Bir beldeý, bir jol

Keshe Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde Tuńǵysh Prezıdent − Elbasy kitaphanasy dırektorynyń orynbasary Tımýr Shaımergenovtiń spıkerligimen Jibek joly ekonomıkalyq beldeýine qatysty dóńgelek ústel ótti. Oǵan Qytaıdyń Qazaqstandaǵy elshisi, tanymal saıası qaıratker Ý Szıanmın jáne eki eldiń sala boıynsha birqatar sarapshylary qatysty. Qazirgi tańda jańǵyryp jatqan Jibek jolynyń júzege asyrylýyna álemniń jetekshi elderi kóz tigip otyrǵanyn jetkizgen spıker, saladaǵy negizgi máselelerge toqtaldy. Sóıtip, Aspanasty eliniń elshisine sóz kezegin berdi. El­shi myrza sońǵy jyldary álemde oryn alyp otyrǵan ekonomıkalyq qıyndyqtarǵa nazar aýdardy. Ásirese, Azııanyń batys jaǵyndaǵy elderdegi soǵys áreketteriniń sebebi men onyń aýyr saldarlaryna óziniń kózqarasyn bildirdi. «Búginde damyǵan degen Batys elderiniń ózinde daǵdarys bar. Sondyqtan biz álem elderi bolyp, osy qıyndyqtardan shyǵý joldaryn izdestirýimiz lázim. Tek ony soǵys jolymen emes, máseleni sheshýdi eldermen áriptestik jasap, beıbit kelisim arqyly izdestirgenimiz jón. Osy turǵyda Qazaqstannyń is-áreketi kóp elge ónege. Sondaı-aq, Qytaı tarapynan usynylǵan Jibek joly ekonomıkalyq beldeýin jasaý týraly usynysty Qazaq eli qyzý qoldap, osy baǵytta óz áleýetin tanyta bildi», dedi Ý Szıanmın. Sharada QHR saýda mı­nıstrligi janyndaǵy ha­lyq­aralyq saýda jáne ekono­mı­kalyq yntymaqtastyq akade­mııasynyń, Qazirgi zamanǵy halyqaralyq qatynastar Qytaı akademııasynyń jáne Qytaı Halyq ýnıversıteti janyndaǵy Halyqaralyq energetıkalyq damý ortalyǵynyń jetekshi sarapshylary Jibek joly eko­­nomıkalyq beldeýin jasaý týraly jáne onyń aımaq elderine keltiretin ushan-teńiz paıdasy jóninde áńgimeledi. Ásirese, Qytaı men Qazaq eliniń túpki armandary bir ekenin jáne baqytty ǵumyrǵa jetý jolyndaǵy damý baǵdarlamalary da bir-birine óte uqsas ekenin aıtty. Buǵan qosa, qytaılyq jetekshi sarapshylar 2013 jyly Astana qalasyndaǵy «Nazarbaev Ýnıversıtette» QHR Tóraǵasy Sı Szınpın ta­nystyrǵan «Jibek jolynyń ekonomıkalyq beldeýi» iri trans­eýrazııalyq jobasyn damytý jáne júzege asyrý jóninde QHR-dyń ustanymy men boljamyn Qazaqstanda alǵash ret qoǵamdyq keń aýdıtorııa aldynda usynylǵanyn jetkizdi. Bularmen birge «Bir beldeý – bir jol» strategııalyq bastamasy aıasyndaǵy Qytaıdyń syrtqy ekonomıkalyq saıasatynyń qa­zirgi kezeńdegi jaǵdaıy, sonymen qatar, bastamanyń qa­zirgi tańdaǵy júzege asyrylý nátıjeleri jóninde baıan etti. Qazaqstandyq sarapshylar da halyqaralyq jobany júzege asyrý joldary jóninde óz pikirlerin ortaǵa saldy. Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy kitaphanasynyń aǵa ǵylymı qyzmetkeri Qazbek Maı­geldınov «Jibek jolynyń» eko­nomıkalyq beldeýi» jobasy men «Nurly Jol» baǵdarlamasy sabaqtas ekenine toqtaldy. «2013 jyly Eýrazııanyń kindiginde, Astana qalasynda Qytaı eliniń basshysy Sı Szınpın myrza «Jibek jolynyń» ekonomıkalyq beldeýi» jobasyn usynǵan bolatyn. Iri transeýrazııalyq joba bolyp sanalatyn «Jibek jolynyń» ekonomıkalyq beldeýi» boıynsha qytaılyq áriptester eń alǵashqy ret Qytaıdyń usynystary týraly keń aýdıtorııaǵa aıtyp otyr. Bul turǵyda atap ótetin eki másele bar. Birinshiden, bul joba 2013 jyly Qytaıdyń ekonomıkalyq beldeýiniń qurylysy, ıaǵnı 2016-2020 jyldardaǵy damý jobasy aıasynda usynylǵan bolatyn. Al bizdiń elimizde 2014 jyly Elbasy Nursultan Nazarbaev «Nurly Jol» baǵdarlamasyn usynǵan edi. Qazirgi tańda osy eki joba óziniń sabaqtastyǵyn kórsetip otyr», dedi ol. Rasynda, «Jibek jolynyń» ekonomıkalyq beldeýi» Eýr­azııadaǵy ınfraqurylymdy damy­týǵa arnalǵan. Al «Nur­ly Jol» baǵdarlamasy – Qazaqstannyń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damýyna oraı jasalǵan joba. Osyny aıtqan ǵylymı qyzmetker Aspanasty eliniń jobadaǵy múddesi jóninde aıtyp ótti. «Qazirgi tańda Qytaı­­dyń kúrdeli ishki máseleleri osy «Jibek joly» baǵdarlamasy aıasynda sheshilip otyr. Bir ǵana mysal keltirsem, Qytaıdyń shyǵys ekonomıkalyq aımaǵy óndiristik jaǵynan óte damyǵan, eksportqa baǵyttalǵan. Al batys jáne ortalyq ekonomıkalyq aımaqtary bul jaǵynan baıaý bolyp tur. Sondyqtan osy ekonomıkalyq aımaqtardy damytý maqsatynda qolǵa alynǵan joba óziniń nátıjesin kórsetip otyr. Amerıkalyq belgili ǵalym Frensıs Fýkýıama óz maqalasynda «Eger osy iri transeýrazııalyq «Jibek jolynyń» ekonomıkalyq bel­deýi» júzege asatyn bolsa, In­donezııadan Polshaǵa deıingi Eýrazııa aımaǵy úlken ózgeriske ushyraıdy. Sondaı-aq, Ortalyq Azııa memleketteri jahandyq ekonomıkalyq aýmaqtaǵy shetki aımaqtardyń birinen ortalyq damyǵan aımaqtardyń birine aınalady», degen edi. Budan jasaıtyn qorytyndy, búgingi tańda elimizde júrgizilip jatqan «Nurly Jol» baǵdar­la­masy men Qytaıdyń «Bir jol – bir beldeý» strategııalyq baǵdarlamasy óziniń ózektiligin kórsetip otyr. Bolashaqta bul eki joba sabaqtasa otyryp, iske assa, úlken jetistikterge qol jetkize alamyz», dedi Q.Maıgeldınov. Nurbaı ELMURATOV, «Egemen Qazaqstan».