Komıssııa – kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtyń, qaraýsyzdyq pen panasyzdyqtyń aldyn alý salasynda memlekettik organdar men uıymdardyń qyzmetin úılestirýdi qamtamasyz etetin turaqty jumys isteıtin alqaly organ.
Otyrysta beıindi memlekettik organdardyń ókilderi qazirgi ahýal boıynsha baıandama jasady. Osy jyldyń birinshi toqsanynyń qorytyndysyna sáıkes, elimizde kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyq deńgeıi 8 paıyzǵa tómendegen.
Jantúrshigerlik oqıǵa: Jitiqarada jasóspirim anasyn qutqaramyn dep qaza tapty
Sonymen qatar jıyn barysynda Vedomstvoaralyq komıssııanyń aldaǵy jumys jospary bekitildi. Qujatta kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý nátıjeleri úshin óńirlerdiń jaýapkershiligin kúsheıtý, táýekel tobyndaǵy balalarmen ataýly jumysty jetildirý, vedomstvoaralyq is-qımyl men tálimgerlik ınstıtýtyn damytý, sondaı-aq jergilikti erekshelikterdi eskere otyryp, «Qazaqstan balalary» tujyrymdamasynyń óńirlik josparlaryn iske asyrý sapasyn arttyrý sharalary qarastyrylǵan.
Elimizdiń barlyq óńirinde kámeletke tolmaǵandardyń isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi komıssııalardyń quramy jańartylǵany atap ótildi. Olardyń qataryna azamattyq qoǵam men sarapshylar qaýymdastyǵynyń ókilderi engizilgen. Olar kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy devıantty minez-qulyqtyń aldyn alý sharalaryna qatysyp, bilim berý uıymdarymen jáne quqyq qorǵaý organdarymen birlese jumys júrgizip keledi.
Kún tártibindegi ekinshi másele retinde kámeletke tolmaǵandar arasyndaǵy sýısıd problemasy qaraldy. Qazirgi ýaqytta Oqý-aǵartý mınıstrligi Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen birlesip, Balalardy zorlyq-zombylyqtan qorǵaý, sýısıdtiń aldyn alý jáne olardyń quqyqtary men ál-aýqatyn qamtamasyz etý jónindegi keshendi jospardy iske asyrý boıynsha júıeli jumys júrgizýde.
2024 jylǵy shildede sýısıdtik minez-qulyq belgileri bar kámeletke tolmaǵandardy anyqtaý jáne olardy odan ári súıemeldeý boıynsha biryńǵaı algorıtm engizildi. Bul qujat múddeli qyzmetterdiń ózara is-qımyl tártibin aıqyndap, balalarǵa ýaqtyly kómek kórsetýge baǵyttalǵan.
Otyrysta balalar men jasóspirimder arasyndaǵy sýısıdtik minez-qulyqtyń aldyn alý, sondaı-aq osy saladaǵy vedomstvoaralyq is-qımyldy jetildirý máseleleri jeke qaraldy. Ár óńir boıynsha jaǵdaıǵa taldaý jasalyp, sebepter, táýekel faktorlary jáne qoldanystaǵy sharalardyń tıimdiligi saralandy.
Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstriniń málimetinshe, biryńǵaı algorıtm aıasynda anyqtaý deńgeıiniń tómen bolýy onyń jergilikti jerlerde tolyq kólemde iske asyrylmaı otyrǵanyn kórsetedi. Osy jyldyń birinshi toqsanynyń qorytyndysy boıynsha júrgizilgen taldaý nátıjesinde 62% jaǵdaıda sebepter anyqtalmaǵany, al 7,6% jaǵdaıda ishki otbasylyq janjaldar sebep bolǵany belgili boldy.
Osyǵan baılanysty qatysýshylar nysanaly profılaktıkany kúsheıtýdiń, árbir jaǵdaıdy taldaý sapasyn arttyrýdyń jáne qıyn ómirlik jaǵdaıǵa tap bolǵan kámeletke tolmaǵandardy súıemeldeý tetikterin odan ári jetildirýdiń mańyzyn atap ótti.
Oqý-aǵartý mınıstri vedomstvonyń barlyq biliktilikti arttyrý baǵdarlamalaryna depressııa, zorlyq-zombylyq jáne býllıng belgilerin taný, sondaı-aq aqparat berý tártibi men vedomstvoaralyq ózara is-qımyl algorıtmderi boıynsha arnaıy modýlder engiziletinin aıtty.
«Balalar – bizdiń basty qundylyǵymyz, eń aldymen, memlekettiń adamı kapıtaly. Kámeletke tolmaǵandardyń isteri jáne olardyń quqyqtaryn qorǵaý jónindegi vedomstvoaralyq komıssııa jaı ǵana konsýltatıvtik-keńesshi organ emes. Bul – balalardyń zorlyq-zombylyq pen býllıngke ushyramaýy, qaýipsiz ortada ómir súrip, qarym-qatynas jasaýy, zańsyzdyqtyń qurbany bolmaýy jáne ózderi de zań buzbaýy úshin barlyq kúsh-jigerimizdi úılestirip, bir arnaǵa toǵystyratyn alań. Osy baǵyttaǵy profılaktıkalyq jáne preventıvti jumys – komıssııamyzdyń basty mıssııasy ári deni saý, sanaly jáne myqty jas urpaq tárbıeleýdiń mańyzdy faktory», dedi Aıda Balaeva.
Jıyn sońynda Premer-mınıstrdiń orynbasary vedomstvoaralyq ózara is-qımyldy jetildirýge, balalardaǵy daǵdarystyq jaǵdaılardy erte anyqtaý tıimdiligin arttyrýǵa, bilim berý uıymdaryndaǵy psıhologııalyq qyzmetterdiń rólin kúsheıtýge, ata-analarmen jáne pedagogtermen profılaktıkalyq jumysty damytýǵa, sondaı-aq táýekel tobyndaǵy oqýshylardy monıtorıngteý jáne súıemeldeý salasynda júıeli sıfrlyq sheshimderdi engizýge baǵyttalǵan birqatar naqty tapsyrma berdi.
Aqmola oblysynda jasóspirimder sport nysandaryn búldirip, jabdyqtardy urlaǵan
Mektepterdi bilikti pedagog-psıholog mamandarmen qamtamasyz etýge jáne respýblıkalyq ári óńirlik deńgeıde profılaktıkanyń turaqty ári keshendi modelin qalyptastyrýǵa erekshe nazar aýdaryldy.
