Eren erlikke shynaıy qurmet kórsetý
«QazMunaıGaz» UK» AQ ujymynda buljymas paryz
Eliniń erkindigi, jeriniń azattyǵy jolynda jasalǵan erlik ómirge ónege, urpaqqa ulaǵat. Al adamzatty fashıstik ezginiń qyl buǵaýynan qutqarǵan Uly Otan soǵysy ardagerleriniń óshpes erligi máńgilik taǵzymǵa laıyq. «Kúrkirep kúndeı ótti ǵoı soǵys», dep qazaqtyń maıdanger aqyny Qasym Amanjolov jyrlaǵandaı, HH ǵasyrda kúrkirep ótken soǵys adamzatqa orasan aýyrtpalyq ákeldi. Ekinshi dúnıejúzilik soǵysta 70 mıllıonǵa jýyq adam qaza tapty, keshegi Keńes Odaǵy quramyndaǵy halyqtar 27 mıllıon bozdaǵynan aıyryldy. Nemis fashısterine qarsy 1418 kún men túnge sozylǵan surapyl soǵysta qol jetken Uly Jeńiske bıylǵy kóktemde 71 jyl tolyp otyr.
Mine, «úlkenge qurmet...» qaǵıdasyn pir tutqan dástúrge berik Qazaq eli Uly Jeńis kúni jaqyndaǵan saıyn ardagerlerine sheksiz iltıpat kórsetýde. Asyldyń synyǵyndaı, qatarlary tym seldirep bara jatqan Uly Otan soǵysy ardagerleriniń qaı-qaısysy bolsa da bizge qymbat. Jeńis kúni qarsańynda Uly Otan soǵysy ardagerlerine laıyqty qurmet kórsetip, merekemen quttyqtaý «QazMunaıGaz» UK» aksıonerlik qoǵamyna qarasty kompanııalar tobynda da jyl saıynǵy izgilikti dástúrge aınalǵan. Bul rette «QazMunaıGaz» UK» AQ janyndaǵy Jastar isi jónindegi keńes erekshe belsendilik tanytyp, jyl saıyn soǵys ardagerleriniń shańyraqtaryna baryp, olardy jeke-jeke quttyqtaıdy. О́skeleń urpaqqa beıbit ómir syılaǵan qart maıdangerlerge qarjylaı kómek kórsetilip, syı-sııapattar jasalady, jastar ardagerlerdiń estelik áńgimelerin tyńdaıdy.
Táýelsizdigimizdiń shırek ǵasyrlyq torqaly toıy toılanatyn bıylǵy ataýly jyly da osy ıgi dástúr jalǵasyn tapty. Uly Jeńis merekesi qarsańynda Jastar keńesiniń músheleri men QMG qyzmetkerleri Astanadaǵy 80-nen astam ardagerlerdiń úıine baryp, ózderiniń shynaıy alǵystary men qurmetterin jetkizýde.
«QazMunaıGaz» UK» AQ janyndaǵy Jastar isi jónindegi keńes músheleri men QMG qyzmetkerleri bıyl alǵash atbasyn astanalyq erli-zaıypty ardagerler Vladımır Vasılevıch Kalsın men Raısa Egorovna Safonıchevanyń shańyraǵyna burdy. Týǵan qyzdarynyń kútimindegi ardagerler shıraq ta tyń eken. Jastardy jyly júzben, jaqsylyq lebizderin úıip-tóge qarsy aldy. «QazMunaıGaz ónimderi» AQ Jastar keńesiniń tóraǵasy Nıkolaı Dýnısov jastar atynan qos ardagerdi Uly Jeńis merekesimen quttyqtap, gúl shoqtaryn tabys etti. Jastar keńesiniń músheleri ardagerlerge saltanatty jaǵdaıda merekelik syılyqtaryn tapsyrdy.
«Adamzattyń basyna endi mundaı soǵys qasiretin bermesin. Uly Otan soǵysy jyldarynda biz kótergen aýyrtpalyqty aýyzben aıtyp jetkizý múmkin emes, – dep bastady jastarǵa arnaǵan esteligin Vladımır Vasılevıch. – 1941 jyly tamyz aıynda men 18 jasqa tolar-tolmastan áskerge shaqyrylyp, maıdanǵa attandym. Sodan Uly Jeńisti jaqyndatqan 1945 jyldyń mamyryna deıin ot pen oqtyń ortasynda qar tósenip, muz jastanyp, búkil Eýropany jaýyngerlik kerzi etikpen jaıaý basyp óttim. Bastapqyda qatardaǵy jaýynger retinde maıdanǵa aralasyp, keıinnen ofıser ataǵyn aldym. Mınomet rotasynyń komandıri bolyp uzaq soǵystym. Al 1944 jyldyń 12 jeltoqsanynan 1945 jyldyń 25 naýryzyna deıin №88 atqyshtar polkinde batalon komandıri boldym. Soǵys jyldarynda Velıkıe Lýkı, Nevel, Polosk, Sebej, Krýstpıls, Rıga, Elgava, Dobele, Tılzıt qalalaryn jaýdan azat etýge úles qostym. Velıkıe Lýkı qalasy úshin bolǵan qandy shaıqasta alǵash aýyr jaraqat aldym. Odan keıin Shyǵys Prýssııa maıdanynda taǵy da eki ret jaralandym. Biraq jaraqattarymdy emdep, qaıtadan jaýyngerlik qatarǵa qosylyp otyrdym. Maıdan dalasynda kórsetken erlikterim úshin eki márte «Qyzyl juldyz» ordenimen, I jáne II dárejeli Otan soǵysy ordenderimen, «Erligi úshin», «Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen marapattaldym. Soǵystan keıin halyq sharýashylyǵyn qalpyna keltirý jumysyna kiristim. Tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý naýqany bastalǵan kezde Qazaqstanǵa kelip, sodan beri Raısa Egorovna ekeýmiz osy jerde urpaq ósirip, ómir súrip kelemiz».
Otaǵasynan keıin áńgimege aralasqan Raısa Egorovna sol bir surapyl soǵys jyldaryn sanasynda qaıta jańǵyrtyp, kóz aldynan ótkizgendeı bir sát únsiz janarlaryna úıirilgen jasyn syǵyp aldy. «Men Nıjnıı Novgorod qalasynda týdym. Soǵys bastalǵanda men 14 jastaǵy mektep oqýshysy edim. Biz maıdanǵa attanǵan erlerdiń ornyn basyp, zaýyttaǵy aýyr jumysqa aralastyq. Kúndiz zaýyttyń aýyr eńbegin atqaryp, túnde jaý bombysynan tutanǵan qala kóshelerindegi órtti sóndirdik. «Bári de maıdan úshin, bári de jeńis úshin» uranymen barymyzdy da, janymyzdy da jeńis jolynda qurban etýge daıyn edik. Men zaýytta eńbek ete júrip eki jyl gospıtalder úshin qan tapsyryp, donor atandym. Bir alǵanda bizden 500 gramm qan alýshy edi. Osy eki jyl ishinde 8 lıtr 700 gramm qan tapsyrdym. 1944 jyly naýryz aıynda óz erkimmen maıdanǵa attandym. Ol kezde men 17 jasta edim. Bizdi alǵash jaýdan azat etilgen Mınsk qalasyndaǵy qysqa merzimdik baılanysshylar kýrsyna qabyldady. Ony bitirgennen keıin serjant ataǵyn alyp, II Ýkraın maıdanyna attandym. Osynda artıllerııalyq bólimsheniń baılanysshysy retinde maıdanǵa aralastym. Shaıqas kezinde baılanys symy oralǵan katýshkany ıyqqa asyp alyp, jarylǵan snarıad pen zýyldaǵan oqtyń arasymen baılanys ornatatynbyz. Artıllerııa bólimshesiniń baılanysshysy retinde Ýkraına, Bessarabııa, Rýmynııa jáne Vengrııany jaýdan azat etýge qatystym. Bir shaıqasta jaqynnan jarylǵan snarıad tolqynynan zaqymdanyp, kontýzııa aldym. Soǵysty Býdapesht qalasynda aıaqtadym. II dárejeli Otan soǵysy ordenimen, «Germanııany jeńgeni úshin» medalimen marapattaldym. 1946 jyly Nıjnıı Novgorodtaǵy ózim istegen zaýytta eńbekke aralastym. Vladımır Vasılevıchpen shańyraq quryp, tyń jáne tyńaıǵan jerlerdi ıgerý kezeńinde Qazaqstanǵa keldik. Balalarymyz da, nemerelerimiz de din aman. Qazir qyzymyzben birge turamyz», deıdi qart maıdanger Raısa Safonıcheva.
Ardagerler aldyndaǵy urpaq paryzyn jete túsinetin Jastar keńesiniń músheleri men QMG qyzmetkerleri ardaqty maıdanger Muqan Temirǵalıuly Balapanovtyń shańyraǵyna keldi. Toqsannyń úsheýinen assa da oıy ushqyr, sózi shıraq Muqan aqsaqal qonaqtardy qazaqı bolmysqa saı ańqyldaı qarsy aldy. Jastar ardagerdi aıtýly merekemen quttyqtap, syı-sııapattaryn tapsyryp, barynsha qurmet kórsetti. «Men 1943 jyly Qaraǵandy oblysy Qarqaraly aýdandyq áskerı komıssarıatynan ásker qataryna shaqyryldym. Soǵystyń naǵyz qyzyp turǵan shaǵy. Áskerge endi kelgen jas jaýyngerlerdi shamaly ýaqyt áskerı jattyǵýlarǵa úıretip, birden Stalıngrad maıdanyna ákelip saldy. Jan berip, jan alysqan osy shaıqasta dári ıisin ıiskep te úlgermegen talaı bozdaqtar qyrshynynan qıyldy. Men sońǵy kezde eshelon-eshelon bolyp tıelip, soǵysqa kirgen sol bir qyrshyn zamandastarymdy jıi eske alamyn. Jańbyrsha jaýǵan oq astynda shabýylǵa shyǵamyn dep talaıy jer jastanyp, kómýsiz qaldy...». Ardager aýyr kúrsinip, sol bir otty kezeńderdiń kórinisterin kóz aldynan ótkizgendeı kózin jumyp únsiz otyr. Iá, fashızmniń adamzat balasynyń basyna tóndirgen qasireti men qaterin toqtatý úshin júzdegen myń qazaqstandyqtar opat boldy. Jalpy, Qazaqstannan 1 mıllıon 200 myńnan astam adam maıdanǵa attandy. Sonyń ishinde 700 myńnan astam bozdaqtar qan maıdanda qurban bolyp, jat jerde qaldy. Osy bir qasań sıfrlardyń artynda qanshama taǵdyr, qanshama qasiret jatyr deseńizshi.
«Gıtlerlik fashısterdi ózderiniń ordasynda talqandap, Reıhstagqa jeńis jalaýy jelbiregen 1945 jyldyń mamyr aıyna deıin maıdan dalasynda boldym, dep jalǵastyrdy úzilgen esteligin Uly Otan soǵysynyń ardageri Muqan Temirǵalıuly. Ot pen oqtyń ortasynda bel sheshpeı júrip Belarýsti, Polshany basqynshylardan azat etýge qatystym. Soǵys jyldarynda kórsetken erligim úshin I jáne II dárejeli Otan soǵysy ordenderimen «Erligi úshin», «Germanııany jeńgeni úshin» medaldaryn aldym. Soǵys aıaqtalyp, ásker qatarynan bosaǵannan keıingi búkil sanaly ǵumyrym Jezqazǵan óńirinde ótti. Osynda 38 jyl boıy quqyq qorǵaý organynda qyzmet ettim. Polkovnık dárejesinde zeınetkerlikke shyqtym. Odan keıin de uzaq jyl Jezqazǵan oblystyq azamattyq qorǵanys bólimin basqardym. Alty bala tárbıelep, bárin joǵary bilimdi maman etip ósirdik. Búginde balalar men nemerelerdiń qyzyǵyna kenelip, «táýbe» dep otyrǵan jaǵdaı bar. Balalarym, senderge aıtarym, Otannyń patrıoty bolyńdar! Táýelsiz Qazaqstannyń ulan-ǵaıyr dalasyna suqtana qaraýshylar az emes. Eldiń, jerdiń bolashaǵy senderdiń qoldaryńda. Aǵa urpaqtyń erlik dástúrin laıyqty jalǵastyryp, el tynyshtyǵyn kózdiń qarashyǵyndaı saqtaý senderdiń paryzdaryń». Uly Jeńis merekesimen quttyqtaýǵa kelgen jastarǵa osyndaı atalyq aq batasyn arnaǵan Muqan aqsaqal qonaq kádesi úshin bir-eki aýyz án salyp berýdi nıet etti. Ardagerdiń úıine jınalǵan jurt dabyrlaı qol soǵyp, aqsaqaldyń nıetin qýana qabyldady. Toqsannan asqan qazynaly qart qanatyn qomdap, ushýǵa qamdanǵan kári qyrandaı otyrǵan ornynda bir-eki umtylyp, baıaý qońyr daýyspen uly Abaıdyń «Segiz aıaǵyn» shyrqap ketti. Ýaqyt salmaǵymen sál syzat túsken aqsaqaldyń daýys áýezi áli babynda eken. Ardaqty aqsaqal Muqan Balapanovpen qımaı qoshtasyp, Jastar keńesiniń músheleri saparlaryn odan ári jalǵastyrdy.
«QazMunaıGaz ónimderi» AQ Jastar keńesiniń tóraǵasy Nıkolaı Dýnısovtiń aıtýynsha, Uly Jeńistiń 71 jyldyq merekesi kúnderinde elordadaǵy 80-nen astam ardagerlerine qurmet kórsetilmek. Byltyrǵy jyly QMG Jastar keńesiniń bastamasymen «Sizder bizge beıbit kún syıladyńyzdar» aksııasynyń aıasynda «QazMunaıGaz» UK» AQ kompanııalar tobynyń qyzmetkerleri erikti túrde jınaǵan aqshalaı qarjysynyń esebinen elimiz boıynsha 150 Uly Otan soǵysynyń ardagerlerine materıaldyq kómek jasaldy. Osy shara barysynda jastar elimizdiń aımaqtaryndaǵy soǵys ardagerlerimen shynaıy kezdesýler uıymdastyryp, olarǵa qarjylaı jáne basqa da kómekter kórsetildi. Ardagerlerdiń úılerine jóndeý jumystaryn júrgizý sharalaryn da is júzine asyrdy. Sonymen birge, QMG-nyń jıyrmaǵa jýyq kompanııasy soǵys ardagerlerine mereke kúnderi merekelik dastarqan jaıyp, estelik syılyqtar tapsyrady. Qarttar ózderine kóńil bólip, shynaıy iltıpat jasaǵandy qýana qabyldaıdy, urpaq sabaqtastyǵyna adal jastarǵa dán rıza.
«QazMunaıGaz» UK» AQ bizge beıbit kún, ashyq aspan syılaǵan soǵys ardagerlerine shynaıy qurmetpen qaraıdy. Kompanııa qan maıdanda qaza tapqandardyń rýhyna taǵzym etip, búginde asyldyń synyǵyndaı seldirep ortamyzda júrgen qart maıdangerlerge shynaıy qurmet kórsetýdi buljymas paryz sanaıdy.
Jylqybaı JAǴYPARULY,
«Egemen Qazaqstan»
