Túıe túligin túletkender

Mańǵystaý óńiriniń klımattyq jaǵdaıy mal sharýa­shylyǵyn damytýǵa, sonyń ishinde, shólge shydamdy, qysqa tózimdi túıe túligin ósirýge qolaıly. Keńsharlar kezindegi syńsyǵan mal otar­lary joq bolǵanymen, jekemenshiktegi maldardy qospaǵanda, óz aldyna sharýa qojalyqtaryn ashyp, qoı men eshki, túıe, jylqy baǵyp, olardyń ónimin jurtshylyq ıgiligine usynyp otyrǵan kásipker sharýalar joq emes. Daǵdarys kezeńinde joqtan bar jasap sharýashylyq ashý, sodan soń onyń sharýasyn shat­qaıaqtatpaı, tizginin túzý ustap alyp shyǵý úl­­ken kúsh-jigerdi qajet etedi. Tynymsyz eńbek te, qarjylaı qýat ta qajet. Oǵan bireýdiń shamasy jetip jatsa, ekinshi bireýler­ge azdy-kópti qarjylyq qoldaýdyń qajet bolatyny belgili. Osy tusta olarǵa memlekettiń ózi demeý bolyp, jeńildetilgen paıyzdyq ústememen shaǵyn nesıe berýdi qolǵa alǵan bolatyn. Bul baǵytta arnaıy baǵdarlamalar iske qosy­lyp, kásibiniń kólemin arttyra­myn degen kásipkerler men ká­sibin endi bastaımyn degen yntaly azamattar úshin keńes berilip, kómek qolyn soza bildi. Aqtaý qalalyq Jumyspen qamtý ortalyǵynyń málimetinshe, sha­ǵyn nesıege qol jetkizgen kásip­kerdiń biri «Sho­tan» sharýa qojalyǵynyń ıesi Sar­darbekov Ońǵarbaı eken. Ońǵarbaı aǵanyń otbasy Mań­ǵys­taý aýdanynyń Jyń­ǵyldy aýylyna mańaılas Sho­qyraq je­rinde óz kásipterin dóńgelentip otyr. Kóp adam qalaǵa qaraı kóshken kezde, aýyldy, dalany ańsap, dala tósinen sharýashylyq ashyp, kásipkerlikpen aınalysyp qalýdy tańdaýlaryna ózderiniń áý bastan dalada ósip, mal baqqan aýylda ósip-jetilýi áser etse kerek. – Kásipkerlikpen aınalysý, otandyq ónim óndirý, ar­tyq ónim­men suranysty óteý – búgingi kúnniń talaby ǵoı. Meniń qolymnan bir jaqtan zat ákelip satý, bazarda kúni boıyna turý degen jumystar kelmedi, maǵan kishkentaıymnan maldy aýylda óskendikten, mal sharýashylyǵymen, dala ju­mys­tarymen aınalysý jeńil ári ystyq kórindi. Sol oımen joldasymyz ekeýmiz Shoqyraqtan ar­naıy jer alyp, sharýashylyq salasyna óz úlesimizdi qosýǵa bel baıladyq, – deıdi «Shotan» shar­ýa qojalyǵy ıesiniń zaıyby ári kómekshisi Botagóz Shambılova. Sharýa qojalyǵynyń ıe­leri aldymen Mańǵystaý aýa-raıynda ósip, ónim beretin qaýyn, qarbyz, qyzanaq, qııar, asqabaq ósirip, ónimderdi oblys ortalyǵy – Aqtaý qalasyna ákelip satýmen aınalysqan. Egin sharýashylyǵyna qosymsha sıyr malyn ustap, onyń da ónimderin jerlesterdiń ıgiligine usyndy. Keıin, órisi keń dalada túıe nege ósirmeske de­gen oı kelgenmen, qarjylyq jaǵ­daı kibirtiktetip kelse kerek. Oılana kele, Sardarbekovter Aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qo­­rynan 6 paıyzdyq ústememen 54 aıǵa 3 mln. teńge nesıe alady. Bul qarjyǵa árqaısysyn 600 myńnan 5 botaly túıe satyp alyp, sharýashylyqty shırata túsedi. «Bir qozy týsa, bir túp jýsan ar­tyq bitedi» demekshi, botasyn qosqanda on bas túıe bulardyń jelilerine bitken kezde mańaıda shóp qalyń ósip, túıeler iship-jemnen tarlyq kórmeı qysqa qońymen túsedi. Kúıli túıeden alynatyn sút te kólemdi bolyp, ózderiniń qajetin tolyq ótep qa­­na qoımaı, turaqty suranys berýshilerge de jetedi. Qospasyz taza ónimge suranys jıi ári tu­raqty túsip turady eken. «Biz ózimizdiń taza ónimderimiz arqyly turaqty tutynýshylardy taptyq, shubat, sút, qurt, balqaımaq syndy ónimderimiz olardyń kóńilinen shyqty. Endi kásibimizdiń kólemin ulǵaıta túskimiz keledi. Ol úshin Aýyl sharýashylyǵyn qoldaý qorynan alǵan nesıemizdi mer­ziminen buryn jaýyp, taǵy bir nesıe alsaq dep otyrmyz. Bul nesıe bizge úlken qoldaý bolyp tur, úıde qol qýsyryp qarap otyr­­­­­maı, óz kásibimizdi órge bas­tyryp jatyrmyz. Sharýasyn bas­taımyn degenderge qarjylyq tur­ǵyda demeý kórsetip, nesıe bergen memleketimizge, Elbasyna alǵysymyz sheksiz», deıdi B. Sham­bılova. «Mal baqqanǵa bitedi», deıdi qazaq. Memleket tarapynan be­rilgen kómekti tıimdi paıdalanyp, keń dalada mal baǵýmen jáne onyń ónimderin naryqqa shyǵarýmen, sondaı-aq, baý-baqsha ónimderin ósirýmen aınalysatyn otbasy jumysyna sáttilik tiledik.  Gúlaıym ShYNTEMIRQYZY, «Egemen Qazaqstan».