Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń buıryǵy№318 

  2015 jylǵy 5 mamyr Astana qalasy «Týberkýlezge qarsy mamandandyrylǵan uıymdarda májbúrlep emdeýdi uıymdastyrý, sondaı-aq onda naýqastardyń bolý rejımi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý Mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2009 jylǵy 17 qarashadaǵy № 729 buıryǵyna ózgerister engizý týraly «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Kodeksiniń 109-babynyń 2, 3-tarmaqtaryna sáıkes buıyramyn: «Týberkýlezge qarsy mamandandyrylǵan uıymdarda májbúrlep emdeýdi uıymdastyrý, sondaı-aq onda naýqastardyń bolý rejımi týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý Mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2009 jylǵy 17 qarashadaǵy №729 buıryǵyna (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde №5959 bolyp tirkelgen, Qazaqstan Respýblıkasynyń ortalyq atqarýshy jáne basqa ortalyq memlekettik organdarynyń aktileriniń jınaǵynda jarııalanǵan, №7, 2010 jylǵy) mynadaı ózgerister engizilsin: taqyryp mynadaı redaksııada jazylsyn: «Týberkýlezben aýyratyn naýqastardy mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda májbúrlep emdeý jáne olardy shyǵarý qaǵıdalaryn bekitý týraly»; kirispe mynadaı redaksııada jazylsyn: «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Kodeksiniń 109-babynyń 2, 3-tarmaqtaryna sáıkes buıyramyn:»; «1-tarmaq mynadaı redaksııada jazylsyn: «1. Qosa berilip otyrǵan «Týberkýlezben aýyratyn naýqastardy mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda májbúrlep emdeý jáne olardy shyǵarý qaǵıdalary bekitilsin.»; kórsetilgen buıryqpen bekitilgen Týberkýlezdiń juqpaly túrimen aýyratyn naýqastardy mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda májbúrlep emdeýdi jáne bolý rejımin uıymdastyrý qaǵıdalary osy buıryqqa qosymshaǵa sáıkes jańa redaksııada jazylsyn. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń Medısınalyq kómekti uıymdastyrý departamenti: 1) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkeýdi; 2) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkegennen keıin kúntizbelik on kúnniń ishinde merzimdik baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» Qazaqstan Respýblıkasy normatıvtik quqyqtyq aktileriniń aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalaýǵa jiberýdi; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrýdy qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryqtyń oryndalýyn baqylaý Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý vıse-mınıstri A.V. Soıǵa júktelsin. 4. Osy buıryq ony alǵashqy resmı jarııalaǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri T.DÚISENOVA KELISILDI Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń mindetin atqarýshy M.DEMEÝOV __________ 2015 jylǵy 25 mamyr Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń 2015 jylǵy 5 mamyrdaǵy №318 buıryǵyna qosymsha Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý Mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2009 jylǵy 17 qarashadaǵy №729 buıryǵymen bekitilgen Týberkýlezben aýyratyn naýqastardy mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda májbúrlep emdeý jáne olardy shyǵarý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Týberkýlezben aýyratyn naýqastardy mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda májbúrlep emdeý jáne olardy shyǵarý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) densaýlyq saqtaý uıymdarynyń emdeýden bas tartqan nemese jaltarǵan týberkýlezben aýyratyn naýqastardy aıqyndaý, esepke alý jáne májbúrlep emdeýge jiberý, sondaı-aq, mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda naýqastardyń bolý rejımin jáne olardy shyǵarýdy uıymdastyrý jónindegi is-sharalardy ótkizýdi qamtıtyn týberkýlezben aýyratyn naýqastardy mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda májbúrlep emdeý jáne olardy shyǵarý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı negizgi uǵymdar paıdalanylady: 1) emdeý – aýrý aǵymyn joıýǵa, toqtatýǵa jáne (nemese) jeńildetýge, sondaı-aq, onyń ýshyǵýynyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan medısınalyq qyzmetter kesheni; 2) emdeýden bas tartý –zerthanalyq ádispen rastalǵan týberkýlez dıagnozy bar naýqastyń ortalyqtandyrylǵan dárigerlik-konsýltasııalyq komıssııa (budan ári – ODKK) taǵaıyndaǵan emnen bas tartýy; 3) emdelýden jaltarý – ODKK jazyp bergen jeke medısınalyq qujatta belgilengen kúntizbelik aıdyń ishinde týberkýlezge qarsy preparattardyń 7 táýiliktik dozasyn qabyldaýdy sebepsiz jiberý túrinde emdeý rejımin buzý; 4) májbúrlep emdeý – sot sheshiminiń negizinde júzege asyrylatyn naýqasty emdeý. 2. Týberkýlezben aýyratyn naýqastardy anyqtaý esepke alý jáne májbúrlep emdeýge jiberý tártibi 3. Týberkýlezge kúdikti adamdar mindetti medısınalyq zerttep-qaraýǵa jatady. 4. Týberkýlezben, onyń ishinde kóptegen jáne aýqymdy dárilerge kónbeıtin týberkýlezben (budan ári – K/ADK TA) aýyratyn naýqastar bakterııa shyǵarǵan kezde qaqyryq jaqpasyn konversııalaýǵa deıin mindetti emdeýge jatqyzylýy jáne tolyq emdeý kýrsy aıaqtalǵanǵa deıin emdele otyryp, týberkýlezge qarsy uıymdarǵa (budan ári – TQU) tirkeýge jatady. 5. Týberkýlezben aýyratyn naýqas azamattardy májbúrlep emdeý úshin: 1) zerthanalyq ádispen rastalǵan «týberkýlez» dıagnozy bar naýqastyń ODKK taǵaıyndaǵan emnen bas tartýy jáne medısınalyq kartasynda jazylǵan onyń kózin jetkizgen barlyq ádisterdiń (psıhologtyń konsýltasııasy, sanıtarııalyq aǵartý ádisterin qoldaný, týystaryn tartý jáne t.b.) oń nátıjesiniń bolmaýy; 2) óz betinshe ketip qalý jáne ODKK jazyp bergen jeke medısınalyq qujatta belgilengen kúntizbelik aıdyń ishinde týberkýlezge qarsy preparattardyń 7 táýiliktik dozasyn qabyldaýdy sebepsiz jiberý túrinde emdeý rejımin buzýy negiz bolyp tabylady. 6. Týberkýlezben aýyratyn jáne emdelýden jaltarǵan naýqas azamattardy májbúrlep emdeý týraly sheshimdi densaýlyq saqtaý uıymdarynyń usynymy boıynsha sot «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Kodeksiniń (budan ári – Kodeks) 107-babynyń 3-tarmaǵyna sáıkes qabyldaıdy. 7. Ýchaskelik ftızıatr naýqastyń medısınalyq qujatyn TQU ODKK-ǵa oǵan mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymda (budan ári – MTQU) májbúrlep emdeýdi taǵaıyndaý týraly máseleni sheshý úshin usynady. ODKK qorytyndysy boıynsha TQU bas dárigeri osy Qaǵıdalarǵa qosymshaǵa sáıkes májbúrlep emdeý týraly usynymǵa qol qoıady. 8. TQU emnen bas tartqan nemese jaltarǵan naýqasqa osy Qaǵıdalarǵa 10-qosymshada belgilengen qujattardy resimdeıdi jáne ony májbúrlep emdeý týraly máseleni sheshý úshin kúntizbelik 5 kúnniń ishinde sotqa jiberedi. 9. Sotqa júginý úshin mynadaı qujattar usynylady: 1) májbúrlep emdeý týraly sotqa usynym eki danada; 2) densaýlyq jaǵdaıy týraly anyqtama (syrqatnamasynan, ambýlatorııalyq kartasynan úzindi); 3) TQU bas dárigeri bekitken sot otyrysyna qatysýǵa arnalǵan TQU ókiline beriletin senimhat; 4) ODKK májbúrlep emdeýdi taǵaıyndaý qajettiligi týraly qorytyndysy. 10. Májbúrlep emdeýge jiberý týraly materıaldardy sot osy Qaǵıdalardyń 9-tarmaǵynda kórsetilgen medısınalyq qujattama túsken kúnnen bastap bes kúndik merzimde jáne Kodekstiń 107-babynyń 4-tarmaǵyna sáıkes densaýlyq saqtaý uıymdary ókilderiniń qatysýymen qaraıdy. 11. Qylmystyq-atqarý júıesi mekemelerinen bosap shyqqan azamattardy májbúrlep emdeýdi uıymdastyrý Qazaqstan Respýblıkasy Ishki ister mınıstriniń 2014 jylǵy 19 tamyzdaǵy № 530 buıryǵymen bekitilgen Qylmystyq-atqarý júıesiniń mekemelerinde týberkýlezge qarsy kómekti uıymdastyrý qaǵıdalaryna sáıkes júrgiziledi (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tirkelimine № 9762 bolyp tirkelgen). 3. Májbúrlep emdeýdi uıymdastyrý tártibi jáne naýqastardyń mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarǵa kelý rejımi 12. Naýqastardyń MTQU aýmaǵynan óz betinshe ketip qalýynyń, sondaı-aq bógde adamdardyń aýmaqqa kirip ketýiniń aldyn alý úshin MTQU aýmaǵy bıiktigi keminde 2,5 metr bolatyn tutastaı qaqpamen qorshalady jáne táýliktik vedomstvolyq kúzetpen qamtamasyz etiledi. Naýqastarǵa arnalǵan serýendeý aýmaǵy qalǵan aýmaqtardan bólek qorshalady. 13. MTQU-ny osy qyzmettiń túrine lısenzııasy bar mamandandyrylǵan kúzet bólimshesi (budan ári – kúzet qyzmeti) kúzetedi. 14. MTQU mynadaı shektelgen ınjenerlik-tehnıkalyq quraldarmen: 1) aýmaqty negizgi qorshaýmen; 2) dabyldamamen; 3) qujattardy saqtaýǵa arnalǵan seıftermen; 4) terezelerdegi tez alynatyn jáne ashylatyn metall torlarmen; 5) barlyq arnaıy jáne qosalqy úı-jaılar temir esiktermen; 6) mamandandyrylǵan kúzeti bar baqylaý-ótkizý pýnktimen jabdyqtalady. 15. Naýqastardyń MTQU aýlasynan jáne serýendeý aýlasynan shyǵýy emdeý-dıagnostıkalyq jáne ońaltý is-sharalaryn júrgizý úshin medısına jáne kúzet qyzmetkeriniń alyp júrýimen ruqsat etiledi. 16. Kúzet qyzmeti baqylaý-ótkizý rejımin uıymdastyrady jáne syrtqy jáne ishki kúzetti qamtamasyz etedi. 17. MTQU-ǵa kirýge personalǵa, ákimshilikke jáne kezekshi dárigerge ruqsat etiledi. 18. Kúzet qyzmetiniń qyzmetkerleri medısına qyzmetkerlerine májbúrlep emdeýdegi adamǵa profılaktıkada jáne quqyqqa qarsy is-árekettiń aldyn kesýge járdemdesedi. 19. Medısına personaly men kúzet qyzmetkeriniń ózara is-qımyly týberkýlezge qarsy TQU jáne kúzet qyzmetiniń arasynda jasalǵan sharttyń negizinde júzege asyrylady. 20. MTQU-ǵa túsken kezde: 1) týberkýlezdiń juqpaly túrimen aýyratyn naýqastardy alǵashqy qarap-tekserý jáne sanıtarııalyq tazartý; 2) bastapqy táýlik ishinde emdeýshi dárigerdiń dıagnostıkalaý jáne emdeý hattamalaryna sáıkes mindetti túrde qajetti qarap-tekserýi jáne em taǵaıyndaýy; 3) aýrýdyń jiktemesin, aýyrlyq dárejesin belgileý, sondaı-aq emdeýdiń tıisti ádisterin tańdaý jáne qoldaný úshin qajetti qosymsha klınıkalyq zerttep-qaraý; 4) ár naýqasqa arnap júrgizilgen emdeý kýrsynyń dınamıkasyn kórsetetin derekter engiziletin syrqatnamany jáne eseptik nysandardy rásimdeý júzege asyrylady. 21. Májbúrlep emdeý aıaqtalǵan soń syrqatnama jazylǵan epıkrızben aıaqtalady, MTQU bas dárigeriniń orynbasary tekserip, qol qoıady, muraǵatqa tapsyrylady. Esep nysandary emdeýdiń qoldaý satysyn ambýlatorııalyq jaǵdaıda nemese stasıonarda jalǵastyrý úshin TQU dıspanserlik bólimshesine beriledi. 22. MTQU ákimshiligi sanıtarııalyq-gıgıenalyq jáne indetke qarsy rejımdi qamtamasyz etedi, sondaı-aq májbúrlep emdeýde júrgen naýqastardyń arasynda profılaktıkalyq jáne sanıtarııalyq-gıgıenalyq jumystardy uıymdastyryp, júrgizedi. 23. MTQU-da naýqastardy jynystyq belgileri boıynsha emdeýge jatqyzý sátinde mıkroskopııa jáne dárilik sezimtaldyqqa test derekterin eskere otyryp jáne emdeý prosesi kezinde jekelegen korpýstarda nemese tıimdi jumys isteıtin shlıýzdermen jabdyqtalǵan úı-jaılarda jekelep ustaý úshin jaǵdaı jasalady. 24. MTQU basshylyǵy májbúrlep emdeýge MTQU-ǵa kelip túsken naýqastarǵa qujattardy resimdeýdiń durystyǵyn tekserýdi, MTQU-daǵy naýqastardyń jeke jáne sandyq esebin, tıisti tirkeý jýrnalyn júrgize otyryp júzege asyrady, sondaı-aq: 1) olardyń sany, quramy jáne qozǵalysy týraly eseptilikti júzege asyrady; 2) MTQU-dan shyqqan adamdarǵa: em aıaqtalǵan soń; qaıtys bolýyna baılanysty materıaldardy resimdeıdi; 3) quqyqtyq nasıhattaýdy jáne salaýatty ómir saltyna nasıhattaýdy uıymdastyrady. 4. Májbúrlep emdeýdegi týberkýlezben aýyratyn naýqastardy shyǵarý tártibi 25. Týberkýlezben, onyń ishinde K/ADK TA aýyratyn naýqastardy májbúrlep emdeý «emdelip shyqty» nemese «emdeý aıaqtaldy» degen jaǵymdy aıaqtalýlarmen tolyq emdeý kýrsy aıaqtalǵanǵa deıin jalǵasady. 26. «Sátsiz em» bolǵan kezde K/ADK TA naýqastary pallıatıvtik emdeý úshin pallıatıvtik kómek maman­dan­dyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda nemese bólimshelerge (budan ári – MTQU/PE) almastyrýǵa jatady. 27. MTQU-da bolǵan kezde KDK TB belgilengen naýqas ınfeksııalyq baqylaý sharalaryn saqtaı otyryp, MTQU jaǵdaılarynda tıisti em taǵaıyndaý úshin ODKK-ǵa usynylady. 28. Májbúrlep emdeý merzimin qysqartý qaqyryq súrtindisiniń konversııasyna qol jetkizgen jáne pasıent tikeleı baqylanatyn emge (budan ári – TBE) jolyn ustaýshylyqty tolyq saqtaǵan kezde júrgiziledi. 29. Májbúrlep emdeý merzimin qysqartý týraly sheshim MTQU-nyń dárigerlik-konsýltasııalyq komıssııanyń usynymy boıynsha ODKK-da qaralady. 30. Naýqastardy MTQU-dan shyǵarý josparly tártippen júrgiziledi. 31. Jaǵymdy aıaqtalýmen emdeýdiń tolyq kýrsyn aıaqtaǵan naýqas MTQU-dan shyǵardyń aldynda kúntizbelik 10 kún ishinde emdeýshi dáriger jáne bólimshe meńgerýshisi odan ári dıspanserlik baqylaý jaǵdaılary týraly aqparatty naqtylaıdy. 32. Emniń jaǵymdy aıaqtalýy bar naýqasty dıspanserlik baqylaýǵa jibergen kezde TQU-nyń dıspanserlik bólimshelerine Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerin memlekettik tirkeý tiziliminde № 6697 bolyp tirkelgen Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý mınıstriniń mindetin atqarýshynyń 2010 jylǵy 23 qarashadaǵy № 907 buıryǵymen bekitilgen (budan ári – QR DSM № 907 buıryǵy) «Týberkýlezge shaldyqqan naýqastyń medısınalyq kartasy» TB 01/e nysany boıynsha nemese «Týberkýlezge shaldyqqan IV kategorııalyq naýqastyń medısınalyq kartasy»-IV sanattaǵy TB 01/e nysany boıynsha medısınalyq kartasy, sońǵy rentgenogramma jáne stasıonardyń medısınalyq kartasynan kóshirme beriledi. 33. ODKK sheshimi boıynsha MTQU-dan merziminen buryn shyǵarylatyn naýqasty ambýlatorııalyq emge aýystyrmas buryn kúntizbelik 10 kúnniń ishinde emdeýshi dáriger jáne bólimshe meńgerýshisi emdi jalǵastyrý jaǵdaılary: TBE júrgizý oryny, TQP bolýy, janama áserlerdi dıagnostıkalaý men emdeý múmkindikteri, áleýmettik kómek kórsetý túri týraly aqparatty naqtylaıdy. 34. Ambýlatorııalyq emdeýge aýystyrǵanǵa deıin kúntizbelik 10 kún buryn bólshektik rejımde týberkýlezge qarsy preparattardy (budan ári – TQP) qabyldaıtyn naýqas 5 toptaǵy TQP qospaǵanda, bir rettik qabyldaýǵa aýystyrylady. 35. Ambýlatorııalyq emge jiberilgen kezde TQU nemese MSAK TBE kabınetine sońǵy rentgenogramma, stasıo­nardyń medısınalyq kartasynan kóshirme jáne QR DSM № 907 buıryǵymen bekitilgen «Týberkýlezge shaldyqqan naýqastyń medısınalyq kartasy» TB 01/e nysany boıynsha nemese «Týberkýlezge shaldyqqan IV kategorııalyq naýqastyń medısınalyq kartasy»-IV sanattaǵy TB 01/e nysany boıynsha medısınalyq kartasy beriledi. 36. «Sátsiz emniń» aıaqtalýymen emdi aıaqtaǵan naýqas MTQU-dan shyǵardyń aldynda kúntizbelik 10 kúnniń ishinde emdeýshi dáriger jáne bólimshe meńgerýshisi MTQU/PE odan ári pallıatıvtik emdeý jaǵdaılary týraly aqparatty naqtylaıdy. 37. MTQU/PE naýqas qabyldaıtyn jaqpen aldyn ala kelise otyryp, mamandandyrylǵan medısınalyq kólikpen aýystyrylady. 38. Naýqasty MTQU/PE aýystyrǵan kezde sońǵy rentgenogramma jáne stasıonardyń medısınalyq kartasynan kóshirme beriledi. 39. MTQU/PE aýystyrylǵan naýqastyń IV sanattaǵy TB01 medısınalyq kartasy turǵylyqty jeri boıynsha TQU-nyń dıspanserlik bólimshesine jiberiledi. 40. Emdeý kýrsyn tolyq aıaqtaǵan nemese MTQU-dan shyǵarylǵan týberkýlezben jáne K/ADK TB aýyratyn naýqastardy turǵylyqty jeri boıynsha emdelýdi jalǵastyrý úshin dıspanserlik baqylaý sharalary Qazaqstan Respýblıkasy Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstriniń 2014 jylǵy 22 tamyzdaǵy № 19 buıryǵymen bekitilgen Týberkýlez boıynsha profılaktıkalyq is-sharalardy uıymdastyrý jáne júzege asyrý jónindegi nusqaýlyqqa sáıkes júrgiziledi (Normatıvtik quqyqtyq aktilerdi memlekettik tirkeý tiziliminde № 9772 bolyp tirkelgen). Týberkýlezben aýyratyn naýqastardy májbúrlep emdeýdi sondaı-aq mamandandyrylǵan týberkýlezge qarsy uıymdarda naýqastardyń bolý rejimi jáne olardy shyǵarýdy uıymdastyrý qaǵıdasyna qosymsha nysany Oblystardyń, Astana, Almaty qalalarynyń sotyna májbúrlep emdeý týraly sotqa USYNYM Azamat (sha) ____________________________________________________________________________________ (pasıenttiń/zańdy ókiliniń tegi, aty, ákesiniń aty (bolǵan kezde ) _________________________________________________ týǵan kúni, mynadaı mekenjaı boıynsha turatyn: _________________________, ______ jylǵy «____» ________ bastap ___________________________ dıagnozymen dıspanserlik esepte turǵan. Qosalqy aýrýlary _____________________________________________________________________________ Aýrý anamnezi __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Naýqas _________________________________________________________________________________________ (emdeýden bas tartý nemese boı tasalaý faktileri sıpattalady) _______________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________ ODKK qorytyndy ____________________________________________________ «Halyq densaýlyǵy jáne densaýlyq saqtaý júıesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń 2009 jylǵy 18 qyrkúıektegi Kodeksiniń 107- babyna sáıkes jazylǵannyń negizinde Naýqas_____________________________ (pasıenttiń/zańdy ókiliniń tegi, aty, ákesiniń aty (bolǵan kezde ) MTQU-ǵa _____________________________ májbúrlep emdeýge jiberýdi (mekemeniń ataýy) О́TINEMIN Qosymsha: materıaldar ____ paraqtar. TQU bas dárigeri (oblystyń, qalanyń) (T.A.Á.) Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 24 maýsymdaǵy Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №11425 bolyp engizildi.