Ulttyq oıyndarymyzdy ulyqtaıyq

Biz baqytty urpaqpyz. Ata-babalarymyz ǵasyrlar boıy armandaǵan táýelsizdikke qol jetkizdik. Osy jolda talaı aıqastar bolyp, eli úshin eńiregen erlerimizdiń qany tógilgeni belgili. Bul qazaq sonaý este joq eski zamandardan-aq tulparlarynyń tuıaǵymen dúnıeni dúr silkindirgen saqtar, ejelgi ǵundar dáýirinen ótip, kóne kók túrkilerden taralyp, óz tilin, dinin, mádenı muralaryn urpaqtan-urpaqqa jalǵap, sóz máıegin joǵaltpaı kele jatqan halyq. О́ziniń órkendi tamyryn jeti qabat jer astyna jibergen alyp báıterekteı, tarıhyn myńjyldyqtar tereńinen tartqan Uly Dala ıesimiz. Iá, búgingi beıbit kúnderimiz ózinen ózi kelip basymyzǵa baq bolyp qona qalmaǵanyn da jaqsy bilemiz. Basymyzǵa «kommýnızm» ornatamyz dep jetpis jyl jasaǵan Keńes  Odaǵyn da bastan ótkerdik. Bizdiń balalyq shaǵymyz sol keńes kezeńinde ótti. Sol zaman aǵymyna ileskenderdiń kóbi ana tiline shorqaqtap,  orys tildi urpaq paıda boldy. Sonyń saldarynan óz ultymyzdyń salt-dástúrlerinen ajy­­rap qala jaz­dadyq. Meshitke ba­rý túgili, Naýryz me­re­­kesin atap ótýge tyıym salynǵan ýa­qyttar boldy. Son­da da áke-she­she­le­rimiz aıt ke­zinde jeti shelpek pisirip, úıde molda shaqyryp, qu­ran oqytatyn, Naýryz kúnderi jeti dámnen jasalatyn kóje iship óstik. Otarshyldyqtyń sola­qaı saıasaty  sanamyzǵa qansha soǵylsa da, oıymyzda ult­qa degen súıispenshiliginiń saǵy syn­baǵan bizder, sol kezdegi aýdan or­­talyǵyndaǵy jalǵyz qazaq or­ta mektebinde oqydyq, mektep baǵ­darlamasyna engen aı ataýlary ózge tilde berilse de, Abaıdyń «Qa­rasha, jeltoqsan men sol bir eki aı» óleńin jattap, sodan qań­tar, aqpannan keıin «jańa kún» – Naý­ryz bastalatynyn bilip júrdik. Shúkirshilik aı­talyq, búginderi sol otar­shyldyq ozbyr­lyqtyń aýyly alys­qa ketti. Ajy­rap qal­ǵan ádet-ǵuryp­ta­­­ry­myzdyń mol ǵıb­­­ratyn paıdalanyp keshegi ketken ese­­­mizdiń ornyn tol­tyratyn ýaqyt keldi. Eli­miz óz Táý­elsizdiginiń jıyrma bes jylynda myń jylǵa tatyrlyq is tyndyrdy. Bıyl memleketimiz alǵash ret 1 naýryzda «Alǵys aıtý kúnin» atap ótti. Bul degenimiz repressııa jyldarynda túrli ult ókilderin Qazaqstanǵa kúshtep jer aýdarǵanda, azyp-tozyp kelgen jurtty qabyldaǵan, qonaqjaılyq tanytyp, qolyndaǵy jarty qurtyn jyryp berip, qıynshylyq kezeńdi tózimdilikpen kótere bilgen qazaq halqyna meıirimdiligi men peıilderi úshin rızashylyq bildiretin kún bolmaq. Endeshe, kóktemniń alǵashqy kúninen jylýlyq pen meıi­rimdilikten bastala­tyn, dastar­qan basyna jıylyp jaqyn týys baýyrlarymen qaýyshýǵa asyǵatyn, Qosh keldiń, áz Naýryz! – demekpiz. Ejelden qazaq halqy Naýryz aıyn asyǵa kútken. Aq kórpesin jamylǵan qys uıqysynan oıanyp, qasıetti Jer-anaǵa kún meıi­rimi tógilip, qystan qysylyp shyq­qan barsha jurttyń tilekteri teńe­letin, tórt túliktiń artynan tól óretin, sóıtip, arqa-basy keńeıgen aǵaıynnyń qýanyshqa keneletin kóńildi merekesi bolyp burynnan qalyptasqan. Ulys merekesin ultymyzdyń ulaǵatty salt-dástúrlerin, ejelden beri elmen jasasyp kele jatqan túrli sporttyq oıyndarymyzdy jańasha sıpatta damytyp, álemdik arenaǵa shyǵarsaq qandaı ǵanıbet. Menińshe, oǵan múmkindigimiz mol. Osyndaıda alaman báıgelerde shapqan jylqy minezdi ór qazaqtyń kókpary men «qazaqsha kúresin» osy Naýryz toıy ústinde erekshe dáripteı otyryp, tórtkil dúnıege tanylatyndaı dárejege kóterip, tipti, tórt jylda bir ótkiziletin Olımpıada oıyndary tórinen kórsek dep armandaımyn. Máselen, men sport mektebiniń jattyqtyrýshysy retinde dopqa  jınalǵan balalarǵa aldymen biraz asyq atqyzyp, láńgi tepkizip alamyn. Munyń balanyń dene bitiminiń ıkemge kelip, eptiligin art­tyryp, dopty da urshyqsha ıi­rýine septigi tıetinin baıqap júrmin. Bala degen daıyn balqytylǵan altyn ǵoı, ony qandaı qalypqa quıyp, qandaı músin jasaımyn dese de, ustamy myqty ustaz qo­lynda. Sondaı-aq, qazaqtyń «Ne ekseń  sony orasyń» – degen qara­paıym támsil sózine mán bersek, bala boıyna búgin darytqan tárbıe kúni erteń jemis pen jeńis bolyp, ózimizge oralaryn túsinemiz. Eń bas­tysy, bala boıyna tálim-tár­bıeni durys sińire bileıik. Sultanǵazy QOQABI, Panfılov aýdandyq №1 balalar men jasóspirimder  sport mektebiniń oqytýshy-jattyqtyrýshysy. Almaty oblysy, Jarkent qalasy.