Forým alańynda eki eldiń 70-ten astam bıznes-qoǵamdastyq ókilderi saýda, logıstıka, AО́K, IT jáne jasandy ıntellekt sııaqty ekonomıkanyń túrli salalaryndaǵy yntymaqtastyq máselelerin talqylady.
Oljas Bektenov Qazaqstan men Kıpr prezıdentteri Qasym-Jomart Toqaev pen Nıkos Hrıstodýlıdıs kelissózder barysynda ózara saýdany damytý áleýetin belgilep, ózara tıimdi ýaǵdalastyqtar jasasýǵa daıyn ekendikterin aıtty. О́z kezeginde dıalog alańy isker toptardyń tikeleı yntymaqtastyǵyn ornatýǵa múmkindik beredi.
«Elimizdiń Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń basshylyǵymen ekonomıkany ártaraptandyrýǵa, ınnovasııalardy yntalandyrýǵa ári bilimge negizdelgen damý modelin ilgeriletýge baǵyttalǵan aýqymdy saıası reformalardy júzege asyryp jatyr. Qazaqstan halqy qýatty, ozyq jáne básekege qabiletti memlekettiń negizin qalaıtyn jańa Konstıtýsııany qoldady. Osy turǵydan alǵanda, ınvestısııa tartý el ekonomıkasynyń turaqty damýyna jáne óndiristi jańǵyrtýǵa jol ashatyn mańyzdy qural bolyp otyr», dedi Úkimet basshysy.
Nıkos Hrıstodýlıdıs óz sózinde Kıpr qazaqstandyq kompanııalar úshin eýropalyq naryqqa shyǵýdyń tıimdi núktesi, sondaı-aq óńirlik operasııalar men qurylymdyq ınvestısııalarǵa senimdi áriptes bola alatynyn tilge tıek etti.
«Kıpr Qazaqstandy Ortalyq Azııadaǵy strategııalyq mańyzdy áriptes dep baǵalaıdy. Eýropa men Azııa arasyndaǵy baılanysty nyǵaıtyp, búkil Eýrazııa ishinde jańa saýda, ınvestısııalyq dálizderdi damytýda anaǵurlym mańyzdy ról atqaratyn óńirlik, halyqaralyq mańyzy bar el retinde qarastyrady. Jahandyq jetkizý tizbekteri men kólik baǵyttaryn túbegeıli qaıta qurý jaǵdaıynda Transkaspıı halyqaralyq kólik baǵyty strategııalyq mańyzǵa ıe bolyp otyr. Qazaqstan Azııa men Eýropa arasyndaǵy baılanys kontekstinde osy jańa arhıtektýranyń negizgi elementine aınalyp jatyr. Kıpr ekonomıkasy qazirgi zamanǵy syn-qaterlerge qaramastan ornyqty ári turaqty ósim kórsetýdi jalǵastyrýda. Birge jumys isteı otyryp, biz bul áleýetti naqty nátıjelerge aınaldyramyz ári jańa múmkindikter men berik ekonomıkalyq baılanystar quryp, qos eldiń halqy men ekonomıkasyn órkendetemiz», dedi Nıkos Hrıstodýlıdıs.
Sessııa moderatory, Freedom Holding Corp. tóraǵasy Tımýr Týrlov Kıprdiń otandyq kompanııalar úshin mańyzdy seriktesterdiń biri ekenin aıtty. Onyń aıtýynsha, bul el otandyq bızneske qarjylyq ári ınvestısııalyq qyzmetter usynyp qana qoımaı, túrli ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýǵa qoldaý kórsetip keledi. Sondaı-aq ol Qazaqstan men Kıprdiń kásipkerleri arasyndaǵy iskerlik baılanysty nyǵaıtý jańa jobalardy iske qosýǵa, ınvestısııa tartýǵa, ekonomıkalyq yntymaqtastyqty keńeıtýge qosymsha múmkindik beretinin sóz etti.
Forýmǵa qatysýshylarǵa Qazaqstannyń ınvestısııalyq múmkindikteri men iskerlik ekojúıesi usynyldy. Qazaqstan Premer-mınıstri eki eldiń kásiporyndaryn, ásirese ózara qyzyǵýshylyq týdyratyn jańa salalarda belsendi yntymaqtasýǵa shaqyrdy.
Qazaqstan ınvestorlar men joǵary bilikti mamandardy tartýǵa múddeli. Osy maqsatta kóshi-qon saıasaty jetildirilip, «Altyn vıza» arnaıy vızalyq rejimi engizildi. «Zań men tártip» prezıdenttik qaǵıdatyna sáıkes elimizde ınvestorlarmen ózara is-qımyl jáne ınvestısııalyq jobalardy júzege asyrýdyń barlyq kezeńderinde tıimdi súıemeldeý arhıtektýrasy qurylǵan. Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵy aǵylshyn jalpy quqyǵynyń ıýrısdıksııasy men bıznesti júrgizýdiń biregeı sharttarymen jumys isteıdi, onda búginde Kıprden 30-dan astam kompanııa tirkelgen.
Investorlardyń jumysy úshin ınnovasııalyq tehnologııalardy damytýǵa, JI sheshimderin belsendi engizýge múmkindik beretin qajetti ınfraqurylymdyq baza quryldy. Astanada jasandy ıntellekt aıasynda halyqaralyq Alem.ai ortalyǵy, Eýrazııadaǵy eń iri tehnologııalyq alańdardyń biri Astana Hub jumys isteıdi, eki qýatty sýperkompıýter iske qosyldy, sondaı-aq «DО́O alqaby» jobasy salynýda jáne taǵy da basqalary júzege asyrylyp jatyr.
Oljas Bektenov forýmǵa qatysýshylardyń nazaryn uzaqmerzimdi baılanystardy nyǵaıtý maqsatynda úlken áleýetke ıe ekonomıka sektorlaryna aýdardy. Atap aıtqanda, kólik-logıstıka salasynda ózara tıimdi perspektıvalar nazarǵa ilikti. Eýrazııanyń ortalyǵynda ornalasqan Qazaqstan óńirlik hab rólin nyǵaıtyp, Qytaı men Eýropa arasyndaǵy qurlyqtaǵy júk tasymalynyń 80%-dan astamyn qamtamasyz etedi. Al Kıpr Shyǵys Jerorta teńizindegi múmkindikteri men teńiz qyzmetteri, keme qatynasy jáne kemelerdi basqarý salasyndaǵy tájirıbesin eskere otyryp, mańyzdy ról atqarady.
Agrarlyq salada azyq-túlik qaýipsizdigi men turaqty damýdyń artyp kele jatqan rólin eskere otyryp, yntymaqtastyqty keńeıtýge áleýet bar. Qazaqstan álemdegi iri astyq óndirýshilerdiń ondyǵyna kiredi ári ony 70-ten astam elge eksporttaıdy, sondaı-aq tyńaıtqyshtar óndirisin damytyp keledi. О́z kezeginde Kıpr joǵary sapaly aýyl sharýashylyǵy ónimderin óndirýde myqty pozısııalarǵa ıe.
Sıfrlyq tehnologııalar men ınnovasııalar salasy yntymaqtastyqqa eleýli serpin beredi. Damyǵan sıfrlyq ınfraqurylymy bar Qazaqstan kıprlyq kompanııalarǵa IT, fınteh, GovTech jáne jasandy ıntellekt salasyndaǵy birlesken jobalardy júzege asyrý úshin praktıkalyq alań usynady.
Kıpr eki el arasyndaǵy ózara tıimdi ári eleýli seriktestik áleýetin kórip otyr. Bul áleýetti naqty nátıjelerge aınaldyryp, ekonomıkalyq baılanystardy nyǵaıtýǵa ári eki el halqy men bıznesine jańa múmkindikter jasaýǵa bolady. Qazaqstan men Kıpr arasyndaǵy alǵashqy tikeleı áýe reısiniń ashylýy eki eldiń yntymaqtastyǵyn jańa deńgeıge kóterýi múmkin. Bul qadam keme qatynasy, teńiz qyzmetteri, kólik jáne logıstıka salalaryndaǵy baılanysty kúsheıtip qana qoımaı, fınteh, sıfrlyq tehnologııalar, jasandy ıntellekt, ınnovasııalar, energetıka, ásirese jańartylatyn energııa kózderi baǵytyndaǵy áriptestikti keńeıtýge jol ashady. Sonymen qatar farmasevtıka, densaýlyq saqtaý, aýyl sharýashylyǵy jáne azyq-túlik qaýipsizdigi sııaqty mańyzdy salalarda birlesken jobalardy júzege asyrýǵa jańa múmkindikter beredi.
Forým qorytyndysynda elimizdiń Premer-mınıstri Oljas Bektenov pen Kıpr prezıdenti Nıkos Hrıstodýlıdıs saýda-ekonomıkalyq áriptestikti nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan iskerlik baılanystardy keńeıtýge ári ózara tıimdi jańa jobalardy iske qosýǵa daıyn ekendikterin atap ótti. О́z tarapynan Qazaqstan Úkimeti barlyq qajetti qoldaýdy kórsetýge daıyn.
