Bıdaı ósirgen búldirshinder

Úrjar aýdanyndaǵy jańa­dan ashylǵan «Er Tóstik» ba­la­baqshasynda týǵan jerdi ta­nystyrýǵa hám súıýge tárbıe­leıtin erekshe ádistemelik keshen qalyptasyp keledi. Balabaqsha qyzmetimen mekeme meńgerý­shisi Gúlnár Qabaeva tanystyrdy. Bir jyl buryn «Balapan» baǵdarlamasymen paıdalanýǵa berilgen balabaqshada 140 búl­dirshin tárbıelenedi, joǵary sanatty ustaz Qanıpa Mombaeva bastaǵan bilikti pedagog-tárbıe­shiler eńbek etedi. 27 adamdy jumyspen qamtyǵan mekemede balalar 2 jastan bastap qabyldanady. Balabaqsha ashanasy sábı aǵzasyna paıdaly jergilikti jemis-jıdek, kókónis ónimderimen qamtama­syz etilgen. Bul tarapta mekeme ákimshiligi jergilikti ónim ón­dirýshilermen kelisimshart bekitken. Kelisimshartqa otyrǵan dıqandardyń biri Jumabek Tatýbaev jaz boıy ósirgen kók­­ónisterdi tómen baǵamen bala­baqshaǵa ótkizedi. 25 jyl boıy bala tárbıesimen aınalysyp kele jatqan bilikti pedagog Gúlnár Jaqanqyzynyń aıtýynsha, jańa balabaqshanyń bir jyldaǵy jetistikteri az emes. Úrjarlyq búldirshinder byltyr Reseıde ótken «Veselyı karýsel» baıqaýynda, oblystyq «Úrker» baıqaýynda jeńim­paz atandy, Astanadaǵy Qazaq han­­dyǵynyń 550 jyldyǵyna arnalǵan «Hantalapaı» oıynyna onlaın arqyly atsalysty. «Er Tóstikte» tárbıe ju­my­sy qazaq, orys jáne aǵylshyn tilderinde júrgiziledi. Iаǵnı, úshtuǵyrly tildi damytý baǵ­dar­lamasyn qolǵa alǵan bala­baqshalardyń biri. Aǵylshyn tilin Semeı qalasynan joǵary oqý ornyn támamdap kelgen jas maman Sandýǵash Qaıratpaeva úıretedi. «Tildi aýyzeki sóıleý jáne tyńdaý arqyly úıretemiz. Qazir balaqaılar amandasý men qoshtasýdy, án men taqpaq aıtýdy biledi. Jalpy, 3-4 jastaǵy balalar tildi tez qabyldaıdy», dedi ol. Shet tilde sanamaq, sergitý jattyǵýlaryn meńgergen búldirshinder balabaqshanyń bir jyldyq mereıtoıyna oraı «Úıshik» ertegisin aǵylshyn ti­linde qoıyp, ata-analaryn qýantqan eken. «Qarlyǵash» to­by­nyń tárbıelenýshisi Jibek Jeńisqyzy aǵylshyn tilinde onǵa deıin sanap, taqpaq aıt­qanda múdirgen joq. Al joǵary sanatty mýzyka mamany Aınur Dáýletbekqyzy daryndy bala­lar­dyń shyǵarmashylyǵyn shyń­daýǵa baryn salyp júr. Solar­dyń biri 5 jasar Nu­raı Nurbolat «Kók týdyń jelbiregeni» ánin naqyshyna keltirip oryndaǵanyna kýá boldyq. Balabaqshada balalardyń qabilet-qarymyn ashýǵa baǵyt­talǵan ońdy sharýalar kóp. Maý­symdyq taqyryptaǵy «Altyn kúz», «Qys qyzyǵy» taqyrybyn­da uıymdastyrylǵan qolóner týyndylary birden kóz tartady. «Erkem-aı» tobynyń búldirshini Nurdáýlet Raqymǵazynyń «Qys­qy aýla» týyndysy shynaıy aý­lanyń kishigirim kóshirmesi ispetti. Osy syndy ermeksazdan, qamyrdan, aǵashtan, qaǵazdan jáne basqa da materıaldan she­ber­­likpen jasalǵan buıymdar kórmege qoıylypty. Ásirese, búldirshinderdiń uıqyashar jat­ty­ǵýlaryn júrgizýge arnalǵan ádistemeler jyly áser qaldyrdy. Sábılerdiń tabanynyń izi ispetti monshaqtarmen, túımelermen, kes­telermen jasalǵan uıqyashar kilemdi tárbıeshi Baný Nur­qa­­symova toqysa, Jańyl Serik­baeva esimdi tárbıeshiniń Ala­­­kóldiń tolqyn shaıǵan te­sik tastaryn túrli túske boıap jasaǵan uıqyashar jolaqshasy, tipti, tańǵaldyrdy. Iаǵnı, Úrjar aý­danynyń maqtanyshy sanalatyn Alakól jaǵalaýynyń tasymen tárbıelengen sábıdiń sanasyna eldi, jerdi súıý syndy sezimder berik ornyǵady. Sondaı-aq, ertóstiktik balalar bıdaı egip, bıologııalyq zertteý jumystaryn júrgizedi eken. Máselen, bıdaıdy qarashirigi mol jáne kerish topyraq salynǵan ydystarǵa egip, dánniń ónýin, ósýin baqylaıdy. Balalar dándi egý, sýarý, qopsytý barysynda topyraq qyrtysynyń qunarlylyǵyna, ósimdiktiń ósimtaldyǵyna zertteý júrgizedi. Úsh metrge jýyq qar túsetin, ylǵaly mol Úrjar ól­kesiniń mańaıynda egistik al­qaptary mol. Barqytbel baý­­­raıyndaǵy tanaptarǵa kóz ji­bergen talshybyqtaı óskinder as atasy – bıdaıdyń qara jerdi qalaı jaryp shyǵatynyn, qalaı búr jaratynyn bilip tursa, Ala­kóldiń aq malta tasynan alqa ta­ǵyp tursa qandaı ǵanıbet! Mine, osy oıdyń ushqyny Úrjardaǵy «Er Tóstik» balabaqshasynyń kez kelgen búldirshininde bar! Biz balaly, bazarly mekennen osyndaı oımen qýanyp shyqtyq. Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan». Shyǵys Qazaqstan oblysy, Úrjar aýdany. Sýretti túsirgen avtor.