Azıada alaýy Aqmeshitti aralady

Alash jerin Azıada alaýy sharlap júr. Ál-Kýveıtte tu­ta­nyp, Almatyny aralap, Jam­byldy jaǵalap, Shymkentte shyraǵdandaı jarqyraǵan alaý Qyzylordaǵa da jetti. Aq­me­shit­tiń aspanyn araıǵa tol­tyr­ǵan aıtýly oıynnyń oty 15 qańtar kúni oblys ortalyǵyna jetkizildi. Táýelsizdiktiń jı­yr­ma jyldyq mereıli toıy­men tuspa-tus kelip otyrǵan Qys­qy Azııa oıyndarynyń alaýyn Syr jurtshylyǵy erek­she iltıpatpen qarsy aldy. Buǵan deıin Azııa qur­lyǵynyń tek úsh elinde ǵana ótip kelgen Azıadanyń qa­sıetti qazaq topyraǵyna kelgenin qyzylordalyqtar Qy­dyr­dyń batasy qabyl bol­ǵandaı qabyldady. Qyzylorda kóshesi adamǵa lyq toly. Joldyń eki jaǵyna ja­ǵalaı ornalasyp, Azıada alaýy­­nyń tu­ta­nýyn kútip tur. «Alǵa, Qazaq­stan!», «Jasa, je­ńimpaz­dar!» degen urannan qu­laq tuna­dy. Tap bir Qysqy Azııa oıyn­dary dál qazir bas­talyp ke­tetin­deı áserde bola­syń. Án­sheıinde súıeginiń syr­qyraǵa­nyn aıtatyn aqsaqal­dar men aq jaýlyqty analar da Azıada alaýyn taǵatsyz­dana kútýde. By­laıǵy kezde kún­niń sýyqtyǵyn aıtyp kóshege shyq­qysy kelmeıtin balalar da máz-maıram. Atty­lyǵa jaıaý ilesip, etegine súringen el úlken jańa­lyqtyń jarshy­syn­­daı bo­lyp Qazaqstan Res­pýblıka­synyń Tuń­ǵysh Prezıdenti N.Nazarbaev atyndaǵy saıabaqqa jı­nal­­dy. Saǵat tili túski on ekini soq­qanda Azıada alaýy tuta­nyp, salta­natty túr­de oblys basshysy Bolatbek Qýan­dyqov­qa tapsyryl­dy. Eń­se­li eldiń mereıin, meı­manasyn tasytqan, do­syn súıin­dirgen, dush­panyn kú­ıin­­dir­gen, qur­lyq­tyq deńgeıde ǵana emes, álemdik arenada bási basym baı­raqty básekeniń alaýy Aq­meshit kóshelerin ara­laý­dy bas­tady. Oblys ákimi al­ǵash bo­lyp alyp júrgen alaýdy Ásel Dá­lıeva jal­ǵas­tyr­dy. Ásel – qazaq­tyń ult­tyq oıyny to­ǵyz­quma­laqtan res­pýblıkanyń segiz márte chem­pıo­ny atanǵan taldyr­mash qyz. Buǵan qosa, byltyr ǵana atal­ǵan oıyn túri­nen álem chem­pıony ata­nyp, el abyroıyn asqaqtatqan aıtýly sportshy. Ádette aýa raıy burqasyn men daýylǵa toly syr óńirinde bul kúni úp etken jel bol­mady. Kún tóbemizde kúlip tur­dy. Ási­linde, alaýgerlerdiń alaqanynan taraǵan jylý júrek­terge jetip, odan aımaqtyń kún raıyna da áser etken shyǵar-aý. Áıteýir alash jerindegi aıtýly oıynnyń oty Qyzyl­orda kóshe­lerin ara­la­ǵanda tabıǵat ana bar meıirimin shashyp, qam­qorlyǵyn tanytyp turdy. Jergilikti jurt­shylyq tabı­ǵattyń bul minezin jaqsy­lyqqa balap jatty. Azıada alaýyn alyp júrýge alpys alaýger tańdalyp alynǵan bolatyn. Olardyń qatarynda aı­maq­qa eńbegi sińgen azamattar, dú­birli dodalarda top jarǵan, ob­lys­tyń ǵana emes, búkil respýb­lıkanyń dańqyn asyrǵan daraboz sport­shylar, elge belgili óner jáne máde­nıet qaırat­ker­leri bar bolatyn. Al Azıada alaýyn alyp júrý eki ke­zeńge bólindi. Alǵashqy kezeń bo­ıyn­sha Tuńǵysh Prezıdent saıabaǵy­nan bastalǵan alaýgerler saltanaty Mostovaıa kóshesine ulasyp, odan Jibek jolymen Abaı dańǵylyna ótti. Sodan Ǵanı Muratbaev kó­shesi­men Ortalyq stadıonǵa jetti. Aǵaıyndy Sybaıdy búginde jurttyń bári biledi. Rýslan Sy­baı bokstan halyqaralyq sharshy alań­da eldiń namysyn qorǵap júr­se, onyń inisi Rústem Sybaı ziltemirdi urshyqsha ıirip, ertegidegi Tolaǵaı­dyń jolyn jalǵap keledi. Aıta keterligi, Rýslan jasóspirimder ara­synda alǵash ret ótken Olımpıada oıyndary­nyń jeńimpazy atanǵan bo­latyn. Osy Rýslan Azıada alaýyn qazaq­tyń dańqty uldary­nyń biri, 1976 jylǵy jáne 1980 jylǵy Olımpıada chempıony, KSRO bi­rinshi­liginiń on dúrkin je­ńimpazy, eki márte álem chem­pıony, 3 ret Eýropa chempıony atan­ǵan syr­dyń syrbaz ulany Áljan Jar­muha­medovke tapsyrdy. Alaý esta­feta­sy­nyń alǵashqy kezeńi osy­laısha urpaqtar sabaq­tas­tyǵyn ulyq­t­aǵan ádemi kórinis­pen aıaqtaldy. Alaýgerlerdiń Aqmeshittegi jo­­ry­ǵynyń ekinshi kezeńi tús aýa, naqty aıtsaq, 15.30-da bas­taldy. Toǵyz joldyń toraby – temir jol vokzalynyń mańyn­da halyq kerýeni shubap júr. Bular da Azıada alaýyn tama­shalaýǵa kelgen, el sportshy­laryna rýh berýge atsa­lys­qan, memleket mereıin ósir­gen dúbirli dodaǵa óz úlesin qosýǵa kelgen jurtshylyq. 2005 jyly bizdiń grek-rım kúresiniń balýandary álem chem­pıonatyna bardy. Dál sol tusta bizdiń balýandardyń ba­by bol­ma­dy ma, álde baǵy janbady ma, belgisiz, jappaı jeńiliske ushy­rap jatty. Qa­zaq sportyn­da ol­ja salatyn eki sport bolsa, sonyń biri edi grek-rım kúresi. «Jaq­sylyq Úshkempirov pen Dáýlet Tur­lyhanovtyń jeńisti jolyn jal­ǵaıtyn bir uldyń bolmaǵa­ny ma?» dep qamyqty sonda jurt. Jeńilistiń kermek dámi tilimizdi qýyryp, óńeshi­mizge óksik uıala­typ jatqanda Ermek Kóketov degen jigittiń qara­sy kórindi. Sol álem chem­pıo­na­tyn­da Ermek elge qola júl­de­men oraldy. Sol chem­pıo­nat­ta­ǵy Qa­zaq­stannyń alǵan jal­ǵyz júlde­si de osy qola. Keıinnen Azııa oıyndaryna qaty­syp, ol jerden de júldeli úshin­shi oryndy jeńip qaıtty. Alaý estafetasynyń ekin­shi kezeńin osy Ermek bas­tady. Tústen keıingi kezeńge bólingen 26 alaýger Áýelbekov kóshesimen áýe­le­tip kelip, «Taǵ­zym» alańy­nan ótip Qonaev kó­shesine oıys­ty. Qazy­bek, Áıte­ke bıler­diń atyndaǵy kósheni basyp ótip, Qorqyt ata eskertkishine taban tiredi. Sodan Ábilqaıyr han kóshesine túsip, Qorqyt ata, Jeltoqsan, Jaqaev kóshelerimen Ortalyq alańǵa jetip toqtady. Alaýgerlerdiń Qyzyl­orda­da­ǵy estafetasynyń sońǵy núk­­tesin Beıjiń Olımpıa­da­sy­nyń chem­pıony, Azııa jáne álem birin­shi­lik­teriniń birneshe dúrkin je­ńim­pazy, tolaǵaı tabystary­men elimizdi tánti etip kele jatqan Ilıa Ilın qoıdy. Ol Ortalyq alańda orna­tylǵan sahnaǵa kó­te­ri­lip, qazan­dyq­taǵy alaýdy tutatty. Azıada alaýyn tutatqan Olım­pıada chempıonyn sózge tarttyq sosyn: – Munyń bári el Táýelsiz­digi­niń arqasy. Egemendi eli­mizdiń namysyn qorǵaıtyn sport­­shylar osy dodada minez tany­typ, qor­jynymyzdy júldege toltyrady dep úmittenemin. Bastysy, tosyn jaraqattan aman bolsyn. Azat Qazaqstan jeńisten jeńiske jete bersin, – dedi ol. Resmı derekke súıensek, sol kúni Azıada alaýyn tamashalaý úshin 40 myńnan asa halyq shyǵypty kóshege. Kó­sheli isti úıde emes, kóshede jú­rip kút­ken, tamashalaǵan syr jurt­shylyǵy Azıada alaýyn Qazaq­stannyń batys óńirine shy­ǵaryp saldy. Erjan BAITILES. Qyzylorda.