Tarbaǵataı – elimizdegi maldy aýdandardyń biri. Sońǵy jyldary aýdandaǵy sharýa qojalyqtary aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan memlekettik qoldaýdy tıimdi paıdalana bastady. Byltyr tarbaǵataılyqtar mal tuqymyn túrlendirý jumystary boıynsha elimizde alǵashqy orynǵa shyqqan bolatyn. Aýdan ákimi Dildábek Orazbaevtyń aıtýynsha, 2014 jyly tuqym túrlendirýge 265 sharýa qojalyǵy qatysty. Elbasynyń qoldaýymen qolǵa alynǵan «Agrobıznes-2020» memlekettik baǵdarlamasy aıasynda byltyr aýdanǵa jalpy kólemi 1 mlrd.100 mln. teńge qarjy tartyldy. Onyń ishinde «Sybaǵa», «Altyn asyq», «Qulan» baǵdarlamalary boıynsha 300 mln. teńge jeńildetilgen nesıe, ósimdik jáne mal sharýashylyǵyna 700 mln. teńge sýbsıdııa bólindi.
Jýyrda aýdanǵa jumys saparymyzdyń aıasynda Ekpin aýylynda sharýashylyǵyn dóńgeletip otyrǵan Qaıyrly Qasenovtiń «Máýlit» sharýa qojalyǵynda boldyq. 2005 jyly qurylǵan sharýashylyq et óndirý baǵytynda jumys isteıdi. Jylyna 400 bas iri qara bordaqylap, etke ótkizedi. О́z sharýashylyǵynda 300 bas iri qara ósiretin Qaıyrly Amangeldiuly ekpindikterdiń maldary men tólderin de satyp alyp, aýyldastaryna aıtarlyqtaı qolǵabys tıgizip otyr. – Memleket basshysy agroónerkásipshilerge et eksporttaý jóninde tapsyrma júktegeni belgili. Bizdiń maqsatymyz – qazaqtyń aq bas sıyrynyń etiniń sapasyn arttyrý. Aldaǵy ýaqytta Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaq aıasynda óz ónimderimizdi kórshi elderge eksporttaýdy kózdep otyrmyz. Búginde aýyl sharýashylyǵyna memlekettik qoldaý óte jaqsy deýge bolady. Máselen, 2012 jyly «Sybaǵa» baǵdarlamasy boıynsha 6 paıyzdyq ústememen 10 mln. teńge nesıe alǵan edik. Qazir nesıeniń birshama bóligin qaıtaryp úlgerdik. О́tken jyly satyp alǵan jańa tehnıkalardyń 50 paıyzyn memleket sýbsıdııalap, qaıtaryp berdi. Taýda eki qystaǵymyz bar. Onda analyq sıyrlar baǵamyz. Analyq sıyrdyń basyna, satyp alynǵan buqaǵa da sýbsıdııa tólenedi. Bul – biz sııaqty qııandaǵy aýyl turǵyndaryna óz kásibin órkendetýge úlken kómek, – dedi sharýa qojalyǵynyń jetekshisi. «Máýlit» sharýashylyǵynyń 3 myń gektar jeri bar. Onyń ishinde 250 gektar egistik, 600 gektar shabyndyq retinde paıdalanylsa, qalǵany jaıylymdyq jerler. Jemshópti ózderi daıyndap, egistik alqaptaryna arpa, jońyshqa egedi. 120 bas iri qaraǵa arnalǵan bordaqylaý alańyna qoıylǵan bir jasar iri qara kem degende 200 kılo salmaq shyǵarady. Bordaqylaǵan maldy Semeı, О́skemen, Almaty men Astana qalalaryna aparyp satady. Sharýa qojalyǵynyń jetekshisi baqtashy, bordaqylaýshy jáne KamAZ, traktor tehnıkalaryn júrgizetin mehanızatorlardan quralǵan 10 adamdy jumyspen qamtyp otyr. Olar 80-100 myń teńge kóleminde eńbekaqy alady. Eń tómengi eńbekaqy – bordaqylaýshylardyń kómekshilerine tıesili. Olardyń aılyǵy – 40-50 myń teńge kóleminde. «Máýlit» qojalyǵynda bordaqylaýshy bolyp eńbek etkenine 5 jyl bolǵan Aıdyn Hamzaev qorajaıdaǵy malǵa kúndelikti shóbin salyp, sýaryp turatynyn, 6-7 kılo kóleminde jem beretinin, jalaqysyn ýaqtyly alyp turatynyn jetkizdi. Aıtýynsha, jumysy óziniń qolaıyna jaǵady. Jyldan-jylǵa mal basyn kóbeıtip kele jatqan Qaıyrly bıyl jylqy ósirý men tuqym túrlendirý maqsatynda «Qulan» baǵdarlamasy boıynsha nesıe alýdy josparlap otyrǵanyn jetkizdi. Jas ta bolsa isker, alǵyr jigit aýyl ishinen zamanǵa saı keń úı salypty. Úıde qaladaǵy turmystyq jaǵdaıdyń bári bar. – Qazir eńbek etken janǵa memleket barlyq jaǵdaıdy jasap otyr. Ásirese, aýyl sharýashylyǵy – tıimdi tabys kózi. О́ıtkeni, adam balasyna qaı kezde de aldymen azyq kerek. Sondyqtan, aýylda jumys jetkilikti, tek kózin taýyp, erinbeı eńbek etý qajet, – deıdi ol. Aýdandyq aýyl sharýashylyǵy bóliminiń basshysy Mereı Qaıyrbekovtiń aıtýynsha, Tarbaǵataı aýdanynda 2013 jyly 25 bordaqylaý alańy bolsa, bıyl onyń sany 117-ge jetipti. Sondaı-aq, aýylsharýashylyq tehnıkalaryn jańartý baǵytynda aýqymdy jumys júrgizilýde. Osyǵan deıin lızıng júıesi arqyly 170 tehnıka satyp alynǵan. Nátıjesinde, asyl tuqymdy sharýashylyqtar sany artyp keledi. Atalǵan jumystar bıylǵy jyly da jalǵaspaq.
Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan».
Shyǵys Qazaqstan oblysy, Tarbaǵataı aýdany.
