredi. Osy oıy­myzdy ónertanýshy Baljan Zamanbekovanyń myna pikiri qýattaıdy.

«Kenep keńistigi kezdeısoq quryl­maǵan. Mundaǵy basty kom­pozı­sııa­lyq ózek – molshylyqtyń rámizine aınalǵan baýyrsaq­tar. Olar jaı ǵana taǵam emes, Naý­ryz­daǵy yrys-nesibeniń, úıge qut-bereke shaqyrýdyń belgisi. Sýretshi olardy ortalyqqa ornalastyrý arqyly ómirdiń ózegin – toqshylyq pen birlikti alǵa shyǵarady. Domalaq pishinderdiń qaıtalanýy ýaqyttyń aınalymyn, jyl mezgilderiniń almasýyn eske túsiredi. Bul – Naýryzdyń fılosofııasymen úndes. Kartı­na­daǵy qyzyl tús erekshe sım­volı­ka­lyq salmaq arqalaıdy. Bul – jyly­lyqtyń, tirshiliktiń jańǵyrýy­nyń túsi. Qystyń uzaq sýyǵynan keıin keletin kóktem­niń alǵashqy shýaǵyndaı áser qaldyra­dy. Al aq oıý-órnekter – tazalyq pen jańa bastamanyń belgisi. Osy eki tús­tiń úılesimi – eski men jańanyń toǵysyn, ómirdiń qaıta túleýin kórsetedi. A.Ǵalymbaeva kórermendi tek estetıkalyq áserge emes, mádenı tanymǵa jeteleıdi. Aq pen qyzyldyń dıalogi – ómir men dástúrdiń, qýanysh pen sabyrdyń úndestigi. Sýrettegi zattyq álem de tereń sımvolıkaǵa ıe. Dastarqan ústindegi árbir detal – jaı ǵana turmystyq buıym emes, ulttyq jadynyń bólshegi. Kese, quman, aǵash ojaý – bári de ýaqyt únin jetkizetin kýágerler ispetti. Olardyń ornalasý tártibi de kezdeısoq emes, keńistikke tereńdik berip, kórermen nazaryn bir núkteden ekinshisine jumsaq baǵyttaıdy. Bul – klassıkalyq natıýrmort dástúri men qazaqy dúnıetanymnyń úılesken tusy. Jumsaq jaryq baýyrsaqtardyń altyn tústes reńin aıqyndap, olardyń «jyly» faktýrasyn sezdiredi. Al kóleńkeler artyq dramatızmge barmaı, kerisinshe tynyshtyq pen úılesim áserin kúsheıtedi. Sýretshi úshin bastysy – áser emes, shynaıylyq pen jylylyq. Sondyqtan bul kartınada aıqaı joq, biraq tereń syr bar», dep tolǵanady  Baljan Zamanbekova.

Halqymyz qaı-qaı máseleni bolsyn dastarqan basynda otyryp keńesken. Sebebi dastarqan basynda aıtylǵan áńgime de as sekildi sińimdi bolǵan. Arýana dúnıege saýyn aıtyp Naýryz kelgende ár úıdiń esigi aıqara ashylyp, mol dastarqan jaıylǵan. Bul kúni ókpe-renish umytylyp, aǵaıyn-týys, kórshi-qolań bir qazannan as ishken. Keneptegi keń jaıylǵan dastarqan da dál osy birliktiń kórkem kórinisi. Oǵan qarap otyryp ótkenimizge úńilemiz,  búginimizdi baıyptaımyz, bolmysymyzǵa boılaımyz. Naýryz – ishki jańarýdyń, rýhanı tazarýdyń merekesi ekenin sezinemiz. Al Aısha Ǵalymbaeva osy uly sezimdi boıaý tilimen sóıletip, bizge amanattap ketkendeı. Qazaqtyń baı dastarqany – bereke besigi dersiz...

ALMATY