Aýǵanstanda «Qazaqstan» saýda úıi ashyldy

Keshe Syrtqy ister mınıstrliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń Aýǵanstan Islam Respýblıkasyndaǵy Tótenshe jáne ókiletti elshisi О́mirtaı Bitimovtiń qatysýymen basqosý bolyp ótti. Onda eki eldiń qarym-qatynasyndaǵy qazirgi ahýal, ártúrli sala boıynsha yntymaqtastyqty damytý perspektıvalary, saýda-ekonomıkalyq jáne ınvestısııalyq seriktestik aıasyn keńeıtý máseleleri sóz boldy. Is-shara atalǵan vedomstvonyń bas­ta­ma­symen qolǵa alynǵan «Jańa múm­kindik­ter» baǵdar­lamasy sheńberinde uıym­das­ty­rylǵanyn atap ótken jón. Jıynda О́.Bitimov Aýǵanstannyń tıimdi geografııalyq jaǵdaıǵa, logıstıkalyq múm­kin­dikterge, tutynýshy naryǵyna jáne mol tabıǵı resýrs­­tarǵa ıe ekenin aıtyp, osy artyq­shy­­­lyq­­tar kóptegen elderdiń, sonyń ishinde qazaq­­­stan­dyq kásipkerlerdiń de qyzy­ǵýshy­lyǵyn týdyrǵanyn jetkizdi. – Atap aıtqanda, 1992 jylǵy aqpan aıynda dıp­lomatııalyq qatynas ornatylǵaly beri Qazaq­stan bul baýyrlas elge jan-jaqty saıası, ekonomıkalyq jáne gýmanıtarlyq jár­dem kórsetip keledi. Eki eldiń syrtqy ister vedomstvolary arasynda únemi ekijaqty jáne kópjaqty yntymaqtastyqtyń túrli máseleleri boıynsha saıası konsýltasııalar ótkizilip turady. Aıryqsha atap ótetin jaıt, Aýǵanstanda bizdiń qarajatqa Talýhan – Qundyz – Shırhan – Bandar baǵytyndaǵy tas jol qaıta jóndelip, orta mektep salyndy. Sondaı-aq, Bamıan provınsııasynda aýrýhana qurylysy bastalsa, Samanǵanda kópir salý jumystary josparlanýda, – dedi elshi. Sonymen qatar, elshi eki el arasyndaǵy bilim berýge qatysty júrgizilip jatqan jumystarǵa toqtaldy. Onyń aıtýynsha, 2010 jyldan bastap Qazaqstan men Aýǵanstan arasyndaǵy memlekettik bilim berý baǵdarlamasy júzege asyrylyp keledi. Sonyń aıasynda búginde júzdegen aýǵanstandyq Qazaqstandaǵy oqý oryndarynda bilim alýda. «Baǵdarlama boıynsha 10 jyl ishinde Qazaqstandaǵy joǵary oqý oryndarynda 1000 aýǵanstandyq stýdentti oqytý josparlanǵan. Oǵan barlyǵy 50 mln. teńge qarastyryldy. Búginde 200 Aýǵanstan azamaty oqýlaryn aıaq­ta­dy. Olardyń kópshiligi medısınalyq jáne quqyq qorǵaý mamandyqtaryn ıgerip shyqty. Aldaǵy ýaqytta ınjenerlik jáne halyqaralyq qatynastar mamandyqtary boıynsha mamandar daıarlanady», – degen О́.Bitimov aýǵanstandyq stýdentter Qazaqstandaǵy bilim sapasyn joǵary baǵalaǵanyn atap ótti. Al saýda-ekonomıkalyq yntymaqtastyq máselesi jóninde elshi: «9 jyl boıy atalǵan baǵyt boıynsha úkimetaralyq komıssııa jumys istep keledi. Onyń kezekti 8-otyrysy osy jyl­dyń qyrkúıek aıynda Aýǵanstan astanasy – Kabýl qalasynda ótedi dep josparlanyp otyr. El­derimizdiń iskerlik qaýymdastyqtary ózara tıim­di qatynastardy damytýǵa yntalanýda. Qazaqstan Aýǵanstanda suranysqa ıe, halyq jıi tutynatyn taýarlar óndiredi. Onyń ishinde bıdaı, un, makaron ónimderi, turmystyq hımııa, m­e­dı­sı­nalyq formalar men arnaıy kıimder jáne qu­rylys materıaldarynyń mańyzy joǵary. Bıyl 30 naýryzda Kabýl qalasynda qazaq­standyq eksport taýarlaryn Aýǵanstan nary­ǵyna jetkizý maqsatynda «Qazaqstan» saýda úıi ashylyp, arnaıy forým ótti. Sondaı-aq, «Batyrdýs» dep atalatyn birlesken kásiporyn jumysyn bastady. Osy rette, eki el arasynda únemi bıznes-pishimde iskerlik kezdesýler ótip turatynyn jáne «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy men Aýǵanstan saýda-ónerkásip palatasy arasyndaǵy ózara is-áreketter ýaqyt ótken saıyn nyǵaıyp kele jatqanyn jetkizgim keledi. Osyndaı ıgi jumystardyń nátıjesinde Qazaqstannyń Aýǵanstanǵa eksporttaıtyn taýarlar quny 300 mln. dollarǵa jetti», – dedi. О́.Bitimov eki eldiń mádenı-rýhanı baıla­nys­taryn da nazardan tys qaldyrmady. Onyń sózine qaraǵanda, bul sala da aıtarlyqtaı deńgeıde damyp keledi. «Qazaqstandyq delegasııa Aýǵanstanda ótetin halyqaralyq is-sharalarǵa turaqty qatysyp turady. Onyń jarqyn bir mysaly retinde 2014 jylǵy Naýryz merekesin aıtýǵa bolady. Odan bólek, bıyl 12-14 sáýir kún­deri ótken ortaǵasyrlyq áıgili aqyn, oıshyl Álisher Naýaıdiń 575 jyldyǵyna arnalǵan ǵyly­mı sımpozıýmǵa bizdiń eldiń ókilderi ar­naıy qatysty», – degen elshi parlamentaralyq qaty­nas­tyń da qarqyny kóńil qýantatynyn aıtty. Uzaq jyldar boıy halyqaralyq terrorızm, dinı ekstremızm, zańsyz esirtki jáne qarý-jaraq aınalymy kelbetinde óńirlik, sondaı-aq, álemdik qaýipsizdik úshin qaýip-qater oshaǵy retinde tanylyp kelgen Aýǵanstanda búgin­de jaǵdaı edáýir turaqtalǵanyn da tilge tıek etken dıplomat: «Qazirgi tańda «Talıban» qozǵalysynyń jandanýy men DAISh top­tarynyń paıda bolýy jergilikti halyq­ty alańdatyp otyr. Degenmen, ol jaqtaǵy qazaq­­­stan­dyq dıplomattardyń qaýipsizdigi joǵary deńgeıde ekenin aıta keteıin. Bul tur­ǵyda eshqan­daı qarama-qaıshylyq joq. Oǵan Qazaq­stannyń beıbitsúıgish saıasaty men barlyq elmen jaqsy qatynas ornatýy da kepil bolýda», – dedi. Sóz sońynda elshi Qazaqstan men Aýǵanstan arasyndaǵy qarym-qatynastar elderimizdiń ıgiligi jolynda qarqyndy damyp kele jatqanyn aıtty. Sondaı-aq, ol aldaǵy ýaqytta bizdiń memleket bul eldegi jaǵdaıdyń búgingiden de jaqsara túsýine óz úlesin qosa beretinine qatysýshylardyń nazaryn aýdardy. Elaman QOŃYR, «Egemen Qazaqstan»