Bul – bizdiń tarıh aldyndaǵy boryshymyz

2 sáýir kúni ótken Parlament Senatynyń jalpy otyrysynda bir top depýtat Úkimet basshysy Kárim Másimovtiń atyna depýtattyq saýal joldaǵan bolatyn. Onda bylaı delinedi: 2017 jyly kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkeri, qazaq­tyń tuńǵysh kásibı dıplomaty, HH ǵa­syrdyń 20-30-jyldary Keńes Oda­ǵynyń Saýd Arabııasy Korol­di­gin­degi О́kiletti ókili Názir Tóre­qu­lov­tyń týǵanyna 125 jyl, jazyqsyz qurban bolǵanyna 80 jyl tolady. Názir Tórequlovtyń esimin el ja­dynda qaldyrý maqsatynda biz Par­lament Senaty depýtattary ótken jyldary birneshe ret depýtattyq saýal joldaǵan bolatynbyz. Úkimetke rahmet, depýtattyq saýaldaǵy bir­qatar usynystar iske asyryldy. Depýtattyq saýalda kóterilgen máselelerge baılanysty bergen jaýabyńyzda (20-11/3405 23.07.2012 j.) siz, Qurmetti Kárim Qajym­qanuly, Astana qalasynda Názir Tórequlovqa eskertkish orna­tý máselesi Qazaqstan Respýb­lı­ka­synyń Eskertkishter men monýmentter jónindegi memlekettik komıssııanyń tarapynan qoldaý taýyp, 2009 jyly eskertkishtiń tańdaýly úlgisine respýblıkalyq baıqaý jarııalanǵandyǵyn, degenmen, eskertkishti ornatýǵa qarjy qarastyrylmaǵandyqtan, bul másele 2014-2016 jyldarǵa arnalǵan bıýdjet jobasynda qaralatyndyǵyn, Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasynyń Dıplomatııa ınstıtýtyna jáne Astana, Almaty qalalaryndaǵy mektepterge qaıratkerdiń esimin berý máselesi onomastıka salasyndaǵy zańnamalyq aktilerge ózgerister men tolyqtyrýlar engizilgennen keıin, zańnamaǵa sáıkes sheshimin tabatynyn, Názir Tórequlov atyndaǵy stı­pendııa taǵaıyndaý máselesin py­syqtap, usynys engizý jóninde Bilim jáne ǵylym mınıstrligi men Memlekettik qyzmet isteri jó­nin­degi agenttikke tapsyrma be­rilgenin habarlaǵan edińiz. Alaıda, arada birneshe jyl ótse de atalǵan máseleler óz sheshimin tappaı keledi. Sondyqtan, Qurmetti Kárim Qa­jymqanuly, qazaqtyń tuńǵysh dıp­lo­maty Názir Tórequlovtyń 125 jyl­dyǵy qarsańynda osy máselelerdi sheshýge baılanysty depýtattyq saýal joldap otyrmyz. Birinshi – Názir Tórequlovtyń 125 jyldyǵyna oraı Syrtqy ister mınıstrligi ǵımaratynyń aldyna, onyń eńseli eskertkishi ornatylsa; ekinshi – Qazaqstan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasyndaǵy Dıplomatııa ınstıtýtyna N.Tórequlovtyń esimin berip, ýnıversıtetterdiń halyqaralyq qatynastar fakýltetterinde oqıtyn úzdik magıstranttar men stýdentterge Názir Tórequlovtyń atyndaǵy stıpendııa taǵaıyndalsa; úshinshi – Astana jáne Almaty qalalarynda mektepterge N.Tórequlovtyń esimi berilip, orta jáne joǵary bilim baǵdarlamalaryna, oqýlyqtarǵa ol týraly kólemdi aqparat, tanymdyq materıaldar engizý, sýretshilik týyn­dylarynyń kórmelerin uıymdastyrý máseleleri sheshilse; tórtinshi – Názir Tórequlov Túrkistan Respýblıkasy Ortalyq Atqarý Komıtetiniń tóra­ǵasy bolyp turǵan 1920 jyldyń 16 qazanynda №341 Dekretimen Mań­ǵystaý ýezi men №4 jáne №5 Adaı bolystyqtaryn Túrkistan Respýblıkasynan Qyrǵyz (Qazaq) Sovettik Sosıalıstik Avtonomııaly Respýblıkasyna berdi. Sol sebepti, Názir Tórequlovtyń osy óńirge sińirgen ólsheýsiz eńbegin eskerip, Aqtaý qalasynyń ortalyq kóshesine, bir mektepke onyń esimi berilip, eskertkishi ornatylsa; besinshi – 2008 jyly Túrkistan qalasynda ashylǵan Názir Tórequlovtyń memorıaldyq mýzeıi talapqa saı emes dep tanylyp, buzylýyna baılanysty jańa ǵımarat salý máselesi sheshilse; altynshy – memlekettik tapsyrys­pen Názir Tórequlovtyń tulǵalyq qasıetterin jan-jaqty qyrlarymen ashatyn derekti ári kórkem janrdaǵy fılmder túsirýge, «Názir álemi» at­ty albom-kitap shyǵarýǵa qajetti qarjylar bólinse; jetinshi – 2016 jyly halyqaralyq deńgeıde «Názir Tórequlov – tuńǵysh qazaq elshisi» atty aýqymdy ǵylymı-tájirıbelik konferensııa uıymdastyrylsa; segizinshi – Názir Tórequlovtyń ómirin, qyzmet istegen jerlerin tolyǵyraq zertteý, muraǵattardan qundy qujattardy izdestirý, elge ákelý, jurtshylyqqa, ǵylymı ortaǵa usynyp, «Názir júrgen jol» atty ǵylymı-tarıhı-tanymdyq ekspedısııa uıymdastyrylsa. Ardaqty azamattarymyzdyń esimin qurmetteý – biz úshin paryz. Qazaq halqynyń adal perzenti, tuńǵysh kásibı dıplomaty, memleket jáne qoǵam qaıratkeri Názir Tórequlovtyń esimin el jadynda máńgi qaldyrý bizdiń tarıh aldyndaǵy boryshymyz. Qurmetpen, Senat depýtattary Qýanysh AITAHANOV, Ikram ADYRBEKOV, Birǵanym ÁITIMOVA, Álı BEKTAEV, Baqtybaı ShELPEKOV.