Urynyń orny – túrme. Hodorkovskııdi sonda otyrǵyzdy

Bir el óziniń qylmyskerin sottamaq eken, onda turǵan ne bar deý­ge bolady. Biraq «IýKOS» kompanııasynyń burynǵy basshysy Mıhaıl Hodorkovskıı men «MENATEP» kompanııasynyń burynǵy basshysy Platon Lebedevke sot – álem nazarynda. Ony keıbir eldiń basshylary da qadaǵalap otyr. Osy jerde áńgimeni AQSh-tyń memlekettik hatshysy Hılları Klın­tonnyń pikirinen basta­ǵan jón-aý. Klınton ha­nym Mıhaıl Hodorkovskıı men Pla­ton Lebedevti aıyptaý úkimi adam quqyn qamtamasyz etý men ınvestısııalyq ahýaldy jaqsar­tý­ǵa baılanysty Re­seı­diń bedeline teris yqpal jasaıdy dep málimdedi. Buǵan Reseı basshylary­nyń da jaýaby bar. Bir emes, talaı ret jaýap berýge týra kelgen. Jýrnalıst aǵaıyndar sáti túsken kezde Reseı bas­shy­larynan ony sóz etýdi áste de qapy jibermeıdi. Aldy­men Vladımır Pýtınniń jaýa­by­na keleıikshi. Premer-mınıstr el halqymen beınebaılanysta bolǵan kezde bylaı dedi: «Bu­ǵan baılanysty kóp aıttym. Taǵy da qajet deseńder, Vy­soskııdiń keıip­keriniń sózi­men jaýap bereıin: «Urynyń orny – túrme». Sot sheshimine sáıkes oǵan aıtarlyq­taı qo­maq­ty urlyǵy jóninde aı­yp taǵylyp otyr. Áńgime onyń salyq tólemegeni, alaıaqtyǵy jaı­ynda, esep mıllıardtaǵan rýbl­ge ketedi. AQSh-ta osyn­daı ur­ly­ǵy úshin Medoff myrza 150 jylǵa sottalǵan». Pýtın Hodor­kov­skııdiń taǵy da biraz qylmy­syn tizbeleı kelip, Reseı soty­nyń tym jumsaqtyǵyn aıtady. Prezıdent Dmıtrıı Med­ve­dev­tiń pikiri ózgesheleý, jalpy­lama. Sóıtse de onyń myna bir pikirine toqtala keteıik: «...Prezıdent te, memlekettik qyzmettegi kez kelgen laýazymdy tulǵa da bul iske nemese bas­qadaı iske úkim shyǵarylǵanǵa deıin, aıyp­tal­ǵan nemese aq­ta­ǵanǵa deıin óz pozı­sııa­syn bildirýge qa­qysy joq – bul aıdan anyq»,– dedi. Muny bir jaǵynan tikeleı jaýaptan qash­qa­laqtaý deý­ge de bolar. Hodorkovskıı máselesiniń jyr bolyp kele jatqanyna biraz ýaqyt. Bılik aıyptaıdy, oppozısııa jaq­taıdy, olardy syrttaǵy kúsh­ter qoldaıdy. Alǵashynda ony Lebedev ekeýin 2003 jyly «Apatıt» kompanııasynyń ak­sııa­la­ryn urlady degen aıyppen us­tap, 2005 jyly sottap ta jibergen. Bıyl jazalaryn ótep, bos­tandyqqa shyǵýǵa tıis edi. Bir­aq olarǵa jańa aıyp taǵylyp, jańa jyldyń qarsańynda 13,5 jyldan arqalatty. Jalpy, Reseı bıligi olar­dy qalaıda qamaýdan shyǵar­ǵy­sy joq­tyǵy ańǵarylady. Olarǵa taǵylǵan jańa aıyp ta tym aýyr – 218 mıllıon tonna munaı urlaǵan kórinedi. Ony aqshaǵa shaqqanda 7,5 mıllıard dollar. Qazir bul iske baıla­nysty Reseı qaýymy ekige jarylǵandaı. Bireýler dattaı­dy, bireýler jaqtaıdy. Aqpa­rat quraldary da óz pikirlerin ashyq bildire almaı otyrǵan keıipte. El basshysy­nyń biri «Ho­dorkovskııdiń orny – túr­me»  dep otyrǵanda, ony ashyq aqtaýǵa bata al­maıtyndaı. Olıgarhtarǵa úkim shy­ǵa­ryldy. Biraq áńgime munymen aıaqtalmaıtyn sııaqty. Olar­dyń jaqtastary ishte de, syrtta da bar. Mamadııar  JAQYP.