Keshikken kezdesý

Balasy 24 jyldan keıin anasyn tapty Rahıla anadaıdan kele jatqan óziniń uly ekenin jazbaı tanydy, kókiregi qars aıyrylyp, kóz jasyna erik berdi. Ol eki kún boıy nege júreginiń attaı týlap, mazasyzdanǵanyn beıtanys kisiler «Marat degen ulyńyz bar ma edi?» dep habar aıtqanda ǵana túsindi. Jyl saıyn 28 jeltoqsan bolǵanda balasynyń týǵan kúni eske túsetin. Ishteı qamyǵatyn. «Bul qalaı boldy, ońy-solymdy tanymaǵan jas ta emes edim, «ulyńyz shetinep ketken» degen sózge teris qarap kete bergenim qalaı boldy?» dep ózin ózi mújip te qoıatyn. – Marat anadaıdan kele jatqanda «meniń ulym» dedim. Ákesin soıyp qaptaǵandaı bolypty, sóılegeni, júrisi aýzynan túskendeı aýmaı tur, – deıdi Rahıla bizben áńgimesinde. Ana men bala tabysqan kúni tań atqansha kóz ilgen joq. Ekeýiniń de kóz jasynyń kóbin-aı... Anasy óz basynan ótken taǵdyrdy áńgimeledi, uly óz basynan ótken qıynshylyqtaryn aıtty. Ekeýi de jylap-jylap, ishtegi sherin bosatqandaı, jeńildep ári sharshap baryp jastyqqa bas qoıdy. – Aıta berseń, uzaq áńgime. Qaıteıin, ýaqyt ta solaı boldy ma, áıteýir, týǵan balamnan kóz jazyp qalǵanym shyndyq. Meniń alǵashqy kúıeýim orys jigiti boldy. Jaqsy turdyq, ol aıaq astynan qaıtys bolǵan soń, meniń ómirim de basqa arnaǵa túsip ketti. 90-shy jyldardyń qıyndyǵyn eshkim umyta qoımaǵan bolar, jumyssyzdyq, joqshylyq. Kúıeýim qaıtqan soń osy Marattyń ákesimen qosyldym. Biraq ol osy balaǵa aıaǵym aýyr kezinde tastap ketti. Qazirge deıin qaıda ekenin bilmeımin. Balany 1991 jyly 28 jeltoqsanda 7 aılyq etip shala týdym. О́zimniń qatty júıkem tozǵandyqtan basym aýyryp, jaǵdaıym qıyn boldy. Shala týǵan balany Qarabalyqtan Qostanaıdaǵy balalar aýrýhanasyna aýystyrypty. Keıin suraǵanymda «bala shetinep ketti» degen jaýap aldym. Biraq ana kókirek senbegen edi, –deıdi Rahıla. «Ákesiz jetim – arly jetim, anasyz jetim – sorly jetim» degen qazaq. Marat Qostanaıdaǵy balalar úıinen 2006 jyly ketken soń jetimdiktiń azaryn tartýdaı tartady. Jatar jer joq, jumys, oqý taǵy joq. Ol qalada kóshe sypyryp, mashına jýyp, bazarda júk tasyp, talǵajaý etetin nanyn taýyp júredi. Osydan 2-3 jyl buryn oblys ortalyǵynda ótken bir qaıyrymdylyq aksııasynda ol Tólegenovter otbasymen tanysady. Gúljaýhar men Nurlan óziniń bir balasynyń ústine 7 bala asyrap jáne qamqorlyqqa alyp, tárbıelep otyrǵan, qudaıdan suraǵan jandar bolatyn. Olar Maratty úıine panalatady. – Nurlan issaparmen júrgen jerinde Marattyń ata-anasyn izdestirip júrdi. Birde Qarabalyqqa barǵanda «Býchıev degenderdi bilesińder me?» dep surastyrady. «Qarabalyq aýdanynyń Reseımen shekaralas Pobeda aýylynda Býchneva degen kisi turady, jeti balasy bar» deıdi tanystary. Álgi kisimen habarlasqanymyzda Marat onyń balasy bolyp shyqty, perzenthanada famılııasy durys jazylmaǵan eken, – deıdi Gúljaýhar. Ana men bala tabysyp, búginde Rahılanyń úıinde aq túıeniń qarny jarylǵandaı qýanysh, qustyń uıa­syndaı jylylyq, terezeden túskendeı meıirim-shýaq saltanat qurǵan. – Marat tańerteń erte turyp alady, meniń qasymnan shyqpaıdy. «Ulym-aý, uıyqtaı berseńshi», desem, «Mama, seni kóz aldymnan tasa etsem, taǵy da joǵal­typ alatyndaı kóremin», – deıdi Rahıla. Ol besinshi balasynan osylaı kóz jazyp qalǵanyna ózin aqtamaıdy da, dattamaıdy da. Qýanysh pen muń aralas tolqýdan arylyp bolǵan joq. Marattan basqa 3 ul, 4 qyzyn tek ózi kóterdi. Balalarynyń aýzyna tosatyn bir úzim nan úshin aýylda jumys tańdaǵan joq, saýynshy da boldy, mal da baqty, eden de jýdy. Qazir balalarynyń úlkenderi erjetip, úıli-barandy bolǵan. Rahılanyń úlken nemeresi 16 jasqa toldy. – Uldaryma, qyzdaryma habarladym. Demalys kúni bar balama Maratymdy tanystyramyn. «Olar jańa baýyryn qalaı qabyldaıdy, jatsyna ma, baýyryna tarta ma?» degen oıdan tolqyp ta júrmin. Biraq balalarym eńbekke pisip, tárbıeli bolyp ósip edi, Marat – meniń taǵdyrym bolsa da, qateligim bolsa da túsinedi, keýdeden ıtermes dep oılaımyn, – dedi Rahıla. Pobeda aýyly osyndaı bir taǵ­dyrdyń jeńis mekenine aınaldy. Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan». Qostanaı oblysy, Qarabalyq aýdany. Sýret kostnews.kz-ten alyndy.