Urpaq qamyndaǵy ulyq qadam

Qazirgi kúni Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń Prezıdenti Nursultan Ábishuly Nazarbaev­tyń usy­­nys­taryna uǵynyqtylyqpen qaraý qalypty jaǵdaı dep sanaımyn. Álem jurtshylyǵy qulaǵynda júrer sózdi bizdiń Elbasymyz aıtty, moraldyq quqyǵy bar bolǵan soń aıtyp otyr. Táýelsiz Qazaqstannyń Memlekettik basshysy aýqymdy baǵdarlama aıasynda ómir súrý kerektigin júrekten tolqytyp aıtty. О́ıtkeni, barsha adamzat HHI ǵasyrǵa jahandyq yntymaqtastyqtyń jańa dáýiri retinde úmit artady. Biraq, bú­ginde bul elestiń saǵymǵa aınalýy yqtımal. Álemge taǵy da qater tónip tur jáne onyń aýqymyn eskermeýge bolmaıdy. Bul Elbasynyń úlken eskertpesi, urpaq qamynan aıtylǵan sóz. Bizdiń maqsatymyz – beı­bitshilikti jaqtaıtyn jahan­men jaqyn, qatar bolý. Demek, Táýelsizdigimizdiń búkil saıasaty – beıbitqatar ómir súrý. Qaq­­tyǵystardan, soǵystan qal­­jyraǵan álemniń shydamdy júregi mundaıdy kótere almaýy múmkindigin Elbasymyz álemdik eń bıik minberden taǵy da qaıtalap aıtty. Salıqaly joldaǵy sanany silkindiretin jaǵdaı ekendigi anyq. Elbasymyz Táýelsizdiktiń eleń-alańynda, kórkem ól­ke Býrabaıda «Baldáýren» res­pýblıkalyq oqý-saýyqtyrý ortalyǵyn ózi kelip ashty. Muny urpaq qamyndaǵy ulyq qadam dep esepteımiz. Bul balalar álemin, bolashaqtyń aýanyn keńeıtý ekendiginen týyndaǵan izgi nıet ekendigi anyq. Vashıgtondaǵy sammıtte daraboz daýys jasaǵan, onyń qorytyndysy boıynsha álemdik manıfest jarııalaǵan Elbasymyzdyń batyldyǵy batyr halqymyzdyń abyroıyn asqaqtatty. Nursultan Ábishuly usynǵan «hhi ǵasyr: soǵyssyz álem» atty keń aýqymdy baǵ­darlamada álem taǵdyry aıshyqty kórsetildi. Bul jahandyq strategııada ulttyń soǵystar men janjaldardyń vırýsyn joıý jónindegi úılesimdi jáne jaýapty is-áreketteri aıqyndaldy. Búgingi urpaqqa qaratyp aıtsaq, qazirgi kezdegi birde-bir soǵysta jeńimpaz bolmaıdy jáne bola da almaıdy, onda bári de jeńiledi. Osy rette, Tuńǵysh Prezıdentimizdiń Vashıngton minberinen aıtqan myna sózderin jadymyzda saq­taýymyz kerek: «HHI ǵasyrda ómirlik is-árekettiń tásili retinde soǵystyń túp-tamyryn birtindep joıyp, ornyqty álemniń geografııasyn qalyptastyrý qajet. Álemde ıadrolyq qarýdan azat alty aımaq bar. Olar Antarktıdany, Latyn Amerıkasyn, Afrıkany, Avstralııa men Okeanııany qosa alǵanda, is júzinde búkil Ońtústik jarty shardy qamtıdy. Olardyń ishindegi eń «jasy» 10 jyl buryn Semeıde óńirdiń bes memleketi qurǵan ortalyqazııalyq ıadrosyz aımaq bolyp tabylady. Taıaý Shyǵysta ıadrosyz aımaq qurý jónindegi halyqaralyq kúsh-jigerdi belsendirek ete túsý kerek. 1992 jyly Qazaqstan Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńesti shaqyrýǵa bastamashy boldy». Sóz astaryn uǵatyn qaýym osydan-aq jaqsy paıym jasaıdy dep bilemiz. Elbasymyz aıtqandaı, bul qujatta asa mańyzdy qaǵıdattar naqty mazmundaldy. Eń bastysy – HHI ǵasyrda álemge tynyshtyq kerek! Bul – shetin másele! Ol úshin ne istemek kerek? Jahandyq aýqymdaǵy suraqqa Elbasymyz naqty jol ashty: «Adamdardyń ótken ǵasyrdaǵy jasaǵany sekildi, HHI ǵasyrda da beıbitshilik úshin baıyptylyqpen jáne taban­dylyqpen kúresý kerek. Biz balalarymyz ben nemerelerimizdiń bolashaǵy týraly oılaýǵa tıispiz. О́tken ǵasyrlardyń qasiretti qatelikterin qaıtalaýǵa jol bermeı, álemdi soǵys qaterinen túpkilikti aryltý úshin búkil álem úkimetteriniń, saıasatkerleriniń, ǵalymdarynyń, bıznesmenderiniń, óner qaıratkerleriniń jáne mıllıondaǵan adamnyń kúsh-jigerin jumyldyrý qa­jet. Is-áre­ketsiz otyrý nemese bitimgershilik qyzmetpen aınalysqan keıip kórsetý álemdik apatpen barabar». Halqymyzda «keń bolsań, kem bolmaısyń» degen qaǵıdat bar. Muny balalar álemine qara­typ aıtsaq, jarasatyndaı. О́ıt­keni, balań shaqtaǵy qarym-qatynastyń baıandylyǵy erteńgi kúnimizdi eńselendire túsedi. Ishki-syrtqy saıasat osyndaı umty­lystardan qalyptasatyny da belgili. Qazaqstan Prezıdenti bizdiń Qurmetti qonaqtar kitabyna jazǵan pikirinde mynadaı tilekter bar: «Jasóspirimderge qarap elimizdiń bolashaǵyn kóremin. Osy bolashaqtyń keleshegi tamasha bolatynyna árdaıym senemin». Búgingi urpaq bataly sózdiń baılamyn biledi, soǵan laıyqty bolýǵa tyrysady. Búgingi kúni «Baldáýren» TMD elderi men Ortalyq Azııa aı­maǵyndaǵy balalardyń demalysyn uıymdastyrý, saýyqtyrý jáne jasóspirimderdiń shyǵarmashylyq qabiletin damytýǵa qajetti barlyq jaǵdaıdy qamtamasyz etken bir­den-bir mekeme sanalady. Jyl boıy úzdiksiz qyzmet atqaratyn ortalyq ár aýysymda 300 balany qabyldaıdy. Jalpy, on alty taqyryptyq aýysymda elimizdiń 4608 jasóspirimi memlekettik tapsyrys sheńberindegi klas­terlik tárbıe júıesinen ótedi. Balalar armany alaýlaǵan orta­lyqta oqý ozattaryn, olımpıa­da jeńim­pazdaryn, sport pen shyǵarmashylyq baıqaýlardyń úzdikterin kezdestire alasyz. Tańdaýlylar qatarynda balalar úıleriniń tárbıelenýshileri, múmkindigi shekteýli búldirshinder de kóptep sanalady. Munda bala­lardyń tolyqqandy demalysyn qamtamasyz etý, olardyń boıynda bilim men ozyq oılaý qabiletterin óristetýmen qa­tar, áleýmettik jaýapkershilik, patrıottyq sezim, azamattyq jáne adamgershilik ustanymdaryn qalyptastyrýǵa baǵyttalǵan jaǵ­daılardyń bar­lyǵy qaras­tyrylǵan. Oqý-tárbıe isimen 82 pe­dagog-qyzmetker aınalysady. Soń­ǵy jyldary ortalyqta 14 oqý-ádistemelik qural da­ıyn­dal­ǵany muǵalimder, ádis­ker­ler men tárbıeshilerdiń bi­lik­­tiliginiń joǵary ekendigin aı­ǵaqtaıdy. «Baldáýren» orta­lyǵy mektebindegi muǵalim – aq­pa­rattyq-kommýnıkatıvtik, pán­­­­­dik-tárbıeshi, ámbebap uıym­dastyrýshy-ustaz. Sondyqtan, mundaǵy oqý sabaqtary dástúrli mektep­terdegiden ózgeshe, ıaǵnı, balalardy búgingi jáne bolashaq bolmysyna qyzyqtyra jetelep otyrady. Al, kitaphananyń 20 myńnan astam qory bilim kókjıegin keńite túsetini belgili. «Baldáýrendi» zamanalyq ǵylymı orda qataryna qosatyn sharalar tizbegi de san alýan. Máselen, osy jyldar aralyǵynda uıymdastyrylǵan 340 taqyryptyq aýysymda 180 myńnan astam bala, onyń ishinde 46 ult pen ulystyń ókilderi bilim alyp, elimizdiń tańdaýly oqý oryndarynyń stýdentteri atandy. Elbasymyzdyń Jer jahanǵa jarııalaǵan manıfesi júrekterge izgilik uıalatar mynadaı ulaǵatpen aıaqtalatyny ǵanıbet: «Meniń «Álem. HHI ǵasyr» atty manı­fesim HHI ǵasyrda ómir súretin jáne jumys isteıtin óskeleń urpaqtyń taǵdyryna shynaıy alańdaýshylyqtan týyndap otyr. Bizder, Memleket basshylary men saıasatkerler, adamzattyń bolashaǵy úshin zor jaýapkershilik arqalap otyrmyz. Kóptegen tar jol, taıǵaq keshýden ótken adam, saıasatker retinde, Semeı ıadrolyq polıgonyn jabý týraly kúrdeli sheshim qabyldaǵan memleket qaıratkeri retinde men álemdik lıderler men búkil halyqaralyq qoǵamdastyqqa aqyl-parasatqa júginińder degen tabandy talappen qaırylyp otyrmyn. Adamzatty ajal sepken soǵys qaterinen múl­de aryltý úshin qolymyzdan kelgenniń bárin jasaýymyz kerek. Biz úshin qazir jáne taıaý bolashaqta budan kókeıkesti mindet joq». Bul barshamyzdy silkiniske túsiretin, ásirese, bolashaq urpaq moınyndaǵy aýyr da abyroıly mindet ekendigi anyq. Muhıtdın TО́LEPBAI, respýblıkalyq «Baldáýren» oqý-saýyqtyrý ortalyǵynyń bas dırektory Aqmola oblysy, Býrabaı aýdany