Abaı aýylyndaǵy kitap merekesi

«Naýryz aıy týǵanda, toı bolýshy edi bul mańda» dep Muqaǵalı jyrlaǵandaı, naýryz aıynyń basynda Abaı eline sapar shektik. Qunanbaı ótken, Abaı, Shákárim ǵumyr keshken, rýhanı baı ortada uly Muhtar ýyzynan jaryp ósken qasterli meken bul. Bul jerdiń taý men tasy da, qyraty, qyrqasy, jazyǵy da Abaı óleńindegideı men­mundalap tur. «Abaı eliniń kóktemi óleńge aınalǵan ómirdeı kórikti kóktem», dep Zeınolla Qabdolov aıtqandaı, Shyńǵystaý atyraby rasynda kóktemdi saǵyna kútetin tárizdi. Abaı aýdanyndaǵy M.Áýezov kitap­hanasynda ótken «Týǵan jer­ge – taǵzym» atty aksııa da kóp­shiliktiń kóktemdeı asyǵa kút­ken sharasy eken. «Týǵan elge taǵzym» atty taǵylymdy sharanyń Abaı elinde ótkizilýine Mádenıet jáne sport mınıstrliginiń jaýapty hatshysy Qýatjan Ýálıev pen QR Ulttyq akademııalyq kitap­hanasynyń basshysy Úmithan Muńal­baeva uıytqy bolǵan edi. Kóktem­niń ıisin ala kelgen kitaptar kitaphananyń qoıny-qonyshyn, oqyrmandaryn qýanyshqa keneltti. Ár jerde kitapqa úńilgen, kitapty qyzyqtaǵan jastardy, aýyl adamdaryn kórip kóńilimiz tasydy. «Aýyl kitap oqymaıdy» degen túsinik qalyp­tasqany bar. Sol túsinikti túp tamyrymen joqqa shyǵaryp, memleket jəne qoǵam qaıratkeri Taıyr Mansurov jeke kitap qorynan 7000 kitapty, L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ-diń rektory, professor Erlan Sydyqov ta jeke qorynan 5000 kitapty aýdandyq kitaphananyń qoryna tapsyrdy. Bul ıgilikti sharalar Erlan Báttashulynyń mereıli alpys jyldyq toıymen tuspa-tus keldi. Úmithan Dáýrenbekqyzy da óz kezeginde kitaphanaǵa Ulttyq akademııalyq kitaphana atynan tartý-taralǵy retinde birneshe kitaptar syılady. Osy kitaptardyń ishinde bir erekshe kitap boldy. Kitaphanamyzdyń baspahanasynda basylǵan bul kitap – «Abaıdyń qara sózderi». Eni 2,5 sm, uzyndyǵy 4 sm. Kópshiliktiń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzǵan kitap boldy. Kitapty nasıhattaǵan ıgilikti sharalar elimizdiń barlyq aımaǵynda jalǵa­sady dep úmittenemiz. Abaı topyraǵyna alǵash qadam basýym. Júregim jyrlap qoıa berdi: Abaı, Muhtar – ekeýi de ór keýde, Tirisinde birin-biri kórgen be? Shyndyǵymnan saýǵa surap otyrmyn, Shyraq jaǵyp bastaryna ólgende. Ajal kelip Abaı syndy asylǵa, Alyp tyndy elý toǵyz jasynda. Muhtar onda jeti jasar jetkinshek, Duǵa qylyp otyrdy ma basynda?! Halyq muńy – ulylardyń óz muńy, О́kindirip ótken ómir tezdigi. Aqyrǵy ret baquldasyp qoshtasyp, Kemeńgerdiń tústi me oǵan kóz nury... Ata bolsa atyshýly atyrap, Urpaq oǵan ushyp túsken japyraq. Bala Muhtar qabyrǵasy qaıysyp, О́z qolymen saldy ma oǵan topyraq?! Saldy dep te aıta almaımyn men muny, Salmady deý –túsiniktiń kemdigi. Qudaı súıgen Qunanbaıdyń ulyna, Áýez uly túnegeni belgili. Jol kestemizdiń tyǵyzdyǵyna baılanysty aspanda áli tún per­desin kere qoımaǵan tań aldynda Abaı, Shákárim atalar jatqan mekenge baryp, quran baǵyshtap, Jıdebaıdaǵy Abaı mýzeıimen tanystyq. Abaı atamyz tutynǵan zattar kózge sondaı ystyq kórinedi. Bórlidegi Muhtar Áýezov mýzeıine de bardyq. Qos alyp – Abaı, Muhtar mýzeıi de qamqorlyqtyń tabyn qajetsinip turǵan sııaqtandy. Máńgilik mahab­battyń sımvoly Eńlik-Kebek mazary men qos ǵashyqqa orna­tylǵan eskertkish te mán-maz­mun­­dylyǵymen kóz­ge túsedi. Kitap­hanamyzdyń qyzmet­keri, ózi sýretshi Almas aınalany fotoǵa túsirýmen boldy. Tań aldynda Jıdebaı aspany erekshe ádemi túske bólenedi eken. Tań qaldyq. Birtúrli sezimge bólendik. Abaı, Shákárim, Muhtar sııaqty ulylardyń rýhy jebegendeı. Eńlik-Kebektiń eńseli eskertkishi de tań shapaǵyna bólenip, shyraılanyp turdy. Aınalaıyn, Abaı eli aman bol! Sen qazaqtyń qasıetisiń!   Marjan ERShÝ.