El Prezıdenti Jer kodeksine túzetýlerge moratorıı jarııalady

Tıimdi paıdalaný –  tabysqa bastaıdy

Elimiz egemendik alyp, óz aldyna birtutas el bolǵaly 25 jyl tolyp otyr. Osynaý az ýaqytta elimiz damyǵan elderdiń qataryna kirý úshin Elbasy N.Nazarbaevtyń salı­qaly saıasatynyń arqasynda kóptegen baǵdarlamalar qa­byl­dandy. Endi osy baǵdarla­ma­lardy júzege asyrý úshin bárimizdiń bir jeńnen qol, bir jaǵadan bas shyǵaryp ju­my­la jumys jasaýymyz qajet. Álemdegi elderdiń ishinde jer kólemi jaǵynan elimiz toǵyzynshy oryndy alady. Ata-babamyz osynaý kólem­degi jerdi bilektiń kúshimen, naızanyń ushymen qorǵap, amanat etip qaldyrǵan. Endigi jerde osy amanatqa qııanat jasamaý jerimizdiń tutastyǵyn qamtamasyz etý bizdiń basty paryzymyz. Bárimizge má­lim, jer halqymyzdyń basty baılyǵy. Son­dyqtan, ony barynsha maqsatty túrde paıdalaný kún tártibinen qashanda túspeıdi. Endigi kezekte Syrym elindegi aýylsharýashylyq jerin paıdalanýǵa baılanysty máselelerge oıysqym keledi. Onyń búgingi jaı-kúıi qandaı? Atap aıtqanda, aýdan boıynsha barlyǵy 1188843 gektar, sonyń ishinde 530583 gektar aýyl sharýashylyǵyna paıdalanatyn jerler tirkeýde tur. Qazirgi kúni bosalqy jerler 511175 gektar, sonyń ishinde 112963 gektar egistik, 14723 gektar shabyndyq, 337381 gektar jaıylymdyq jerlerdi qurady. Búgingi tańda aýdan kóleminde 311 sharýa qojalyǵy, 11 jaýapkershiligi shekteýli seriktestik, 1 nesıe seriktestigi tirkelgen. Joǵaryda aıtylǵan sharýa qojalyqtarynyń basym bóligi mal sharýashylyǵymen aınalysady. Sońǵy 5 jyldy salys­tyrmaly túrde qaraǵanda iri qara maly 39,8 paıyzǵa artyp 37578 basqa, usaq maly 37,4 paıyzǵa artyp 82383 basqa jáne jylqy maly 79,2 paıyzdy qurap 13125 basqa jetip otyr. 2015 jyly aýdanǵa qarasty 5 aýylsharýashylyq qurylymdary qazirgi zamanǵa saı kún batareıalaryn óz qarajaty esepterinen qystaqtaryna ornatyp óz ıgilikterine paıdalanýda. Sonymen qatar, «Bıznestiń jol qartasy-2020» baǵdarlamasy aıasynda ınfraqurylymdy damytý maqsatynda 2013-2015 jyldary 2 aýylsharýashylyq qurylymy 38 shaqyrymǵa elektr jelilerin tartty. Asyl tuqymdy mal sharýashylyǵyn damytýdy, mal sharýashylyǵynyń ónimdiligin jáne ónim sapasyn arttyrýdy sýbsıdııalaý baǵytynda 2015 jyly 395 mln. 540 myń teńge sýbsıdııa memleket tarapynan aýdannyń sharýashylyqtaryna tólendi. Sońǵy úsh jylda 43 sharýa qojalyqtary jańadan óz qarajattary esebinen 463 myń sharshy metrge 52 qorajaı saldy. Memlekettik baǵdarlamalar aýdanda mal sharýashylyǵyn keńinen damytýǵa mol múmkindikter berýde. Sol sebepti, qaraýsyz qalǵan egistik jerlerdi jaıylymdyq jerlerge aınaldyryp mal sharýashylyǵyn keńinen órkendetýge bolady. Aldaǵy ýaqytta aýyl sharýashylyǵyn damytý maqsatynda bosalqy jerlerdi aınalymǵa engizip, maqsaty boıynsha paıdalanatyn adamǵa beretin bolsaq, ol óziniń ınvestısııasy arqyly ınnovasııalyq tehnologııalardy endirse, árıne, odan alatyn ónimniń básekege qabilettiligi joǵary bolatyny sózsiz. Sonymen qatar, jermen túbegeıli aınalysatyn adamdar, bolashaqta ózderiniń salǵan qarjylaı ınvestısııalaryn qaıtarý maqsatynda jańa tehnologııalaryn engizý arqyly jumystanatyn bolady. Bul árıne, jergilikti kásipkerlerimizge tájirıbe almasýǵa da múmkindikter ashylady degen sóz. Mysaly, aýdan kóleminde baý-baqsha jáne alma baqtary ónimderin óndirý men ósirýge jol ashyq. Joǵaryda aıtylǵan jaıttardy túıindeı kele jerdi halyq ıgiligine tıimdi maqsatta paıdalaný úshin árkim óz mindetterine jaýapkershilikpen qaraı bilýleri tıis. Jer-ana kútip, baptaǵandy unatady. Olaı bolsa, bos jatqan jerlerdi uqypty, óz deńgeıinde paıdalana bilip, ol jerden múmkindiginshe mol ónimder alýǵa úles qosa bileıik demekpin. Sondyqtan Prezıdenttiń jer zańnamasynyń keıbir normalaryna moratorıı jarııalaýyn paıdalana otyryp, jerge qatysty tolǵandyrǵan máselelerdi keńinen talqylap alý qajet. Abat ShYNYBEKOV, Syrym aýdanynyń ákimi Batys Qazaqstan oblysy, Syrym aýdany

Asyqsaq ta aptyqpaıyq

О́zge salalarǵa qaraǵanda, aýyl sharýashylyǵynyń erekshelikteri kóp. Máselen, aýa raıyna táýeldilik. Kóktemgi dala jumystaryn agrotehnıkalyq sharalarǵa saı atqaryp, bitik astyq ósirgenniń ózinde kúz jaýyn-shashynǵa ulasyp ketse, dıqan baıǵustan maza ketti deı ber. Kútkendegideı ónimge qol jetkize almaǵannan keıin jumsalǵan shyǵynnyń ornyn toltyrý qıyn. Ekinshiden, ozyq tehnologııalardy engizý, organıkalyq, mıneraldy tyńaıtqyshtarmen qunarlandyrý, mashına-traktor parkin jańalaý, janar-jaǵarmaı satyp alý orasan zor qarjyny qajet etedi. Jáne bir kúrdeliligi, aýyl sharýashylyǵy beıneti mol, jemisin kóp tostyryp beretin sala sanalatyndyqtan, quıylǵan qarajattyń qaıtarymyn jyldar boıy kútýge týra keledi. Sol sebepti ınvestısııalyq tartymdylyqty qalyptastyrý óte mańyzdy. Men ony óz tájirıbemnen jaqsy bilemin. Bizdiń sharýashylyq ıeliginde 30 myń gektarǵa jýyq aýyl sharýashylyǵyna jaramdy jer bar. Onyń 24 myń gektaryna dándi, maıly, jemazyqtyq daqyldar egiledi. Parǵa qaldyrý, aýyspaly egis júıesi qatań saqtalady. Jerimizdi uzaq merzimdi jalǵa alynǵandyqtan, tıimdi paıdalaný – bas­ty mindetimiz. Bul jaǵy­nan maq­tana ala­myz. Túsim­dilik 20-24 sentner­den kemip kórgen emes. Ujym múshe­lerine áleý­mettik qoldaýlar júıeli kórsetiledi. Mektep, klýb, FAP sekildi nysandarǵa jóndeý jumystary udaıy júrgiziledi. Joldar qalpyna keltirilip, ár úıge sapaly aýyz sý tartylǵan. Árıne, atqarylǵan jumys­tarǵa qaramastan, problemalar da jetip-artylady. Bul sala­daǵy eńbek ónimdiligi áli de tómen kúıinde qalyp otyr. Bul týraly Elbasynyń tóraǵaly­ǵymen ótken keleli keńeste atap aıtyldy. Shynynda da, 1 gektar jerden orta eseppen 400 dol­lar­dyń ónimin alatyn otan­dyq fermerlerdi sheteldik áriptes­termen salystyrý uıat. О́ıtkeni, aýyl sharýashylyǵyna jańa tehnologııalar ákelý, ınvestısııa­lar tartý máseleleri kóńil kónshit­peıdi. Qazaqstanda aýyl sharýa­shy­lyǵyna salynǵan ınvestısııalar kólemi ónerkásip salasyndaǵydan 23 ese tómen ekendigi biraz jaıtty ańǵartsa kerek. Onyń bir ushyǵy tikeleı jerge qatysty úlken áleýetterdiń ıgerilmeýine kelip tireledi. О́z oıymdy Jer ko­deksine qatysty órbi­tetin bolsam, aýyl sharýashylyǵy maq­satyndaǵy jerlerdi uzaq merzimdi jalǵa berý órkenıetti el­derdiń bárinde bar. Al, sheteldikterdiń jalǵa alǵany – 65 myń gektar ǵana. Olardyń sonsha­lyqty qyzyǵýshylyq tanyt­paýynyń sebebi, quıylǵan qara­jat keri qaıtarylmaı ma degen qorqynysh, júreksiný basym. Bul máselede abaı keletin­deri, múmkindiginshe durys jaǵ­daıdyń jasalǵanyn qalaıtyn­dary túsinikti jaıt. Sol sebepti sheteldik jeke, zańdy tulǵalar úshin aýyl sharýashylyǵyna arnalǵan jerlerdi jalǵa berý mer­ziminiń 25 jylǵa deıin uzartylýyn qaltaly qarjygerlerdi barynsha tartýdyń bir amalyna ba­laǵan abzal. Jer zańnamasynyń negizgi máni bos jatqan jerlerdi aınalymǵa qosý, olardy ıgerýge ınvestorlardy qyzyqtyrý bolsa kerek. Olar ózderimen birge zamanaýı jobalar men baǵdarlamalaryn qosa ala keledi. Jańa óndiris oryndary men jumys oryndary ashylady. Infraqurylym jaqsarady. Azyq-túlik qaýipsizdigi qamtamasyz etiledi. О́kinishtisi sol, Jer kodeksine engizilgen jańa túze­týler qalyń buqaraǵa tıisti dáre­jede jetkizilmegendikten, kúmán­di suraqtardyń kóbeıgeni ras. Osy­ǵan oraı Prezıdenttiń Jer kodek­siniń árqıly qoǵamdyq pikir­ler týdyrǵan birqatar norma­la­ryna belgili merzimge deıin toq­taý salýyn quptaımyn. Jerdi tıimdi paıdalaný, jalǵa berý, aýksıon arqyly satý máselelerin egjeı-tegjeıli qaras­tyryp, zańnamalyq turǵydan ekshep alý esh artyqtyq etpeıdi. Prezıdent atap kórsetkendeı, bul rette moratorıı saqtalǵan jaǵ­daıda aýyl sharýashylyǵynyń jaǵdaıy nasharlaýy múmkindigin «Nur Otan», Demokratııalyq kúsh­ter koalısııasy aıasynda jurt­shylyqty keńinen qatystyra otyryp keń aýqymda túsindirýdiń, oǵan qoǵamdyq birlestikterdi, bu­qa­ralyq aqparat quraldaryn, de­pýtattardy tartýdyń mańyzy zor. Jer kodeksine engizilgen ózgerister jerdi sheteldikterge satýdy qarastyrmaıdy. Al, eli­mizdiń aýylsharýashylyq taýarlaryn óndirýshilerine jerdi sa­typ alýǵa artyqshylyqtar men jeńildikter beriledi. Eń basty­sy, buryn jalǵa alynǵan jer telimderin satyp alý quqy­ǵynyń berilýi jerge degen qarym-qatynasyn ózgertedi. Maq­satty paıdalanylmaıtyn jerge salyqty kóbeıtken jón. Jer qazaqstandyqtardyń basty baı­lyǵy bolǵandyqtan, sóz joq, tabys, paıda ákelýi tıis. Biz jerdi tıim­di ıgerý esebinen 230 adamdy ju­myspen qamtamasyz ettik. Alda aýksıondarǵa mindetti túrde qatysatyn bolamyz.  Erkebulan MÁMBETOV, «Mámbetov K» komandıttik seriktestiginiń bas dırektory

 Soltústik Qazaqstan oblysy

Utymdy uıymdastyrǵannan utylmaımyz

Elbasy Jer kodeksiniń keıbir normalaryna moratorıı jarııalap, ol máselelerdi muqııat talqylaýdy Úkimet janynan qurylatyn komıssııa men «Nur Otan» partııasyna júktep otyr. Meniń oıymsha, bul óte oryndy qadam. Ata-babalarymyz aq naızanyń ushymen, aq bilektiń kúshimen qorǵap, bizge muraǵa qaldyryp ketken jer árbir qazaqqa qymbat jáne qasıetti. О́ıtkeni, jer men Otan egiz uǵym! Elimizde jerimizdiń derbestigin, tutastyǵyn saqtaý úshin birtalaı mańyzdy jumystar atqaryldy. Atap aıtsaq, shekaramyz kórshiles memlekettermen arada bolǵan kelisimderge saı bekitilip, Ata Zańymyzda terrıtorııamyzdyń tutastyǵyn, bólinbeıtindigin memlekettiń qamtamasyz etetindigi atap kórsetilgen. Elimizde burynǵy keń­shar­lardyń kópshiliginiń jer­leri ıgerilmeı, egis tanap­tary aramshópterge tolyp, jaramsyzdyqqa ushyraýda. Bulaı bolýynyń negizgi sebepteri aýyl­sharýashylyq tehnıkalarynyń, janar-jaǵarmaılardyń, qosalqy bólshekterdiń, tyńaıtqysh, gerbısıdter baǵalarynyń qymbat bolýyna baılanysty jergilikti turǵyndardyń jerdi paıdalana almaı otyrǵandyǵynan der edim. Úkimet tarapynan jasalyp otyrǵan jeńildikter negizinen iri sharýashylyqtarǵa baǵyttalǵan, al aýyl azamattary betpe-bet kezdesip otyrǵan máselelerdi sheshýge jetimsiz ekeni shyndyq. Sondyqtan, altyn besik aýyldardyń birazynda jumyssyzdyq beleń alyp, jastar qalalarǵa amalsyzdan ketýde. Budan utylǵan kim? Al aýylǵa qar­jylaı múmkindikteri mol azamattar kelip, sharýashylyqtar qu­ryp, jumys oryn­daryn ashsa – aýyl­dyqtar utpasa, utyl­maıtyny anyq. Aýyldy damytýǵa arnalǵan jumystar baıan­dy bolýy úshin, aýyl turǵyndary qara­jattyń azdy­ǵyna baı­lanys­ty óz is­terin ashý­ǵa múmkindikteri bolmaı qalmaýy úshin Úkimetke, jer­gi­lik­ti atqarýshy bılik oryndaryna aı­tar mynadaı usynystarym bar. Birinshiden, barlyq qu­narly jerler tek saty­lýǵa túsip ketpeýi úshin olardyń jalǵa beri­le­tin bóligi jergilikti tur­ǵyn­darmen kelisilip belgi­lenýin jáne satylý men jalǵa berilý úderisteri teń dárejede júrgizilýin qamtamasyz etý kerek. Ekinshiden, shet­el­dik tulǵalar jal­ǵa alǵan jer­lerin qyı­turtqy ádistermen jeke­menshikke túsi­rip almaýy úshin qa­jetti sharalar qaras­tyrylýy tıis. Úshinshiden, úı (qosalqy) sharýa­shy­lyqtaryn damytý úshin eldi mekender jerleri sanatyn keńeıtý jáne shalǵaıdaǵy jaıylym jerlerdi paıdalanýdy zańdy jolǵa qoıǵan jón. Tórtinshiden, Jer kodek­sinde qarastyrylǵandaı, bes jyl kóleminde eki jyl paıda­lanylmaǵan jerlerdi Úkimetke qaıtarý isinde jergilikti jáne joǵary atqarýshy organdardyń, sot bıliginiń jumystaryn jandandyrý qajet. Besinshiden, sheneý­nik­terdiń jumysbasty bolyp, halyqqa túsindirý ju­mystarynyń kem­shin túsip jatqanyna baı­lanys­ty, Úkimet janynan qurylatyn komıs­­sııa­men qatar, aýyl sharýa­shy­lyǵynyń mańyzdy máse­lelerin qabyldaýǵa, halyqqa nasıhattaýǵa bili­mi men tájirıbesi mol bilik­ti azamattar men el ishinde bedeldi aǵalardy tartý, quramyna osyndaı adamdar kiretin keńester qurý kerek dep sanaımyn. Saıyp kelgende, «Birlik bar jerde tirlik bar», deıdi halyq dana­lyǵy. Barlyq kúshimizdi, aýyz­birshiligimizdi aýyldyń, elimizdiń damýyna jumsaıyq, aǵaıyn! Turar ALTYNBEKOV, eńbek ardageri QARAǴANDY

Qoǵam men turaqty damý múddesine oraı

Qazaqstannyń kásipker áıelderi odaǵy Memleket basshysy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń Jer kodeksiniń qoǵamdyq rezonans týdyrǵan birqatar normalarynyń áreket etýine 2016 jyldyń sońyna deıin moratorıı jarııalaý týraly sheshimin tolyq qoldaıtynyn bildiredi. Memleket basshysynyń sheshimimen Úkimet janynan «qyzý jeli» – bir­tutas koll-ortalyqtyń qurylýyn búkil el úshin mańyzdy sheshim dep esep­teımiz. Bútindeı alǵanda, Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń jumys keńesindegi barlyq sheshimderi men tapsyrmalarynyń, birinshi kezekte, qazaqstandyqtardyń múddesine, búkil qoǵam múddesi men onyń turaqty damýyna oraı týyndap otyrǵanyn atap ótkimiz keledi. Bizdiń birlestik ekonomıkamyzdyń, sonyń ishinde aýyl sharýashylyǵynyń ınvestısııalyq tartymdylyǵyn arttyrý qajettigimen tolyq kelisedi. Keshe jumys keńesinde Memleket basshysy bizdiń agrarlyq sala ınves­tısııalarǵa muqtaj, bizdiń fermerlerge jańa agrarlyq tehnologııalar qajet dep ádil atap kórsetti. Tek sonda ǵana biz básekege qabiletti aýylsharýashylyq ónimderin óndire alatyn bolamyz. Bizder, kásipkerler, túsindirý ju­mys­taryna qosylýǵa jáne Úkimet ja­nyndaǵy komıssııa jumysyna atsa­lysýǵa daıynbyz.

 Qazaqstannyń kásipker áıelderi odaǵy

Der kezindegi sheshim

Qazaqstan Respýblıkasy Prezı­denti­niń «Bolashaq» halyqaralyq stıpen­dııasy stıpendıattarynyń assosıasııasy, elimizdiń búkil jurtshylyǵy sııaq­ty, Prezıdent Nursultan Ábishuly Nazar­baevtyń Jer kodeksiniń birqatar norma­larynyń áreket etýine 2016 jyldyń sońyna deıin moratorıı jarııalaý týraly strategııalyq sheshimin tolyq qoldaıdy. Osynaý kemeńger jáne shyn maǵynasynda halyqtyq sheshim qoǵamdy tolǵandyrǵan barlyq máselelerdi salmaqtap jáne búkil múddeli taraptardyń múddelerin eskere otyryp qaraýǵa jaǵdaı jasaıdy. Biz Memleket basshysynyń Úkimet janynan komıssııa qurý týraly tapsyrmasyn tolyqtaı qoldaımyz. Komıssııa qyzmetiniń, onyń jumysy qoǵamdyq uıymdar ókilderiniń jáne búkil múddeli memlekettik organdardyń keń aýqymdy qatysýymen júrgiziletindikten, tıimdi bolatynyna senimdimiz. Komıssııanyń talqylaý qory­tyn­dysy boıynsha Jer kodeksiniń daýly máse­lelerine qatysty kózqarastar qalyptas­tyryp, Parlamentke naqty usynystar engiziletini erekshe mańyzdy. Bul sheshimder qazaqstandyqtar men olardyń hal-jaǵdaıyna qatysty qamqor­lyqtyń Memleket basshysynyń basty strategııalyq baǵyty bolyp tabylatynyn taǵy bir kórsetip berdi. Bıylǵy jyly biz Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyn atap ótpekpiz. Bizdiń elimizdiń barlyq tabystary ózimiz uqyptylyqpen saqtaýǵa jáne nyǵaıtýǵa mindetti qoǵam­daǵy tatýlyq pen turaqtylyqtyń arqa­syn­da ǵana múmkin bolyp otyr. Bizdiń ortaq úıimiz – Qazaqstan Respýblı­ka­synyń órkendeýine óz úlesin qosý ár azamattyń isi! Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń «Bolashaq» halyqaralyq stıpendııasy stıpendıattarynyń assosıasııasy

Jańa múmkindikke jol

Jumys keńesi sheńberinde Qazaqstan Prezıdenti Nursultan Ábish­uly Nazarbaev mańyzdy sheshimderdi jarııalap, naqty tapsyrmalar berdi. Biz Memleket basshysy qabyldaǵan sheshimderdi bútindeı qoldaımyz jáne olardyń dál ýaqytynda sheshilgenine senimdimiz. Bizdiń Prezıdentimizdiń Jer ko­deksi­niń birqatar normalaryna 2016 jyl­dyń sońyna deıin moratorıı jarııa­laý, sondaı-aq, Úkimet janynan Jer kodeksiniń daýly máseleleri boıyn­sha kózqarastar qalyptastyryp, Parla­mentke naqty usynystar engizý týraly sheshimin kemeńgerlik dep esepteımiz. Sondaı-aq, Memleket basshysynyń tapsyrmasy boıynsha «qyzý jeli» ashý memlekettik organdar men qoǵam arasyndaǵy únqatysýdy qamtamasyz etýde mańyzdy qadam bolyp Biz Elbasynyń bul sheshimi bizdiń ekonomıkamyzdyń jáne eń aldymen, agrarlyq sektordyń odan ári damýyna jaǵdaı jasaýǵa qolaıly sharalar qalyptastyrýǵa múmkindik týǵyzatynyna senimdimiz. О́skemen qalasy Jergilikti ózin ózi basqarýdy damytý ortalyǵy