Zaısanda bódene ósirile bastady

Judyryqtaı ǵana jabaıy bóde­neni bala kezimizde jıi kezdestirip, kó­re qalsaq úrkitetinbiz. Sol kezde nasıhattyń bolmaýynan torǵaıdan sál iri qustyń qadir-qasıetine jete ber­meppiz. Sońǵy kezde bódeneniń eti, jumyrtqasy adam aǵzasyna asa paıdaly, onyń jumyrtqasyn shıkideı ishýdiń túrli syrqattarǵa, atap aıtqanda, as­qazan, qant dıabeti, baýyr, búırek, ishek, handroz, mıdyń este saqtaý qabi­­letine asa paıdaly ekeni jaıly jıi aıtylyp júr. Jaqynda Zaısan aýdanynda issaparda bolǵan kezde ­aýdan ákimi Almas Ońdaqanov Kógadaı aýylynda Erbol Jumabaev degen azamattyń bódene ósirip jatqany jaıly aıtqanda eleń etip, Kógadaıǵa jetkenshe asyqtyq. Aldymen ishki saıasat bóliminiń basshysy Zýmrad Dúısembaeva men aýdandyq «Dostyq» gazetiniń redaktor-dırektory Ardaq Bóldekbaeva bizdi Qarataldaǵy erli-zaıypty Serik, Anargúl Toılybaevtarǵa alyp keldi. Serik shekara qyzmetinde uzaq jyldar qyzmet etip, zapasqa shyqqan soń jubaıymen jáne kógedaılyq Er­bol Jumabaevpen birge judyryqtaı bódene ósirýge den qoıypty. Bódene kir­pııaz, taýyq qusap kez kelgen jemdi qanaǵat tutatyn qus emes kórinedi. Byltyr naýryzda olar О́skemendegi bódene ósiretin Janat Tasylbaevadan eki júzdeı bódene jumyrtqasyn satyp alyp, ony ınkýbatorda ósire bastaıdy. Biraz jetile bastaǵan kezde ańdaýsyzda taýyqtyń jemin beremin dep 70-80 balapandy óltirip alady. Sóıtse, onyń je­mine súıek uny, ulý tas basqa da qajetti elementter qosylady eken. Bir qap jem 6 myń teńge. Ol Zaısanǵa jetkenshe quny 7-8 myń teńgege jetedi. Bir jumyrtqanyń 25 teńge ekenin eskersek, paıdasynan góri ázirshe zııany kóbirek sııaqty. Serik jubaıy ekeýi Erbolǵa kómek­tesip júr. Al bódene ósirý Erbolǵa júk­telgen. Ol bizdi bódene ósirip jatqan qora ishinen qarsy aldy. Arnaıy temir symmen qorshalǵan torda bódeneler ornalasqan. Olarǵa jem, sý berý kóp ýaqyt almasa da uqyptylyqty talap etedi. Sebebi, bes mekıenge bir qoraz. Qorazdary qyzǵanshaq, bir-biriniń tóbesin qan josa etip talap tastaǵanyn kórgen kezde eriksiz tańǵaldyq. – Bódeneni alǵash ósirgen qytaılar men japondar. Olardyń uzaq ómir súrýiniń qupııasy bódene jumyrtqasy men etin paıdalanýda bolsa kerek. Bódene eti men jumyrtqasynda paıdaly vıtamınder, atap aıtqanda, temir – 4,5, kobalt – 2,2, V-2 vıtamıni 2,2 ese kóp. Japondar balalardyń ımmýnıtetin kóterý, olardyń densaýlyǵy myqty bolýy maqsatynda balalar men mektep oqýshylaryna jumyrtqa ishýdi tegin uıymdastyrǵan. Biz nege kenje qaldyq? Demek, bódene ósirýge den qoısaq, keleshek urpaqtyń densaýlyǵy myqty bolmaq. Amanshylyq bolsa, ázirshe bódene jumyrtqasyn satýdan paıda kórgen emespin. Onyń basyn 1 myńǵa jetkizsem degen maqsat bar. Jumyrtqalardy jurt izdep júrip satyp alady. Zaısandaǵy dúkenge tapsyryp, jeke adamdarǵa satyp jatyrmyz. Qarataldaǵy Serik pen Anargúl de bolysady. Jeńildikpen nesıe alyp, keleshekte bódene ósirýmen myqtap shuǵyldansam, paıda tabý emes, jas urpaqtyń oıy sergek, densaýlyǵy temirdeı myqty bolar edi, – deıdi bizben syrlasqan kógadaılyq azamat Erbol Jumabaev. Qadamyńa nur jaýsyn deımiz de... Ońdasyn Elýbaı,  jýrnalıst Shyǵys Qazaqstan oblysy, Zaısan aýdany Sýrette: bódene ósirip jatqan Erbol Jumabaev.       Sýretti túsirgen avtor