Foto: Ashyq derekkóz
Elordada FAO/GEF-7 «Qazaqstanda klımatqa tózimdilikti qamtamasyz etý jáne jaıylymdardy qalpyna keltirý maqsatyndaǵy agroorman-melıorasııa» jobasy aıasynda topyraqtaǵy organıkalyq kómirtekti (SOC) ólsheý men monıtorıng júrgizý máselelerine arnalǵan semınar ótti. Is-shara jerdiń tozýyn beıtarap deńgeıge jetkizý (LDN), Parıj kelisimi aıasyndaǵy ulttyq úlesterdi iske asyrý (NDC), halyqaralyq kómirtek saýdasyna qatysý múmkindikterin qarastyrýǵa arnaldy. Jıynǵa Májilis depýtattary, memlekettik organ ókilderi, halyqaralyq uıymdar, sarapshylar qatysty.
Semınardy Ekologııalyq uıymdar qaýymdastyǵy basqarma tóraǵasy Aıgúl Soloveva ashty. Onyń aıtýynsha, topyraqtaǵy organıkalyq kómirtek ǵylymı talqylaý sheńberinen shyǵyp, eldiń strategııalyq kún tártibine aınalyp otyr.
«Búginde topyraqtaǵy organıkalyq kómirtek tek ǵylymı zertteý nysany emes. Bul – ornyqty damý, klımattyq mindettemeler, ekonomıkalyq múmkindikpen tyǵyz baılanysty mańyzdy baǵyt», dedi ol.
Onyń pikirinshe, SOC áleýetin baǵalaý men baqylaýǵa arnalǵan ulttyq aqparattyq júıe qalyptastyrý memleket, ǵylym, bıznes kúshin biriktirýge múmkindik beredi.
Májilis depýtaty Ajar Saǵyndyqova halyqaralyq klımattyq mindettemelerdi sapaly oryndaý ózekti ekenin jetkizdi.
«El birqatar mańyzdy halyqaralyq mindetteme qabyldady. Endigi mindet – olardyń sapaly oryndalýyn qamtamasyz etý. Bul baǵytta monıtorıng pen eseptilik júıesin jetildirý mańyzdy», dedi depýtat.
Májilis depýtaty Nurjan Áshimbetov jerdiń tozýy máselesine júıeli kózqaras qajet ekenin aıtty.
«Jerdiń tozýy máselesin tıimdi sheshý keshendi tásildi talap etedi. Ol senimdi derekterge, zamanaýı baqylaý quraldaryna negizdelýi tıis», dedi ol.
Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi Jer resýrstaryn basqarý komıtetiniń topyraq resýrstary jáne klımatqa tózimdi eginshilik baǵyty boıynsha bas sarapshysy Sońbergen Qanjar talqylanǵan taqyryptyń praktıkalyq mańyzyna toqtaldy.
«Topyraqtaǵy organıkalyq kómirtekti baqylaý jer jaǵdaıyn baǵalaýdyń negizgi quraldarynyń biri sanalady. Bul tıimdi qalpyna keltirý sharalaryn ázirleýge múmkindik beredi», dedi bılik ókili.
«Jerdi zertteý jónindegi memlekettik ınstıtýt» RMK basqarmasynyń buzylǵan jáne tozǵan jerlerdiń sapasyn qalpyna keltirý baǵyty boıynsha jetekshisi Máýlen Omarov topyraq derekterin qoldaný tıimdiligine nazar aýdardy.
Onyń pikirinshe, topyraq derekterin jınaý ǵana jetkiliksiz. Olardy tıimdi tehnologııalardy tańdaýǵa, tozǵan jerlerdi qalpyna keltirýge paıdalaný mańyzdy. Zamanaýı ólsheý tásilderi basym baǵyttardy naqty aıqyndaýǵa múmkindik beredi.
Qatysýshylardyń pikirinshe, elde topyraqtaǵy organıkalyq kómirtekti ólsheý men baqylaýdyń ǵylymı negizdelgen biryńǵaı júıesin qalyptastyrý ózekti. Mundaı júıe jer jaǵdaıynyń kórsetkishin aıqyndaýǵa, qalpyna keltirý tehnologııalaryn durys tańdaýǵa negiz bolady. Elimiz BUU-nyń shóleıttenýge qarsy kúres konvensııasyna, Klımattyń ózgerýi jónindegi negizdemelik konvensııaǵa, Parıj kelisimine qatysýshy elderdiń biri.
Semınardyń negizgi usynystarynyń biri – jerdiń tozýyn beıtarap deńgeıge jetkizýge arnalǵan sheshim qabyldaýdy qoldaý ulttyq júıesin (LDN DSS) qurý. Bul tetik jaıylymdardyń tozýyn tejeý, tıimdi tehnologııalardy baǵalaý, qoldanylǵan tásilderdiń nátıjesin baqylaýǵa múmkindik beredi.
Pavlodarda ekologııalyq talaptardy buzǵan 8 ákim jaýapkershilikke tartyldy
