4,5 mıllıon adam sporttan prezıdenttik test tapsyrdy

Keshe Parlament Májilisinde palata Tóraǵasynyń orynbasary Gúlmıra Isimbaevanyń tóraıymdyǵymen Úkimet saǵaty ótti. Deneshynyqtyrý jáne buqaralyq sporttyń keńinen taralý máselesine arnalǵan Úkimet saǵatynda negizgi baıandamany Mádenıet jáne sport mınıstri Arystanbek Muhamedıuly, qosymsha baıandamany Áleý­mettik-mádenı damý komıtetiniń tóraıymy Gúlnár Yqsanova jasady. Deneshynyqtyrý men buqa­ralyq sportty damytý aza­mat­tardyń densaýlyǵyna, sapaly ómir súrýine oń yqpal etedi. Memleket basshysy N.Nazarbaev «Qazaqstan-2050» Strategııasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saıası baǵyty» atty Joldaýynda: «Deneshynyqtyrý men sport memlekettiń aıryqsha nazarynda bolýy tıis. Naq sol salamatty ómir salty ult densaýlyǵynyń kilti bolyp sanalady», degen G.Isimbaeva osy talapty júzege asyrý baǵytynda qandaı sharýalar tyndyrylyp jatqanyn, qandaı sheshilmegen máseleler baryn aıtý úshin sózdi baıandamashylarǵa berdi. Buqaralyq sport pen dene­shynyqtyrýdy qalyp­tas­tyrý men nasıhattaý barysynda tómendegideı basty jumystar at­qaryldy, dep bastady ózi­niń sózin A.Muhamedıuly. 2025 jylǵa deıingi merzimge deneshynyqtyrý jáne sportty damytý tujyrymdamasy qabyldandy. Búgingi tańda ony iske asyrýǵa arnalǵan is-sharalar jospary belgilendi. 2020 jylǵa deıingi merzimde otandastarymyzdyń 30 paıy­zyn deneshynyqtyrý jáne sport­pen júıeli túrde aına­lysýyn qamtamasyz etý máse­lesin alǵa qoıyp otyrmyz. Osy baǵytta birqatar sharalar júzege asyryldy. Eń bastysy, normatıvtik-quqyqtyq baza jetil­dirilip, onyń sheńberinde 56 akt qabyldandy. 2015 jyl­dyń qorytyndysy boıynsha el halqynyń 26 paıyzynyń bu­qaralyq sportpen aınalysýyna jaǵdaı jasaldy. Bul – 4,5 mln. adam degen sóz. 33 myńnan artyq buqaralyq sport sharalary ótkizildi. Sonyń 18 myńyna jýyǵy aýyl­dy jerlerde boldy. BAQ arasynda buqaralyq sportty damytýǵa «Qazsport» pen «Qazaqstan» telearnalary kóp eńbek sińirdi. Memlekettik qyzmetshiler arasynda sporttan prezıdenttik test ótkizildi. Osy testi tapsyrýǵa byltyr 4,5 mln. adam qatysty. Bıyl da osy jumystar belsendi júrgizilip, jeńimpazdarǵa yntalandyrý tósbelgileri tapsyrylatyn bolady. Búgingi kúni mektepterde 38 myńnan artyq sporttyq úıirmeler jumys istep, olarǵa barlyq oqýshylardyń 28 paıyzdan artyǵy qatysady. Biraq aýyl mektepterinde sport úıirmelerin ashý múmkindikterine áli kúnge qol jetkize almaı otyrmyz. Bolashaqta deneshynyqtyrý pánin aptasyna úsh saǵatqa deıin kóbeıtý máselesi qarastyrylýda, dedi ol. Odan ári A.Muhamedıuly keıbir fırmalar men jeke adam­dardyń qarjylyq qoldaýynyń arqasynda ótkizilgen sporttyq jarystar, salynǵan sporttyq qurylystar týraly aıtyp ótip, olarǵa óziniń sheksiz rıza ekenin jetkizdi. Qosymsha baıandama jasa­ǵan G.Yqsanova sporttyń densaý­lyq saqtaýdaǵy mańyzyna kóbi­rek kóńil bóldi. Oqýshy­lar­dyń deneshynyqtyrý sabaǵy­nan kóp bosatylýy, ata-ana­lar tarapynan kompıýterdiń al­dynda kóp otyrǵansha, sportpen aınalysýyn baqy­laý­dy tómendetýi – osynyń bári balalardyń densaýlyǵynyń nasharlaýyna soqtyratyn fak­torlar. Sonyń kesirinen qa­zir mektep oqýshylarynyń 75 pa­ıyzǵa jýyǵy gıpedınamııa­men (tirek-qımyl apparaty bul­shyq etteriniń, qan aınalymy men tynys alý, as qorytý múshe­leri jumysynyń nasharlaýy) aýyrady. Sońǵy eki jyldaǵy tek­serýlerge qaraǵanda, árbir besinshi oqýshy áıteýir bir naý­­qasqa shaldyqqany anyq­ta­lyp otyr. Áskerge shaqyr­yl­ǵan­dardyń árbir úshinshisiniń ǵana densaýlyǵy durys bolǵan. Biz el turǵyndarynyń keminde 30 paıyzy buqaralyq sport túrlerimen aınalysýyn qamtamasyz eteıik degen mindet qoıǵan edik. Alaıda, sonyń nátıjesi qaǵazǵa jazylatyn aqpar úshin ǵana aıtylatyn sııaq­ty, óıtkeni, eshkim de uıym­dastyrylǵan túrde esep júr­gizip jatqan joq. Al damy­ǵan shetelderde esep qatań júr­giziledi. Máselen, 16 mln. tur­ǵyny bar Gollandııada esepke alynǵan velosıpedterdiń sany 17 mln... Bizde de esep júrgizý boıynsha keıbir oblystardyń ǵana tájirıbesi jaqsy jolǵa qoıylǵan. Máselen, Qyzylorda oblysynyń 160 eldi mekeninde 337 qorshalǵan alańdar jasa­lyp­ty. Olarda 318 sport nu­s­qaý­shysy bar eken. Mine, osyn­daı esepterden qansha adam­nyń buqaralyq sportpen aına­lysatyndyǵyn naqty anyqtaýǵa bolady, dedi baıandamashy. Odan ári sheshen sportty damytýǵa bólinetin qarjynyń azdyǵy jáne onyń tıimdi jum­salmaýy problemalary bar ekeni týraly aıtyp ótti. Osydan keıin negizgi baıan­damashy A.Muhamedıuly depýtattardyń kóptegen suraq­taryna jaýap berdi. Aıta ketetin jaıt, altynshy saılanymnyń jańa depýtattary alǵash ret osy jıynda barynsha belsen­dilik kórsetti. Depýtat Aıqyn Qońyrov mınıstrliktiń ba­lansyna tirkelgen sporttyq ǵı­marattardyń qanshasy jeke­shelendirýge qoıylatynyn surady. Oǵan mınıstr búgingi kúni belsendi túrde qoldanylmaıtyn sporttyq bazalar shyǵarylǵaly otyrǵanyn jetkizdi. Biz olardy básekelestik ortaǵa shyǵarsaq, tıimdiligi artatyn shyǵar dep sanaımyz. Bulardyń qatarynda Qapshaǵaıdaǵy sporttyq baza da bar, dedi ol. Sonymen qatar, mınıstr burynǵy respýblıkalyq mektep-ınternattardyń ba­lansynda bolǵan demalys jáne sport lagerleri de satylatynyn aıtty. Al negizgi sporttyq ǵı­marattardy oblystyq ákim­dikterdiń balansynda saqtaýdy qalap otyrmyz, dedi mınıstr. Depýtat Nurtaı Sabılıanov aýyl mektepteriniń 40 paıyzynda sport zaldary joq ekenin aýyzǵa alyp, ondaǵy balalar sportpen qaı jerde aınalysýy kerek ekenin surady. Sonymen birge, depýtat 2009 jyldan bastap Qazaqstan Brazılııadaǵy fýtbol akademııasyna jasóspirimderdi oqýǵa jiberip, onyń shyǵyny úshin jylyna 100 mln. dollar tólegenin, al bıyl baratyn 25 bala úshin bul aqy 200 mln. dollar bolǵanyn aıtty. Osy ýaqytqa deıin 50 bala bul oqýdy bitirdi. Biraq solardan eshqandaı joǵary nátıje joq. «Báıterek» klýbynda oınap júrgenin bilemiz, al ol komandanyń týrnırdegi nátıjesi tómen. Byltyr osy balalardan Qazaqstan jastar komandasyn quryp edik, Sankt-Peterbýrgtegi jarysta olar eń sońynda qaldy. Osynyń sebebi nede, brazılııalyq sheberlerdiń aldynan ótken balalarymyz nege jaman oınaıdy. Álde ol jaqqa jiberetin balalardy durys irikteı almaı jatyrmyz ba? – dedi depýtat. Osy, Brazılııada fýtbol­shy daıyndaý máselesine A.Muhamedıulynyń ózi de qatty kóńil bólip júredi eken. Bul – úlken másele, dedi ol. Brazılııada sport mektepteriniń sapasy biz oılaǵandaı bolmaı shyqty. Olardaǵy oqý júıesi múlde basqa eken, balalardyń ortasyna dopty laqtyrady, sodan soń ony qýalap balalardyń ózi jetiledi. Barlyq sharýasy fýtbol bolǵan soń, táýliktep oınaǵan bala­lardyń arasynan keıde shyn sheberler týyp jatady, biraq júıeli túrde, ǵylymı jolmen qalyptasqan mektep joq. Eshkim naqtyly baǵdarlamamen jumys istep, sheberlik mektebin jasamaǵan. Sondyqtan, bizge Brazılııadan fýtbol úırený paıdasyz bolyp shyqty. Qazir biz bul úrdisti toqtatyp, fýtboldy arnaıy baǵdarlamamen júıeli túrde úıretip, sheberlik shy­ńyna jetkizetin Nıderland pen Germanııa sııaqty elderde fýtbolshylar daıyndaý jóninde kelissózder júrgizip jatyrmyz, dedi mınıstr. Aýyl mektepterinde nege osy ýaqytqa deıin sport zal­dary joq ekendigi týraly suraqqa Bilim jáne ǵylym vıse-mınıstri Tahır Balyqbaev jaýap berdi. Ol bul suraqty túsinbegendikten be nemese basqa sebepten be, taqyryptan múlde aýytqyp, saýalǵa esh qatysy joq dúnıelerdi aıtyp ketti. Buǵan qanaǵattanbaǵan N.Sabılıanov otyrǵan orny­nan óz suraǵynyń tórkinin túsindirýge tyrysty. Oǵan vıse-mınıstr: «Aýyl mektepterine sport zaldar turǵyzyp bere almaımyz, ondaı múmkindik joq. Sol sebepti, biz ashyq alańdar jasaýdy qarastyrýdamyz», dedi. Ashyq alańdar jazǵy maýsymda qol bolǵanymen, qysta jaramsyz ekeni aıtpasa da túsinkti. Sondyqtan bolar, májilisti júrgizýshi G.Isimbaeva da narazylyq tanytyp, mun­daı jaǵdaıda sportty damytý jónindegi memlekettik stan­dartty, baǵdarlamany qalaı oryn­daısyzdar degen sózder aı­typ qaldy. Osydan keıin O.О́ksikbaev, M.Mageramov, Sh.О́temisov, M.Tinikeev jáne basqa da depýtattar ózderin tol­ǵandyrǵan suraqtaryn qoıdy. Talqylaýǵa da birqatar depýtat­tar qatysty. Otyrys qorytyndysy bo­ıynsha, Úkimetke usy­nystar jasaldy. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan»