Eńbek etsem degen adam ǵana naǵyz qojaıyn

Búginde «Baıeli bolys» sharýa qojalyǵynyń qaramaǵynda 400 gektar jer bar. Onyń bir bóliginde pııaz, kartop jáne baý-baqsha ónimderi ósiriledi.  On bes gektar kópjyldyq shóbi bar. Odan jyl saıyn ıeligindegi myń bas jylqyǵa 400 tonnaǵa jýyq sabaqty mal azyǵyn ázirleıdi. Munda etti jáne sútti kóp berýimen erekshelenetin asyl tuqymdy qazaqtyń «jaby» jylqysy ósiriledi. Olar ystyqqa, sýyqqa tózimdi. Qystaı óz aıaǵymen jaıylyp shyǵady. Basqa tuqymdarǵa qaraǵanda etti kóp beredi. Qojalyq buryn jyl saıyn 150 bas jylqy semirtip, olardy soıyp, saýda núktelerine 50 tonna et jóneltetin. Buǵan qosa bıe saýyp, qymyz óndirýmen shuǵyldanady. Bıyl 22 tonna shıpaly sýsyn óndirip, ótkergen. Jaqynda zamanaýı úlgidegi, qol jumystary avtomattandyrylǵan 50 bas jylqyny semirtýge arnal­ǵan bordaqylaý alańyn iske qosty. Munyń ózi olarǵa maldy jyl on eki aı úzdiksiz semirtýge jáne  jylyna 100 tonna et óndi­rýge múmkindik beredi. Alańda jylyna 250-ge deıin jylqy bordaqylanbaq. Qazir qoǵamda jer máselesine qatysty túrli pikirler órbip tur. Jer mamandary aýyl-aımaq­tardy aralap, Jer kodeksindegi ózgeris­terdi túsindirip-aq baǵýda. О́mir boıy jer emip kele jat­qan dıqan retinde aıtarym, jerdiń satyl­ǵanyn óz basym qoldaı­­myn. О́ıt­keni, Qazaqstanda jer jetim qaldy. Buryn bıdaı, qyzyl­sha, maqta egilip kelgen jerdiń bári tozǵan. Aramshópten basqa eshteńe shyqpaıtyn egistikti kórgende ishteı egilesiń. Bulaı jalǵasa berýi múmkin emes. Bir nárseni jasaý úshin álemdik tájirıbeni qaraý kerek. Qazir damyǵan elderde jer jekemenshikte. Bizge de budan basqa jol joq. Jer jekemenshikte bolǵan kezde ǵana sharýa oǵan jana­shyr­lyqpen qaraıdy. О́ıtkeni, ol óziniń jeke múlki. Men ózimniń sharýashylyǵyma qajetti jerdiń bárin memleketten satyp alyp qoıǵanmyn. Jeke múlkim bolǵan soń jerge otbasyma, malyma qaraǵandaı qaraımyn. Jerdiń tozyp ketpeýin qadaǵalaımyn, qunarlylyǵyn arttyrýǵa bar kúshimdi salamyn. Jer qunarly bolsa, erteń alynatyn ónim de jo­ǵa­ry bolatynyn jaqsy bilemin. О́zińiz oılanyp kórińizshi, jerdi kim satyp alady? Árıne, jerden nesibemdi tapsam, eńbek­tensem degen adam alady. Jer­men aınalyspaıtyn adam ony satyp alyp ne isteıdi?! Eger er­teń alǵan jerin ıgere almasa, óki­met qaıtyp alyp qoıady. Bárin jer ınspeksııasy baqylap oty­rady. Sondyqtan, óz basym jer­diń satylǵanyn qoldaımyn, bul durys sheshim boldy dep, esepteımin. Mine, óz jerimizdiń bolýynyń arqasynda biraz sharýany dóń­geletip jatyrmyz. Qaıbir jyldary aýyl sharýashylyǵy salasy basymen qaıǵy bolyp, bir qoı bir qap unǵa aıyrbastalyp jatqan zamanda kásibimizdi jańartyp, jylqy baǵýdy qolǵa aldyq. Jáne joqtan bardy quramaı, bul máselege jańasha kózqaraspen qarap, soltústik oblystardan, Reseı, Qyrǵyzstannan asyl tuqymdy jylqylar alyp kel­dik. Siz bilesiz be? Bizdiń elde aýyl sharýashylyǵymen aına­lys­qandarǵa qoldaý óte zor, kóp­tegen jeńildikter qaras­tyryl­ǵan. Asyl tuqymdy mal satyp alsań, sýbsıdııa beredi, dári-dármegin beredi, tipti, jem-shóbine deıin jeńildikter qaras­tyrylǵan. Qymyz óndirseń, oǵan da kómek qarjy beredi. Tek erinbeı eńbek etý kerek. Osyndaı memlekettik qoldaýdyń arqasynda azdaǵan jyldar ishinde sharýamyz dóńgelep, mal basy kúrt óse tústi. Nátıjesinde qoı jáne jylqy baǵýmen aınalysa­tyn 3 sharýa qojalyǵyn qurdyq. Árıne, aıtýǵa ońaı. Áıtpese osy jyldar ashy terge, tynym­syz eńbekke toly boldy. Keı jyl­­dary ettiń baǵasy tym ar­zan­­dap ketip, shyǵynǵa batyp qal­ǵan kezderimiz de boldy. Ne­gizi búginde et óndirýshiden ara­daǵy alypsatarlar baı tura­dy. Baǵany da kóteretinder osylar. Alypsatarlardy aınalyp ótý­diń san túrli joldaryn qaras­tyryp, aqyrynda Taraz qala­sy­nan sýpermarket ashtyq. Mine, osy saý­da oryndarynda qala halqy et, sút ónimderin tómen baǵamen satyp alýda. Bú­gin­de aǵam Dáýlet ekeýimizdiń sharýa­shy­lyǵymyzda myńǵa jýyq jyl­qy jaıylyp júr. Biz­diń sha­rýa­shy­lyq qonys tepken Qyr­shyn­dy jazyǵy malǵa óte yń­­ǵaı­ly meken. Qystyń kúnderi jyl­­­qy ný qamystyń ishinde ja­ı­y­­­la­dy. Árıne, bul dúnıeniń bári Allanyń jazýymen eren eń­­­b­ek­­­tiń arqasynda quralǵany bel­­gili. Sonymen qatar, memlekettiń qol­daýyn, Elbasymyz Nursultan Nazarbaevtyń osy salaǵa degen qam­qor­lyǵyn erekshe aıtyp ótkim keledi.  Jumaseıit NURBAEV, «Baıeli bolys» sharýa qojalyǵynyń tóraǵasy Jambyl oblysy