Ortalyq Azııa keńistiginde ekonomıkalyq baılanys kúsheıip keledi. Sońǵy kelissózder men qabyldanǵan sheshimder eki el arasyndaǵy áriptestikti tek saýda kólemimen shektemeı, qarjylyq ınfraqurylym deńgeıine kóterýdi kózdeıdi. Bul úrdis óńirlik ıntegrasııanyń jańa kezeńine jol ashady.
Tashkentte ótken kezdesýler osy baǵyttaǵy naqty qadamdardyń biri boldy. Eksporttyq-kredıttik agenttik pen Damý banki basshylyǵy О́zbekstannyń jetekshi qarjy ınstıtýttarymen kelissóz júrgizip, úshjaqty memorandýmdarǵa qol qoıdy. Qujattar saýdany qarjylandyrý, táýekelderdi saqtandyrý, bankaralyq ózara is-qımyldy tereńdetý sekildi mańyzdy baǵyttardy qamtıdy.
Tańdalǵan baǵyt kezdeısoq emes. О́zbekstan – syrtqy saýda qurylymyndaǵy negizgi seriktesterdiń biri. Keıingi jyldardaǵy kórsetkishter osy baılanys turaqty ósimge ıe ekenin ańǵartady. О́tken jyly eksporttaýshylarǵa kórsetilgen qoldaý kólemi 300 mıllıon dollarǵa jýyqtaǵan. Bıylǵy alǵashqy aılardyń ózinde bul kórsetkish 26 mıllıon dollarǵa jetti. Mundaı dınamıka qarjylyq quraldardyń tıimdiligin kórsetedi.
Qazirgi kezde agenttik О́zbekstannyń alty iri bankimen jumys júrgizip otyr. Bul transshekaralyq saýda aǵynynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etedi. Seriktes qarjy ınstıtýttaryna berilgen jıyntyq lımıt 140 mıllıon dollar shamasynda. Agenttik qoldaýymen bir jyl ishinde ondaǵan eksporttyq kelisim júzege asqan. Naryqqa shyqqan ónim túrleri de keń: azyq-túlik, agroónerkásip, metallýrgııa, qurylys materıaldary, hımııa ónerkásibi.
Eksportty ilgeriletýde negizgi tetik – damý ınstıtýttarynyń ózara yqpaldastyǵy. Eksporttyq-kredıttik agenttik táýekelderdi saqtandyrý men kepildik quraldaryn usynsa, Damý banki qarjylandyrý tetikterin iske qosady. Nátıjesinde bızneske tolyq sıkldi qoldaý usynylady. Jobany bastapqy kezeńde qorǵaý, keıin óndiristi qarjylandyrý, sońynda syrtqy naryqqa shyǵýdy súıemeldeý bar.
Qazaqstan men О́zbekstan depýtattary birlesken jobalardyń júzege asýyn talqylady
«Qazaqstannyń eksporttyq-kredıttik agenttigi» AQ basqarma tóraǵasy Allen Sháıjúnisov bul baǵyttaǵy ustanymdy naqtylady.
«Biz jobalar men naryqtardyń ereksheligin eskere otyryp, básekege qabiletti usynys bildirýge jáne mámilelerdi qurylymdaý barysynda ıkemdi bolýǵa daıynbyz. Bul eksporttyq operasııalardyń turaqty damýyn qamtamasyz etedi», dedi ol.
Mundaı tásil qarjylyq quraldardyń ıkemdiligin arttyrady. Ásirese syrtqy naryqtaǵy táýekel joǵary kezeńde bul sheshimder bızneske senimdi tirek bolady. Kelesi kezeńde seriktes bankterge arnalǵan lımıtterdi ulǵaıtý, qaıta saqtandyrý tetikterin engizý, eksport qurylymyn ártaraptandyrý máseleleri aldyńǵy qatarǵa shyǵady.
Naryqta jumys istep júrgen iri kompanııalarǵa da erekshe nazar aýdarylǵan. «BI Group», «RG Brands» sekildi kásiporyndar óńirlik jobalardyń qozǵaýshy kúshine aınalyp otyr. Olardyń qyzmeti jetkizilim tizbegin ońtaılandyrýmen qatar, jańa naryqtarǵa jol ashady.
Jalpy alǵanda, qabyldanǵan sheshimder jekelegen kelisimder deńgeıinen júıeli platformaǵa ótýdi bildiredi. Bul – ýaqytsha jobalardan turaqty ekonomıkalyq baılanysqa kóshý degen sóz. Mundaı model táýekeldi azaıtyp, qarjylandyrýǵa qoljetimdilikti arttyrady.
Eki el arasyndaǵy yqpaldastyqtyń tereńdeýi búkil óńirge áser etedi. Saýda aýqymy keńeıip, ınvestısııalyq baılanys nyǵaıady. Eń bastysy – óndiristik kooperasııaǵa jol ashylady. Bul Ortalyq Azııany ózara táýeldi, birtutas ekonomıkalyq keńistikke aınaldyrýǵa baǵyttalǵan naqty qadamdardyń biri.
