Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Elimizde memlekettik rámizderdi qoldanýǵa qatysty erejeler kúsheıtilip keledi. Dızaıny men maǵynasy álemdegi kóptegen memlekettiń týynan ózgeshe kók baıraǵymyzdy orynsyz ilýge, qorlaýǵa qatań tyıym salynady. Memlekettik týdyń qashan, qaı jerde jelbireıtini arnaıy tártippen júrgizilip, zańnamamen bekitilgen.
Qazir Astananyń basty kósheleriniń biri Máńgilik el dańǵyly boıynda týymyzben qatar ózge memleketterdiń týy qatar ilinip turǵanyn jıi kóremiz. Máselen, osy kúni kók baıraǵymyzben birge Kıpr eliniń týy jelbirep tur. Bir apta buryn Reseıdiń, onyń aldynda Túrkııa, Kenııanyń memleket basshylary kelgen edi.
«О́zge memleket basshylary resmı saparmen kelgen kezde qalanyń basty kóshelerine sol elderdiń memlekettik týlarynyń ilinýi – halyqaralyq dıplomatııalyq hattamanyń mańyzdy bóligi. Bul rásim qonaq memleketke, onyń egemendigi men basshysyna qurmet bildirýdi, qabyldaýshy eldiń mártebeli qonaqty teń quqyqty seriktes retinde qabyldaıtynyn kórsetedi. Sonymen qatar eki el arasyndaǵy dostyq qarym-qatynasty, saıası, ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa degen nıetti bildiredi. Týlardyń qatar ilinýi memleketterdiń ózara syılastyǵyn beıneleıdi. Jalpy, kóptegen elde resmı saparlar kezinde qonaq memlekettiń týyn memlekettik mekemelerde, áýejaılarda, negizgi kóshelerde ornalastyrý – qalyptasqan halyqaralyq tájirıbe. Keı jaǵdaıda týlardyń ilinýi eki el arasyndaǵy qarym-qatynastyń erekshe deńgeıin nemese belgili bir saladaǵy seriktestikti atap kórsetýi múmkin. Bul halyqaralyq qaýymdastyqqa da belgili bir dıplomatııalyq belgi beredi», dedi Geraldıkalyq zertteýler ortalyǵy dırektorynyń mindetin atqarýshy Ádilhaıyr Myrzahanov.
Halyqaralyq hattama týdyń jyrtylmaýyn nemese daq túspeýin talap etedi. Birneshe shetel memleketteriniń týlary bir ýaqytta jelbiregen kezde, týlardyń ólshemi birdeı bolýy kerek. Eshbir tý basqasynan bıik turmaýy qajet. Shetel memleketteriniń týlaryn bir tý sabynda nemese biriniń ústinde jelbiretýge ruqsat etilmeıdi. Aza tutý kezinde tý sabynyń jartysyna deıin túsiriledi. Tý jerge tımeýi kerek. Áskerı qyzmetkerler qurmet kórsetýi kerek. Tý zalǵa ákelingen nemese shyǵarylǵan kezde qatysýshylardyń barlyǵy oryndarynan turyp, barlyq qozǵalys pen áńgime toqtaıdy. Baıraqqa Memlekettik Ánuranǵa sáıkes qurmet kórsetiledi.
«Ádette qabyldaýshy memlekettiń týy qurmetti orynda turady, biraq qonaq eldiń týy da soǵan saı mártebemen ornalastyrylady. Máselen, týlardyń taq sanyn bir ýaqytta kótergende nemese ornalastyrǵanda elimizdiń Memlekettik Týy ortasynda, al jup sandy, biraq ekeýden kóp týlardy kótergende nemese ornalastyrǵanda ortadan solǵa qaraı ornalastyrylady. Al el aýmaǵynda qyzmetin júzege asyratyn sheteldik uıymdar men ókildikter paıdalanatyn shet memleketterdiń týlary ornalastyrylǵan jaǵdaıda elimizdiń Memlekettik Týy mindetti túrde qosa ornalastyrylýy qajet», dedi Á.Myrzahanov.
Onyń aıtýynsha, memlekettik rámizderge qatysty qoldanystaǵy zańnamalarda Memlekettik Týdy naqty saqtaý máseleleri kózdelmegen. Quqyqtyq qujattarǵa sáıkes memlekettik rámizder ulttyq standartqa sáıkes bolý qajet. Al olar jyrtylyp, bylǵanyp, búlingen jaǵdaıda, ıaǵnı kózdelgen tehnıkalyq talaptar buzylǵan jaǵdaıda ýákiletti organnyń buıryǵymen bekitilgen qaǵıdalarǵa sáıkes joıylady nemese aýystyrylady.
«Máselen, elordamyzdaǵy «Atameken» etnomemorıaldy kesheninde ornalasqan elimizdegi eń úlken Memlekettik Týdy aýystyrý jáne oǵan qatysty ózge de jumystar sol alań ornalasqan aýdan ákimdiginiń quzyretine jatady. Aýa raıynyń ereksheligine, klımattyq ózgeristerge, sondaı-aq ózge de áser etýshi syrtqy faktorlarǵa baılanysty jylyna 2-3 ret aýystyrylýy múmkin. Kók týymyz únemi taza ustalady. Aınalasyndaǵy 111 metrlik týtuǵyr men onyń mehanıkalyq kóterý júıesi tolyqtaı tehnıkalyq tekserýden ótip turady», dedi spıker.
Memlekettik deńgeıdegi is-sharalarmen qatar qazir týdy azamattar turǵyn úılerde, balkondarynda ilýge ruqsat etilgen. Jeke úılerge ilinetin bolsa, eń tómengi bıiktik keminde úsh metr bolý qajet, túngi ýaqytta jaryqtandyrý talap etilmeıdi. Sondaı-aq azamattarǵa týdy sporttyq is-sharalarda paıdalanýǵa ruqsat etiledi, biraq ony kommersııalyq maqsatta paıdalanýǵa bolmaıdy.
