Mesenat

Aıagóz qalasynyń týmasy Ánýar­bek Bımurzın – búginde Qazaq­stanǵa tanymal azamat. Aýyl sharýa­shylyǵy salasynyń beldi mamany, kásipker. Tek kásipker ǵana emes, mesenat. Ol orta mektepti bitirgen soń Almaty maldárigerlik ınstıtýtyna túsip, 1976 jyly oıdaǵydaı támamdady. Jaqsy oqýymen kózge túsken jas jigitti oqytýshylar atal­mysh oqý ornyna qaldyrdy. «Aýyl sharýashylyǵy mal anatomııasy» kafedrasynda assıstent bolyp bes-alty jyl qyzmet etken soń akademık Zeınolla Qojabekovtyń tapsyrmasymen sol kezdegi Semeı oblysynyń Aıagóz aýdanyndaǵy Myńbulaq keńsharynda qaldyqsyz ónim ádisi boıynsha jańa tehnologııa­men jumys jasaıtyn sharýashylyq qurý máselesimen týǵan jerine ke­lip jemisti eńbek etti. Jas jigit ózi­ne tapsyrylǵan isti abyroımen atqarady. Asyl tuqymdy mal óniminiń kórsetkishin kóterdi. Osy­nyń nátıjesinde Ánýarbek Bı­murzın 1987 jyly Almatyǵa qaı­­­ta shaqyrylyp, memlekettik agro­­óndiris basqarmasyna jumysqa keldi. 1989 jyldan bastap ol halyq­aralyq qatynas salasynda eleýli jumystar atqarady. Birneshe jyl Úrimshi qalasynda turyp Qazaqstan men Qytaı arasyndaǵy barys-kelis endi-endi bastalǵan shaqta sonyń ilgeri júrýine atsalysty. El táýelsizdigin alǵan tusta «Qorǵas», «Dostyq», «Baqty», «Maıqapshaǵaı» keden beketteriniń ashylýyna, mal sharýashylyǵyna qatysty eki el arasyndaǵy mámileler barysynda baıypty jumystar atqardy. Keıipkerimiz osyndaı jumys­tardy atqara júrip, bertin kele mádenı muralardy qorǵaý, tarıhı oryndarǵa taǵzym etý aksııalaryna qatysýdy óziniń paryzy sanaı bastady. Sóıtip, Ánýarbek Nurjaýulynyń uıytqy bolýymen birneshe jobalar qolǵa alynyp, sátti aıaqtaldy. Babalar rýhyna taǵzym etýshi azamat 1996 jyly ataqty aqyn Árip Táńirbergenovtiń 140 jyldyq toıyn ótkizýdi moınyna alyp, ǵylymı-praktıkalyq konferensııa uıymdastyrýǵa muryndyq boldy. Oǵan Qaıym Muhamethanov, Qabdesh Jumadilov, Tursynbek Kákishev, Rymǵalı Nurǵalıev, Nesipbek Aıtuly, Serik Negımov, Qajytaı Ilııasov syndy belgili tulǵalar kelip qatysqan edi. Ol tusta qazirgideı atshaptyrym meıramhananyń kem­shin kezi. Sondyqtan, Aıagózdegi gımnazııanyń 500 adamdyq úlken zaly jóndelip, sol jerge as berildi. Sońynan at shaptyrylyp, báıge uıymdastyryldy. Bul ótpeli shaq­tyń ólara tusyndaǵy alasapyran aýyrtpalyqtan kúızelip júrgen jurtshylyq úshin úlken qoldaý, demeý bolǵan edi. Eldiń rýhanı jan- dúnıesi bir serpilip, eldigimizdiń eńse kóteretinin aıǵaqtaıtyn shara bolǵany ras. «Ár qazaq – meniń jalǵyzym» atty ustanymdy tý etken osynaý jigit aǵasynyń jasap jatqan abyroıly da aýqymdy isteri atan ógizge júk bolardaı. Ataqty Aqtaılaq pen Baıǵara bılerdiń mazarlaryn kóterýge atsalysqan Ánýarbek Nur­jaýulynyń abyroıy taǵy bir aspandady. Bul joly on eki qanat aq orda tigilip, úlken as berildi. Alaman báıge sóresin aýyzdyǵymen alysqan Dıana atty tulpar kelip qıdy. Bir qyzyǵy, júzden júırik atanǵan sáıgúlikti baptaǵan óziniń nemere baýyry Eldos Amangeldiuly Bımyrza edi. Qazaqtyń «óli razy bolmaı, tiri baıymaıdy» degen maqaly tegin emes. Aıta keterligi, Ánekeń 2006 jyly da Árip Táńirbergenovtiń 150 jyldyq mereıtoıyn ótkizip, onyń kesenesin tolyq kóterip, bitirýdi óz moınyna alyp, abyroımen atqaryp shyqty. Qazirgi Eńirekeı, Ashysý boıynda bıiktigi 24 metr bolyp, boı kóterip turǵan záýlim kesene sol jumystyń jemisi. As berilip, at shaptyryldy, balýan kúresi boldy. Júldesi de qomaqty bolǵanyn aıta ketken oryndy. Al Er Jánibektiń kesenesi Jar­ma aýdanynyń Ortabulaq eldi meke­niniń mańaıynda batyr babanyń týǵanyna 300 jyl tolý qurmetine boı kótergen bolatyn. Onda da Ánýarbek Bımurzınnyń qoltańbasy bar. Keseneniń bıiktigi 47 metr bolsa, irgesindegi Jánibek batyrdyń eskertkishi de asqaq, tuǵyrymen 11 metrge jetti. Bul arhıtektýralyq ansambldi tolyq basqaryp bitirgen mesenat Ánýarbek Bımurzın desek, odan basqa túrli jumystardyń ıesi, kásipker Qanat Súleımenov boldy. Al keseneniń syzbasyn belgili sáýletshi Shaımurat О́tepbaev jasady. Sol joly Semeı memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýty dańqty qolbasshy Er Jánibektiń eskertkish-kesenesiniń ashylýyna oraılastyryp «Qazaq halqynyń jaýyngerlik dástúri jáne ulttyq qundylyqtardy qalyptastyrý» atty halyqaralyq ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótkizdi. Oǵan alys, jaqyn shetelderden tarıhshy-ǵalymdar kelip, baıandamalar jasady. – Músindi Qytaı Halyq Respýb­lıkasynda jasattyrdyq, – deıdi Ánýarbek Nurjaýuly. – Olar ony Qytaı astanasy Beıjińnen ári 300 shaqyrym jerdegi qalada úsh aıdyń ishinde jasap bitti. Qar­jylaı qoldaý kórsetken Dáýlet Tur­lyhanov pen Qanat Súleımenov baýyrlarym boldy. Alaıda, eńseli eskertkishti elimizge qaraı, shekaraǵa jetkizý kóptegen qıynshylyqtar týǵyzdy. Osy kezde táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda ózim qol ushyn sozǵan, maǵan rýhanı jaqyn baýyrlar kómekteskenin aıta ket­kenim lázim. Sonda qazaq degen ult­tyń uıymshyldyǵyna, ata-baba dástúrin saqtaýda beriktigine tánti bolǵan jaıym bar. Barshasyna rıza kóńilimdi bildirgim keledi. Olarǵa Alla qýat bersin. Sondaı-aq, Shyń­jańdaǵy mal sharýashylyǵyn bas­qarǵan Talash degen aǵamyzǵa, Je­ńis atty baýyrymyzǵa, taǵy da kóp­tegen janashyr jandarǵa alǵys aıtamyn. Ánýarbek Bımurzın tek babalar rýhyna taǵzym etip, olardyń basyn kóterip qana júrgen joq. Ol qadarı-halinshe ár jerde demeýshilik jasap, jurtshylyqtyń ystyq yqylasyna bólenip keledi. Oǵan bir mysal, Almatydaǵy Aqsaı balalar úıine kórsetilgen kómekti aıtsaq ta bolady. Ramazan aıy kezinde kárip-kásirlerge arnaıy aýyzashar berý de Ánekeńniń jazylmaǵan bir boryshy ispettes bolyp turatyny ras. Uly Je­ńistiń 70 jyldyq torqaly toıy qarsańynda óz qarjysyna «Jedel járdem» avtokóligin satyp alyp, Aıagóz ortalyq aýrýhanasyna úlken syı jasady. – «Jedel járdem» avtokóliginiń syrtyna «Nurjaý áýletinen tartý» dep jazdyryp, kiltin aýrýhananyń basshysyna saltanatty túrde tabys­tadyq. – Bul syılyqtyń syry mynada, – deıdi keıipkerimiz. – Bizdiń áýlettegi Uly Otan soǵysynyń ardageri, aramyzdan jastaı ketken úlken aǵamyz Jumabek Nurjaýuly Bımurzın osy salanyń adamy, medık edi. Almaty medısına ınstıtýtyn Uly Otan soǵysynyń bastalyp ketýi kesirinen qysqa merzimde aıaqtap, maıdanǵa attanǵan ol rota komandıri sheninde eki jyl jaýmen jan aıamaı soǵysyp, 1944 jyldyń 21 maýsymynda Rjev baǵytyndaǵy shaıqasta qaza bolǵan. Bul jalǵannan kórer qyzyǵy az bolǵan aǵamyzdyń o dúnıedegi rýhy peıishte shalqysyn degen abzal oıdan týyndaǵan ıgi is Aıagóz aýrýhanasyna jedel járdem kóligi retinde júzege asty. Ánekeńniń aldaǵy josparynda áıgili jyraý, qolbasshy Aqtamberdi Saryulynyń, tý astynda týlap ól­gen Er Qazymbettiń basyn qaraıtý sekildi zor maqsattary bar. Tipti, arnaıy jasatqan jobalary da daıyn. Sondaı-aq, Boranbaı bı baba­myzdyń basyna soǵylyp jatqan keshenge de ol demeýshilik kórsetip kele jatyr. Berikhan TAIJIGIT. Shyǵys Qazaqstan oblysy, Aıagóz aýdany. Sýrette: Á.Bımurzın.