Halyqtyń kúshi yntymaǵy jarasqan tileginde!

Elbasymen birgemiz!

Halyqtyń da, halyq qalaýlylarynyń da ortaq oıy osyndaı

Halyqtyń kúshi yntymaǵy jarasqan tileginde! Qazaqstan tarıhı tań­daýdyń aldynda tur. Halyqtyń usynysymen kún tártibine Ult Kóshbasshysynyń ókilettigin 2020 jylǵa deıin uzar­tý týraly referendým ótkizý máse­lesi qoıylyp otyr. Basta­maǵa 5 mıllıonnan astam otan­das­tarymyz, saıası partııalar men eńbek ujymdarynyń, ǵylymı jáne shyǵar­ma­shylyq ıntellı­gen­sııa­nyń, etnomádenı, dinı bir­les­tikterdiń, úkimettik emes uıym­dar men qoǵamdyq birlestikterdiń ókil­deri, jas mólsheri men ál-aýqaty, áleýmettik jaǵdaıy men di­nı kózqarasy, etnostyq shyǵý tegi ártúrli adamdar qoldaý bildirdi. Bul bizdiń Otanymyz – Qazaq­stan Respýb­lıkasynyń ósip-ór­ken­deýi jolynda kúsh jumyl­dyr­ǵan, halyq birligin toptastyr­ǵan Qazaqstan­nyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev saıasatynyń ózegi – qo­ǵamdyq kelisimniń aıqyn kórinisi. Ult Kóshbasshysynyń basshy­ly­ǵymen Qa­zaq­stan qomaqty jáne aıqyn ekonomıkalyq damýǵa, áleý­mettik jetistikterge qol jetkizdi, beıbitshilik pen senim saıa­sa­tynyń arqasynda álemdik ór­ke­nıetke bedeldi jáne qurmetke ıe memleket bolyp endi. Qazirgi tańda elimizdiń al­dyn­da barsha­myzǵa nátıjesi mańyz­dy bolyp tabylatyn jańa stra­tegııalyq damý maqsattary tur. «Nur Otan» halyqtyq-demo­kra­tııalyq par­tııasy «Qazaq­stan-2020» demokratııalyq kúsh­ter­diń jalpyulttyq koalısııa­syn qurý tý­raly bastama jasady jáne elimizdegi bar­lyq saıası, qo­ǵam­dyq kúshterdi Tuńǵysh Prezıdent N.­Á.Na­­zar­baevtyń ókilet­ti­gin 2020 jyl­ǵa deıin uzartý týraly referendým ót­kizý basta­masynyń aına­la­syna birigýge shaqyrdy. Koalısııany qoldaı otyryp, barlyq aza­mat­tar­dy otansúı­gishtik, azamattyq paryz sezimin jáne jalpyulttyq aýyzbirlik úlgisin kórsetýge shaqyramyz. Biz bolashaǵymyz, erteńgi kúnge degen senimimiz, berekeli Qazaq jerindegi beıbitshilik pen tynyshtyq úshin ózimizdiń jalpy jaýapkershiligimizdi uǵynamyz. Koalısııany qoldaı otyryp, biz halyqtyń saıası erkin bildiremiz, biz ózimizdiń ulttyq bir­tu­tas­tyǵymyzdy – Qazaqstan hal­qy birligin kór­setemiz. Qazaqstan halqy Assam­bleıa­sy azamattyq ún­qatysý jáne qoǵamdyq kelisim ınstıtýty retinde, áýel bastan referendým ótkizý týra­ly bastamany qyzý qoldap, otandasta­rymyz­dy Ult Kóshbas­shysyna qoldaý bildirýge shaqyrǵan bolatyn. Biz ózimizdiń kúshimizge, ózimizdiń ortaq je­tistikterimizge senemiz. Biz birigip óz taǵ­dy­rymyzdy erkin tańdaımyz. Bolashaǵymyz­dy Tuń­ǵysh Prezıdenttiń basshylyǵymen birge ja­saı­myz. Biz barsha Qazaqstan azamattaryn Qazaq­stan Prezıdenti, Ult Kóshbasshysy – Nur­sultan Ábish­uly Nazarbaevqa jalpyulttyq qoldaý bildirýge shaqyramyz. Ortaq Otanymyz – Qazaqstan Respýb­lı­ka­sy­nyń ósip órkendeýi úshin!

Qazaqstan halqy Assambleıasynyń Keńesi.

Astana qalasy, 2011 jylǵy 12 qańtar.

«Qyzdar Sizge sálem aıtyp jatyr» Qazaq Memlekettik qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde ótken jıynda «Elbasy bireý, qalǵanymyz oǵan tireý» degen tujyrym jasaldy El Prezıdentiniń óki­let­tigin uzartý jóninde referendým ót­ki­zý týraly bas­ta­many qoldaǵan jı­ynda pro­fessor-oqytýshylar qaýymy men stýdentter jarqyn júz, jaıma shýaq kóńilmen, óte bir qulshynysty belsendilik ta­nyt­ty. Zaldyń ár tusynan «Biz El­basyna senemiz!», «Ha­lyq qa­la­ǵan, jastar jaq­taǵan Elba­sy!», «Biz qýatty Qazaqstan úshin Nazarbaevpen birgemiz!» degen uran­dar kóterildi. Jıyn óter al­dyn­da eldik, otanshyldyq rýhta­ǵy asqaq án qalyqtady. Naq osy jaıdyń ózi «Arqa súıe­rim – ha­lyq­tyń senimi men úmiti» degen El­basy sózimen úndesip turǵan­daı kórindi. – QyzPÝ ujymynyń osy jı­na­lysty ótkizbeýi ádilettilik bol­mas edi, – dedi rektor Sh.Berkimbaeva. – Nege deseńiz, Qyzdar ýnı­ver­sıtetiniń, osynda oqı­tyn qazaq qyzdarynyń eń úlken qam­qorshysy ári ti­leý­qory Nursul­tan Ábish­ulynyń ózi. Elbasy ót­ken jyldyń 16 qarashasy – Aıt kúni oqý ordasyna kelip, Stý­dentter úıin aralap kó­rip, ta­nysý barysynda: «Bir anany tárbıelep shyǵý – bir ultty tár­bıeleýmen birdeı». Bul oqý ornynyń qasıeti de osynda. Ol ózi­niń 66 jyldyq tarıhynda 50 myńnan astam maman tár­bıelep shyǵardy. Men son­dyqtan bul oqý ornyna ýnıversıtet degen dáreje berdim. Osy «Stýdentter úıin» saldyrdym. Jaǵdaı­la­­ry­ńyz jaqsy bolǵanyna qýanysh­ty­myn» degen ula­ǵatty sózder aıtqan edi. Endeshe, osyndaı sha­paǵatyn kórip turyp uly bastamaǵa ún qospaı qalaı otyra almaq­pyz? Shynynda da Elbasy­nyń jal­py jastarǵa, bilim berý salasyn damytýǵa, on­yń ishin­­de Qyzdar ýnıversıtetine degen yqylas-il­tı­paty erekshe ekendigi ejelden má­lim. 1990 jyldardyń or­ta­­synda JenPI jabylady eken, QazPI-ge qosylady eken degen ártúrli alyp-qash­­ty áńgimeler de bol­ǵa­nyn bilemiz. Sol kezde: «JenPI qazaqtyń bet-júziniń aı­nasy emes pe? Endeshe, bul ta­rap­taǵy ósekti toqtatyp, qaıta ony órkendetpeımiz be!» dep kesimdi sózin aıtyp, sol JenPI-diń baǵyn jandyrǵan da Prezı­denttiń ózi bolatyn. Táýelsizdigimizdiń 19 jyldy­ǵyna oraı Qyzdar ýnı­versı­te­tiniń rektoryn «Qurmet» ordenimen marapattap turyp Elbasy­nyń: «Shámshá, qyzdaryń qalaı?» dep suraýdy umytpaǵany da úl­ken júrektiń ulaǵaty ekeni anyq. «Qyzdarymnyń jaǵdaıy jaqsy, Nursultan Ábishuly, qyzdar Sizge sálem aıtyp jatyr» degen rektor jaýa­byn yqylaspen tyńda­ǵan Mem­leket basshysy meıirlene: «Onda olarǵa menen de sálem aıt» degen edi. Osy bir aýyz sózdiń barsha ujym úshin shapa­ǵat-jylýy qandaı deseńizshi. Ýnıversıtette 50 stýdent Pre­zıdent shákirtaqy­syn alady. Prezıdent shá­kirt­aqysy bıyl 28700 teń­geden 34 myń teńgege óskeli otyr. Magıstranttar bu­ǵan deıin 29 myń teńge shákir­t­aqy alsa, endi 38 myń teńge almaq. Stýdentterdiń ádettegi shá­kirt­aqysy 15 myń teńgege jeter bolsa, al oqý ozattary úshin osy somaǵa taǵy 30 paıyz qosylady. Mine, osy­nyń bári Elbasynyń bilim salasyna, stýdent jastarǵa jasap otyrǵan qamqorlyǵy­nyń kórinisi. Budan ári Shámshá Kóp­baı­qyzy jáne basqa sóı­leý­shiler ǵa­syrlar boıy ar­man­daǵan Táýel­sizdigimizdiń, osy jyldarda qol jetken barlyq tabystarymyz­dyń Nursultan Nazarbaev esimimen baılanystylyǵyn ta­ra­typ aıtty. Basqasyn by­laı qoıǵanda, elimizde múl­dem jańa qoǵam quryldy, Qazaqstandy alpaýyt memleketter moıyndady. Ási­re­­se, Astana Sammıti hal­qymyz­dyń juldyzdy sáti boldy. Ja­ńa­ǵy alpaýyt memleketterdiń bas­shy­lary Aqordada ıilip sálem be­rip, qonaǵymyz bolýy Elbasy bedelin aıǵaqtaı túsken jaǵ­daılar. Pedagogıka ǵylym­dary­nyń dok­tory, professor Q.Aımaǵam­be­tova, pedagogıka ǵylym­dary­nyń doktory, «Pe­dagogıka» ka­fe­drasy­nyń meńgerýshisi, professor A.Qusaıynov, psıhologııa ǵylymdarynyń dokto­ry, professor H.Sherııazdanova, pedagogıka ǵylym­dary­nyń doktory, professor J.Súleımenova, tarıh ǵylymdarynyń kandıdaty, dosent B.Saılan, tarıh-eko­no­mıka fakýltetiniń 4-kýrs stýdenti, Prezıdenttik stı­pendııa­nyń ıegeri S.Aqyl­bekova jáne basqalar táýel­sizdik jylda­ryn­daǵy Qazaq­stannyń ishki jáne syrtqy saıasatyndaǵy jetistikterin, eldiń álemdik arenadaǵy be­de­liniń ornyǵýyndaǵy Elba­sy­nyń eren eńbegi men erligin atap ótti. Prezıdenttiń 2020, 2030 j­yl­darǵa deıingi kezeńderdi qam­tıtyn strategııalyq baǵ­darla­ma­lary – ulttyq uly jobalar. So­nyń barlyǵy istiń kózin tabatyn kemeń­ger tulǵanyń arqasynda ǵana sátti júzege asary daý­syz. Sondyqtan, Prezı­denti­­mizdiń óki­lettigin uzar­tý óte oryndy bastama. Osyn­daı ortaq pikirge toq­taǵan Qyzdar ýnıversıtetinde ótken jıyn búkil­ha­lyqtyq referendým ótkizý bastamasyn qoldap, otan­das­tarymyzdy osy ıdeıa jolynda toptasýǵa sha­qyrǵan úndeý qabyldady. Qorǵanbek AMANJOL. Eldigimizdiń  kórsetkishi Elbasymyz Nursultan Na­zar­­baevtyń ókilettigin 2020 jyl­ǵa deıin uzartý jó­nindegi bas­tamany qoldaıtynymdy my­sal­darmen jetkizý azamattyq boryshym dep sanaımyn. 2009 jyly jeltoqsanda elimizdiń Tuńǵysh Prezıdentiniń «Bola­shaq» baǵdarlamasy boıynsha jarııalanǵan konkýrsqa qatystym. Nátıjesi boıynsha 2010 jyldyń qyrkúıek aıynan bastap Máskeý memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti Kórkemsýret jáne grafıka fa­kýltetiniń «Keskindeme» kafedrasynda ǵylymı taǵylymdamadan ótip jatyrmyn. Qazan aıynda Reseıdiń memlekettik kitap­hanasynda ótetin professor Iý.Stolıa­rov­tyń dárisin tyńdaýǵa jazylǵan bolatyn­myn. Iý.Stolıarov eki saǵattyq dárisin biz­diń jetistikterimizge, Astanaǵa barǵan sa­pa­ryna arnady. Astanada ótken Assam­bleıa­nyń halyqtar birligin nyǵaıtýdaǵy róli, uıymdastyrýdaǵy ulttyq ereksheligimiz ben qonaq kútý dástúrimiz qonaq­tardy tańqaldyrǵan eken. Astanany aralaý kezinde kórgen Aqorda, Báıterek, Ulttyq kitaphana, Beıbitshilik jáne kelisim saraıy, Mınıstrlikter úıin tamsana túsindirdi. Elbasymyz N.Á.Nazarbaevtyń bizdiń elimiz úshin ǵana emes, jalpy búkil adamzattyń bolashaǵyna jasap jatqan zor eńbegine aıryqsha baǵa bergende, bizdiń boıymyzdy erekshe maqtanysh sezimi bılep, tipti tóbemiz kókke jetkendeı boldy. Egemen el bolyp qalyptasýdan bastap qarjy daǵdarysy kezeńinen elimizdi qı­naltpaı alyp shyǵa bilgen Prezıdenti­miz­diń kóregendik saıasatyn, tabandylyǵy men eren erligin jáne ony álemdegi al­paýyt memleketterdiń ózi moıyndap júrgenin esimizden esh ýaqytta shy­ǵar­maýǵa tıispiz. Qazirgi jahandaný zamany údeı túsken aqparattar tasqyny jáne ǵy­lymnyń damýy adam balasynyń aldyna kúr­deli máseleler qoıýda. Bizdiń elimiz, egemen el retinde, jan-jaqty jáne úıle­simdi damyp keledi. Qazirgi tańda básekege qabiletti elderdiń qataryna jetý maq­sa­tynda,elimizdiń ǵylym, bilim berý sala­lary álemdik standarttar talabyna sáı­kes­tendirildi. Elbasy jyl saıynǵy ha­lyqqa arnaǵan joldaýlarynda elimizdiń aldyńǵy qatarly eldermen terezesi teń bolýy úshin bilim men ǵylymdy damytý kerektigin basa aıtyp keledi. Men Eýrazııa óńirinde tuńǵysh ashylǵan L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde 2005 jyldan beri Beıneleý óneri kafe­dra­synyń meńgerýshisi bolyp qyzmet atqaryp kelemin. Oqý orny halyqaralyq talap­tarǵa sáıkes sapa menedjmenti júıesin engizdi, maman daıyndaý úsh satyly túrde júzege asyrylýda, oqý úrdisi kredıttik tehnologııamen júrgizilýde. Elbasymyz­dyń tikeleı qoldaýymen ǵylym men bilimdi satylap damytýǵa erekshe mán berilip jáne ol júıeli túrde oryndalýda. Elimizde ekonomıkany, halyqtyń turmysyn kóte­rýmen qatar, bilim men ǵylymdy halyqaralyq deńgeıge jetkizýge aıryqsha jaǵdaı jasalyp jatyr. Atap aıtatyn bolsam, joo oqytýshylarynyń bilimin jetildirýge bilim granttary bólinýde, jylda 200 oqytýshyǵa aıryqsha eńbegine qaraı «JOO úzdik oqytýshysy» memlekettik granty taǵaıyndalýda, oqytýshylar «Bo­la­shaq» baǵdarlamasymen ǵylymı taǵ­lym­damaǵa jiberilýde, oqytýshylardyń tur­mys jaǵdaılaryn kóterý maqsatynda memlekettik baǵdarlama aıasynda páterler bólinýde, óz tilimizde jańa oqýlyq jazý sııaqty mańyzdy máseleler de sheshimin tabýda. Ǵylym men bilimge degen mundaı qamqorlyqty estigen Máskeý memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıtetiniń ǵalymda­ry tań qalýda. Elbasymyz N.Á.Nazarbaev 1994 jyly M.V.Lomonosov atyndaǵy Más­keý memlekettik ýnıversıtetinde «Tarıh bizge HHI ǵasyrǵa órkenıetti jolmen kirýge múm­kin­shilik berip otyr. Osy múmkinshiligimizdi iske asyrýdyń bir joly, bizdiń oıymyzsha, burynǵy Keńes odaǵy memleketteriniń qa­ly­ptasqan potensıaly, halyqtarynyń yn­tymaqtastyqqa degen oılary arqyly Eýrazııalyq qaýymdastyq qurý», – degen bolatyn. Mine, sol Eýr­azııa­lyq qaýym­das­tyq ıdeıasy qazir eko­nomıkalyq, saıası, ǵylymı salalardy jetildirýde óz jemisin berýde. Qaýym­das­tyq­tyń negizgi maqsaty – Reseı ǵylymı mektebimen birige otyryp keıbir maman­dyq­tardy jetildirý. Qazaq­stan­ǵa kórkem pedagogıka salasynan ǵy­ly­mı kadrlardy daıyndaýda Máskeý memlekettik peda­gogı­ka­lyq ýnıversıteti ǵalym­da­ry­nyń sińir­gen eńbekteri zor boldy, áli de bolsa bizdiń olardan alarymyz kóp. Máskeý memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti tek Reseıge ǵana emes TMD elderine ǵylym doktor­laryn daıyndaıtyn jal­ǵyz ýnıversıtet bolyp sanalady. Oqytýdyń jańa pedago­gı­kalyq tehnologııasyn qol­danýda jáne ǵy­lymı, oqý ádistemelik oqýlyqtar daı­yn­daýdaǵy mol tájirıbeleri bizge qazirgi tańda óte mańyzdy. Qazir ǵylymı taǵylymdamadan ótý kezinde Máskeý memlekettik pedagogıkalyq ýnıversıteti kórkemsýret jáne grafıka fakýltetiniń ǵalymdary Reseı Bilim aka­demııasynyń akademıgi, «Keskindeme» ka­fe­drasynyń meńgerýshisi, p.ǵ.d.,prof., S.Lo­­mov, «Sýret» kafedrasynyń meń­gerý­shisi, p.ǵ.d., prof., V.Lebedko, p.ǵ.d., prof., S.Ignatevtermen birlese oty­ryp, Beıneleý óneri boıynsha magıstratýra jáne bakalavr mamandyqtaryna qajet­ti jańa baǵyttaǵy oqýlyq, oqý baǵdar­la­malary men oqý ádistemelik keshenderdiń úlgisin daıyndaýdamyz. Beıneleý óneri boıynsha birlese otyryp ǵylymı kadrlar daıarlaý, 2 dıplomdy magıstr daıyndaý máseleleri de qarastyrylýda. Osy aıtylǵan maqsattarymnyń is jú­zi­ne asyrylýy Prezıdentimiz N.­Á.Na­zarbaevtyń «Bolashaq» baǵdarlamasynyń negizinde bolyp otyr. Bul baǵdarlamanyń Qazaqstannyń ǵylymy men bilimin jetildirýde alatyn orny erekshe. Elbasymyzdyń 7 jeltoqsan kúni «Nazarbaev ýnıversıteti» stýdentteri men pro­fessor oqytýshylary aldynda oqyǵan dárisinde «qazirgi ýaqyt adamzat bıigin bilekpen emes, bilimmen baǵyndyrýdyń za­many» degen sóziniń elimizde is júzinde júzege asyrylyp jatqanyna maqtanamyn. Men Máskeý qalasynda qyrǵyz, ózbek, tájik jáne basqa da burynǵy odaqtas respýblıkalar azamattarynyń qara jumysqa salynyp bosyp júrgenin kózimmen kórip júrmin. Bizdiń elden baratyndar tek ǵy­lym men bilimin jetildirý úshin ǵana ba­ryp jatyr. Sondyqtan biz birinshi qudaıǵa táýba deıik, ekinshi Elbasymyzdyń bir ǵana bilim salasy boıynsha eren eńbegi ekendigin baǵalaı bileıik demekpin. Shy­nynda bul halqymyzǵa «myń jylda keletin baq qusynyń qaıta qonǵany», osyny túsine bilý, ulttyq namysymyzdyń aıqyn kórsetkishi ekenin umytpaıyq aǵaıyn. Seıitqalı AMANJOLOV, RF jáne QR pedagogıka ǵylymdarynyń doktory, professor, QR Bilim berý isiniń úzdigi, Halyqaralyq pedagogıkalyq bilim ǵylym akademııasynyń akademıgi. Baıandy bolashaq muraty El táýelsizdiginiń jıyrma jyldyǵyna aıaq bastyq. Bul ýaqyt taǵdyrly sheshimderdiń, eren eńbek pen tarıhı tabystardyń kezeńi retinde halqymyzdyń tarıhyna enedi. Búginde Qazaqstan qoǵam ómiriniń barlyq salalarynda oń ózgeristerge jetip, ekonomıkasy, bilimi men mádenıeti turaqty damyǵan, yntymaǵy jarasyp, berik nyǵaıyp kele jatqan eńseli el bolyp otyr. Álem tanyǵan Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń syndarly saıasatynyń arqasynda áleýmettik-ekonomıkalyq damý úrdisine qol jetkizgenimizdi Qazaqstan halqy maqtan tutady. Elbasymyz «Mádenı mura» memlekettik baǵdarlamasyna kóp kóńil bólip otyr. Bul baǵdarlama ultymyzdyń rýhanı damýyndaǵy keshendi tujyrymdama. «Mádenı mura» baǵdarlamasy arqyly memleketimizde qyrýar jumys atqarylyp, halqymyz kóptegen tarıhı eńbektermen tanysty deýge bolady. Halyqtyń mádenıeti onyń tili arqyly qalyptasady. Bul táýelsizdiktiń birinshi kúninen bastap-aq ózekti máselege aınaldy. Osyǵan baılanysty 2001-2010 jyldary tilderdi damytýdyń memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Elbasynyń tapsyrmasy boıynsha Memlekettik tildi damytý prezıdenttik qory qurylyp, jemisti jumys atqarýda. Mádenıet salasynda memlekettik saıasatty júzege asyrýǵa bó­li­ne­tin qarajat kólemi jyl saıyn artýda. 2005 jyl 133 mln. bólinse, 2009 jyly 5 mıllıardqa jetti. Búgin biz, eldiń bolashaǵy úshin jaýapkershilik barsha qazaqstandyqtarǵa júkteletinin túsine otyryp, birtutas bolýǵa tıispiz. Qazir bizge qoǵamdyq kelisim salasyndaǵy ózimizdiń jetistikterimizdi saqtap qana qoımaı, sonymen birge nyǵaıta berý mańyzdy. Biz ózimizdiń máńgi qundylyqtarymyz, basty ulttyq baılyǵymyz retinde, barsha qazaqstandyqtardyń ıgilik negizi retinde bitim men ózara túsinistikti saqtaýǵa tıispiz. Táýelsizdik tarıhynda Qazaq­stan­dy talaı tabystarǵa qol jetkizgen Kóshbasshy – Elbasy Nursultan Nazarbaev. Bolashaqta Qazaqstan bıik belesterden kórinýine, básekege qabiletti elge aınalýyna biz otandastar atsalysyp, Elbasyn qol­daýymyz kerek. Barsha qazaqstandyqtardy Tuńǵysh Prezıdentimiz – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń prezıdenttik ókilettigin 2020 jyldyń 6 jeltoqsanyna deıin uzartý týraly referendým ótkizý jónindegi usynysty qoldaýǵa shaqyramyz. Aqmola oblysynyń mádenıet qyzmetkerleri.