Erevandaǵy qazaq ortalyǵy

Dostyq dánekeri

Jaqynda Armenııa astanasyn­daǵy Erevan memlekettik ýnıversı­tetinde qazaqtyń tili men tarıhyn, sondaı-aq mádenıetin nasıhattaı­tyn ortalyq ashyldy. Onyń ashy­lý rásimine armenııalyqtarmen qa­tar, bir top qazaqstandyq ǵalymdar da qatysty. Saltanatty rásimde Erevan mem­lekettik ýnıversıtetiniń rekto­ry A.Sımonıan, L.N.Gýmılev at­yn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıver­sı­tetiniń rektory B.Ábdiraıym jáne Qazaqstannyń Armenııadaǵy Tóten­she jáne ókiletti elshisi A.Bozji­gi­tov sóz sóılep, bul ortalyqtyń qa­zaq-armıan qatynastaryn ári qaraı damytýǵa yqpal etetinin atap ótti. – Eger tereńge úńiletin bolsaq, bizdiń qarym-qatynasymyzdyń tarıhy orta ǵasyrlardan bastala­dy, – dedi Eýrazııa ulttyq ýnıver­sıtetiniń rektory Baqytjan Ábdi­raıym qazaq-armıan mádenı baıla­nys­taryna toqtala kelip. – Jaý­gershilik zamanda bizdiń babalary­myz – qypshaqtar Kavkaz aýmaǵy­na at shaldyryp, osy jerde armıan-qypshaq sózdikterin, tarıhı kitap­tardy qaldyrǵan. Sóıtip, qaıta­lanbas eýrazııalyq arhıtektýranyń qalyptasýyna yqpal etken. Búginde Qazaqstanda bir qaýym armıan etnosy da turyp jatyr. Ba­qytjan Ábdiraıym sóz arasynda osyǵan da toqtalyp ótti. “Qazaq je­rinde armıan etnosynyń paıda bolýy HIH ǵasyrdyń orta tusynan bastalady, – dedi ol osy týraly. – Ar­mıan halqynyń qazaq jerinde eleýli eńbek etken kórnekti ókil­deri az emes. Solardyń biri qıyn ke­zeńde el basqaryp, qarapaıym ha­lyqtan kómegin aıamaǵan Levon Mırzoıan edi. Ol 1933-1937 jyly Qa­zaqstandy basqardy, “qazaq ult­shyly” retinde saıası qýǵyn-súr­gin­ge ushyrady. Qazaq halqy onyń el­ge sińirgen eńbegin qurmettep “Myr­zajan” dep ataǵan”. Saltanatty sharadan soń, qa­zaq­standyq jáne armenııalyq ǵa­lym­dar Erevan ýnıversıtetindegi qazaq ortalyǵyn aralap kórdi. Ony Qa­zaq­stannyń Armenııadaǵy elshiligi ja­saqtaǵan, al onyń ǵylymı tur­ǵy­dan qamtylýyn Eýrazııa ulttyq ýnıver­sıteti qamtamasyz etipti. Or­talyqtan Abaı, Ahmet, Maǵjan, Muhtar bas­taǵan qazaq danala­ry­nyń eńbekte­ri­men tanysyp, qazaq halqynyń ót­keni men búgini týraly mol maǵlumat alýǵa bolady. Son­daı-aq ortalyqta ǵylymı, ádebı eńbektermen qatar, qazaqtyń baı tilin­ oqyp-úırenýge qajetti kitap­tar men elektrondy oqýlyqtar, sóz­dikter qoıylǵan. Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rek­tory B.Ábdiraıym, Sh.Ýá­lı­ha­nov atyndaǵy Kókshetaý memle­ket­tik ýnıversıtetiniń rektory Sh.Yby­raev, EUÝ-diń oqytýshy ǵa­lymd­ary Z.Qabyldınov jáne S.Dúı­senǵazın Erevan memlekettik ýnı­versıetiniń kezekten tys ǵy­ly­mı keńesiniń otyrysyna qatysty. Sońynan L.N.Gýmılev atyndaǵy ulttyq ýnıversıteti men Erevan mem­lekettik ýnıversıteti ara­syn­da­ǵy ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyldy. Onda eki joǵary oqý ornynda profes­sor­lar men stýdentter almasý, bir­lesip ǵylymı zertteýler júrgizý, konferensııalar ótkizý qarasty­rylǵan. – Saıası-ekonomıkalyq úderis­ter­de asa zor tabysqa jetken, bú­gin­de álemdik qoǵamdastyq moı­yn­daǵan Qazaqstanmen ekonomıkalyq qana emes, mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy nyǵaıtý Armenııa úshin asa mańyzdy, – dedi ǵylymı keńestegi sózinde Erevan memle­ket­tik ýnıversıtetiniń rektory A.Sı­mo­nıan. – Bul ortalyq bizdiń jas ǵa­lymdarymyzdyń Armenııa mura­ǵa­tyndaǵy qazaq halqy týraly qun­dy eńbekterdi indete zertteýlerine septigin tıgizetin bolady. Al Baqytjan Ábdiraıym ar­menııalyq ǵalymdardy Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń basshylyǵymen elimizde júrgizilip jatqan reformalar barysymen tanystyrdy. Onyń ishinde bilim men ǵylym salasyn damytý da bar. Álısultan QULANBAI.