«Hımııa qıyn emes»

– degizgen Dámesh apaı «Túsi ıgiden túńilme» demekshi, ol kisini alǵash kórgennen bastap jyly júzi, bııazy daýysynan-aq kelisti kisilik kelbetti, zııalylyqty ańǵarǵandaı edim. Qatelespegen ekenmin. Sebebi, onyń taǵylymǵa toly ǵıbratty ǵumyr jolymen tanystyq artqan saıyn, ustaz degen ulyǵa bas ımes­ke bolmasyn taǵy bir uǵynǵandaısyń. Iá, ómiriniń jarty ǵasyr ýaqytyn ustazdyqqa arnap, urpaqty bilim nárimen sýsyndatqan Dámesh О́mirbekqyzy týraly bir úzik syrdyń týyndaýy da onyń talaıǵa taǵylym bolar eńbek jolyn óskeleń urpaqqa úlgi etkendigimizben úndesse kerek-ti. Qazir san qıly mamandyq bar. Onyń bári kerek jáne olar ómir talabynan týyndaǵan. Olar da «bir kirpish dúnıe, ketigin taýyp qalanǵan» bolsa da, tipti, sol mamandyqtardyń keıbirin ómiri estimeı, bilmeı ketýimiz de ábden múmkin. Alaıda, qoǵamnyń kez kelgen múshesi aldynan ótýi tıis, adamzat balasyna bas ıdirgen, belgili bir mamandyq ıesi bar, ol – ustaz. Shákirtterin bilim nárimen sýsyndatyp, tálim-tárbıe berý, jaqsy qasıetterdi boıyna darytyp, adamgershilik rýhta baǵyt-baǵdar berýde ustazdyń eńbegi zor. Sondyqta, ol árdaıym qadirli, bárimiz úshin ustazdyń orny bólek. Osyndaı qurmetke laıyq jandardyń biri – Aımaǵanbet Dámesh О́mirbekqyzy. Ol Astanadaǵy J.Jabaev atyndaǵy №4 mektep-gımnazııasynyń hımııa páni muǵalimi. Hımııa qazaq balasy úshin qashannan qıyndaý sabaq sanalatyn. «Ashıdy mıyń, hımııa – qıyn», dep qıystyryp júrgenderdiń de jaıy sol bolsa kerek. Biraq dál Dámesh О́mirbekqyzy sabaq bergen synyptarda «hımııa qıyn» degen uǵym bolǵan emes. Ol oqýshylardyń bul pánge degen qyzyǵýshylyǵyn oıatyp qana qoımaı, ony kez kelgen oqýshynyń jetik meńgerýine bolatynyn dáleldegen muǵalim. Hımııadan oqýshylardy san túrli bilim jarystaryna, pándik olımpıadalarǵa, ǵylymı joba saıystaryna qatystyrdy. «Muǵalimniń búkil maqtanyshy – shákirtterinde, ózi shashqan bilim dáneginiń ósip-ónýinde» demekshi, daryndy ustazdardyń biregeıi Dámesh О́mirbekqyzynyń maqtan tutar shákirtteri kóp. Máselen, respýblıkalyq, qalalyq, aýdandyq pán olımpıadasy, ǵylymı joba saıystarynda keıingi 15 jylda 67 shákirti hımııa páninen olımpıada júldegerleri atanǵan. Dámesh О́mirbekqyzy alǵashqy eńbek jolyn Selınograd aýdany Rodıonovka 8 jyldyq mektebinde hımııa-bıologııa páni muǵalimi bolyp bastapty. Bilimdiligi men biliktiliginiń nátıjesinde Krasnyı flag mektebinde, sonymen qatar, Teńiz aýdany Barshyn orta mektebinde birneshe jyl mektep basshysy qyzmetin atqarǵan. 1998 jyly J.Jabaev atyndaǵy №4 mektep-gımnazııasyna aǵa muǵalim bolyp ornalasty. Kúni búginge deıin osy mektepte eńbek etýde. Barlyq sanaly ǵumyryn urpaq tárbıelep, el balasyna bilim men biliktiń dánin ekken ulaǵatty ustaz bıyl 70 jasta. Al bilim salasynda eńbek etkenine 50 jyl tolyp otyr. Ustaz eńbegi ólsheýsiz ekeni ras. Ony eshteńemen óteı almaısyz. Alaıda, «elge sińirgen eńbek jaqsy, eńbekti elegen el jaqsy» degen bar. Dámesh О́mirbekqyzy «Eńbek ardageri» medali, «Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Qurmet Gramotasy», «Qazaqstan Respýblıkasy bilim berý isiniń Qurmetti qyzmetkeri», «Halyq aǵartý isiniń ozyq qyzmetkeri», Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń qurmet gramotasynyń ıegeri. Al Astana qalasy bilim departamentiniń «Qurmet gramotasymen» 7 márte marapattalǵan. Sondaı-aq, 2008 jyly «Elorda bilim júıesiniń altyn qory» atty kitapqa esiminiń enýiniń ózi ustaz eńbegine degen erekshe qurmet. Dámesh О́mirbekqyzy Qaraǵandy oblysy, Nura aýdany Aqtóbe aýylynda dúnıege kelgen. Ol qazir ózi jumys istep júrgen, ol kezde Aqmola qalasyndaǵy №4 Jambyl Jabaev atyndaǵy mektepti bitiripti. Joǵary bilimdi Petropavl pedagogıkalyq ınstıtýtynda alǵan. Ol búginde meıirimdi ana, nemerelerine qamqor áje, jastarǵa aqylshy, ujym syılaǵan ulaǵatty ustaz. Taǵdyrdyń jazýymen jary Zarlyq 1983 jyly dúnıe salyp, Dámesh apaı bir ul, úsh qyzyn ózi jetildirdi. Búginde balalarynyń bári joǵary bilimdi. «Adamdy baqyttylyqqa úıretý múmkin emes, biraq baqytty bolatyndaı tárbıeleýge bolady», degen eken áıgili pedagog A.Makarenko. Aıtqandaı-aq, ol óziniń ǵana emes, ózgeniń de balasyn baqytty bolýǵa tárbıeledi. Al endi Dámesh apaıdyń nemeresi О́mirtas Nurıza hımııa páni 8-synyptan bastalatynyna qaramastan, osy baǵytta 4-synypta ǵylymı joba saıysyna, 7-synypta hımııadan olımpıadaǵa qatysyp, júldeli oryndarǵa ıe bolǵan. Osyǵan qarap-aq, shynymen, bilimdi bolý da, bilim berý de zor eńbektiń nátıjesi ekenin uǵyný qıyn emes. Dınara BITIKOVA, «Egemen Qazaqstan» ASTANA