Ártaraptandyrý – ındýstrııalandyrý ózegi

Elbasy usynǵan 5 ınstıtýttyq reforma negizinde kásibı jáne avtonomdy memlekettik apparat qalyptastyrý, ekonomıkalyq ósim úshin negiz bolatyn zań ústemdigin qamtamasyz etý, sonymen qatar, ındýstrııalandyrý jáne ártaraptandyrýǵa negizdelgen ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý men  bolashaǵy birtutas ult pen transparentti jáne esep berýshi memleket qurý qajettigi qamtylǵan bolatyn. Bul rette elimizde ártúrli sala mamandary óz tarapynan atqarylyp jatqan aýqymdy sharalar jóninde kezeń-kezeńimen BAQ ókilderimen kezdesý ótkizip turady. Osynyń aıasynda Pre­zı­dent janyndaǵy Ortalyq kommý­nıkasııalar qyzmetinde memle­ketimizdiń Investısııalar jáne damý mınıstri Áset Isekeshev bes reforma ishinen kórinis tapqan ekonomıka salasyndaǵy ındýs­trııalandyrý jáne ekonomıkalyq ósimge qol jetkizý barysynda qolǵa alynyp jatqan jumystar jaıynda keńinen áńgimeledi. Bul baǵyttaǵy jumys Pre­zı­dent janyndaǵy Jańǵyrtý jónindegi ulttyq komıssııanyń aıasynda jasalýda, dedi mınıstr óz sózinde. Onyń aıtýy boıynsha, kólik pen logıstıka, ınvestısııa tartý, eksport, energııa únemdeý jáne geologııa men jer qoınaýyn paıdalaný máselelerine basymdyq berilýi tıis. Mınıstrdiń atap ótkenindeı, álemdik ekonomıkalyq ahýal bizdiń elge salqynyn tıgizip otyrǵandyǵy jasyryn emes. Bul rette metall men munaı baǵasynyń tómendeýin tilge tıek etken Á.Isekeshev osyǵan oraı qurylymdyq reformalardyń qajettigin túsindirdi. Kadrlardy daıarlaý, ınfraqurylymdy odan ári damytý, bıznesti ashý rásimderin jedeldetý máselelerine mán berilý tıis ekendigin atap aıtty. Bul máselelerdiń sheshilýi elimizdi damyǵan elderdiń standarttaryna saı óńirdegi eń myqty ekonomıkalyq ortalyqqa aınaldyratyndyǵy, elge ınvestorlardyń kelýine jáne jańa jumys oryndarynyń ashylýyna yqpal etetindigi sóz boldy. «Ásirese, bul jaǵdaılar aýyl aımaqtarda shaǵyn jáne orta bıznesti molyraq ashýǵa septigin tıgizedi. Reforma arqyly Qazaqstandy óńirlik qarjy ortalyǵy retinde Eýropa men Azııa arasyndaǵy kólik pen logıstıkalyq dálizge aınaldyrý mindeti tur», dedi mınıstr osy mindetterdi júzege asyrý otandyq ónimderdi jańa naryqtarǵa shyǵarýǵa múmkindikti arttyratyndyǵyn atap aıtty. Sonymen qatar, Á.Isekeshev reformalar aıasyndaǵy naqty qadamdarǵa toqtala otyryp, re­for­malardyń qandaı tap­syr­­malar júkteıtinine nazar aýdardy. Reformalar aıasynda ıntegrasııalyq úderis­terdiń tereńdeı túsetindigin, eko­nomıkalyq baılanystyń ul­ǵaıa­tyndyǵyn, kedendik saıasat pen tártiptiń ońtaılan­dy­rylatyndyǵyn aıtty. Ekonomıkanyń basym sektorlarynda «zákirlik ınvestorlarmen» – halyqaralyq strategııalyq seriktestermen («Eır Astana», «Teńizshevroıl», QTJ lokomotıvterin shyǵarý jónindegi zaýyt úlgisi boıynsha) birlesken kásiporyndar qurý barysynda atqarylyp jatqan jumystar legine toqtalǵan mınıstr ınvestorlarmen elimizde joǵary tehnologııalar jáne eksportqa laıyqtalǵan sektorlarda týrızm jáne energııa únemdeý salasynda birlesken jobalar jasalatyn bolady, dedi. Odan bólek jer qoımasyn paıdalaný salasynyń ashyqtyǵyn arttyrý boıynsha  kelisimsharttardy jasaýdyń ońaılatylǵan ádisin engizý tásilderi qaralýda ekendigin jetkizdi. Mysaly, «QTJ» UK» AQ pen «Eır Astana» UÁK iri halyqaralyq operatorlar retinde damytylyp, avtokólik jáne temirjoldardyń sapasy jaqsaratyndyǵyn kóldeneń tartty. Sheteldik 18 kompanııa Qazaqstanǵa qaıta ınvestısııa salýǵa múddeli ekendigin jetkizdi. «Bizde qysqa merzimdi ınvestorlar jumys jasap jatyr. Maqsatymyz – sol kompanııalardyń bizdiń eko­nomıkaǵa qaıta ınvestısııalaýy­na qol jetkizý. Mysaly, eger Lotte kompanııasy Rahat kompanııasyn satyp alsa, biz ol ınves­tormen jumys jasap, tapqan paıdasyn óz elderine alyp ketpeý úshin, bizdiń elde ózge de fabrıkalardy salýyna jaǵdaı jasaımyz», dep atap ótti Á.Isekeshev. Sonymen qatar, bıylǵy jyly týrızm salasynyń óskendigine nazar aýdarǵan mınıstr mysal retinde Alakólde shamamen 80-ge jýyq shıpajaıda jáne demalys bazasyna jaqyn ornalasqan jaldamaly úılerde bos oryn joq ekendigin aıtty. Kaspıı, Býrabaı men Balqashta da dál osyndaı jaǵdaı qalyptasyp kele jatqandyǵyn, salany odan ári damytý úshin týrızm baǵdarlamasyn túzetý qajettigin, bul máselede Túrkııa tájirıbesine mán beriletindigin aıtty. 59-qadamǵa naqtylaı toq­tal­ǵan Á.Isekeshev moıyndalǵan halyqaralyq energoservıstik sharttar arqyly energııa únem­deý salasyna strategııalyq ınves­torlar tartý jónindegi birqa­tar málimettermen bólisti. Ener­gııa únemdeý men energııa tıim­diligin arttyrý memlekettiń stra­tegııalyq tapsyrmalary qa­taryna kiredi. Elbasy ındýs­trııalyq-ınnovasııalyq damý baǵ­darlamasy aıasynda IJО́-niń energııa syıymdylyǵyn 2020 jyldarǵa qaraı 25 paıyzǵa, al 2050 jydarǵa deıin 50 paıyzǵa tómendetýdi alǵa qoıǵan bolatyn. Atalǵan tapsyrma bizdiń energııa tıimdilik saıasatyndaǵy basty baǵdar bolady, dedi ol. Mınıstrdiń aıtýy boıynsha, búgingi tańda bizdiń el 850 taýar túrin eksportqa shyǵarýda. Onyń 160-y boıynsha Qazaqstan «TOP-50» eksporttaýshy memleket qataryna endi. Naqty aıtqanda, bizdiń memleket 50 úzdik eksporttaýshylar tizbesinde 49-oryndy ıelengen. Qazaqstan sary fosfor men ýran jetkizýde birinshi orynda. Sary fosfor boıynsha Qazaqstan álemdik eksporttyń 40 paıyzyna ıe bolsa, ýran boıynsha 46 paıyzyn ıemdenedi. Bul rette eksport áleýetin tek osy atalǵan taýarlar boıynsha arttyryp qoımaı, óńdeý ónerkásibiniń damýyna jaǵdaı jasap, elimizdiń joǵary sapaly taýar jetkizýshi el retinde ımıdjin kóterýdi maqsat etip qoıý qajet. Mınıstr basqa da birqatar jumystarǵa toqtalyp ótti. Elmıra MÁTIBAEVA, «Egemen Qazaqstan».