Beken QAIRATULY
Beken QAIRATULY«Egemen Qazaqstan»
214 materıal tabyldy

Pikir • 03 Sáýir, 2024

Ulyq merekeniń máni

Qaıratker tulǵa Amangeldi Aıta­lynyń «Altyn Orda» gazetinde (19 naýryz, 2009 jyly) jarııalanǵan suhbatynda: «Otarshyl ıdeologııa 1 qańtardy Jańa jyl retinde sa­namyzǵa tereń sińirdi. Qazir kóp­shilik halyq 22 naýryzdy kútkennen góri 1 qańtarǵa asa mán beredi. Bul – sanaǵa sińgen dástúrdiń kúshtiligi. Endi osy qalyptasyp, sanaǵa sińisti bolyp ketken dástúrdi ómirden, psıhologııa­myzdan qalaı shyǵa­ryp, Naýryzdy toılaýǵa kóshe­miz?», degen edi.

Jádiger • 31 Naýryz, 2024

Ǵasyr tolǵan qundy kitap

Kórnekti jazýshy Júsipbek Aımaýytuly (1889 - 1931) pedagogıka, psıhologııa salasynan qundy oqý quraldar jazyp qaldyrǵan. Sonyń biri – 1924 jyly Orynborda 3500 tırajben jaryq kórgen, 186 bettik «Tárbıege jetekshi» (Bala oqytýshylarǵa) atty kitaby. Bul eńbekke bıyl 100 jyl tolyp otyr.

Tanym • 22 Naýryz, 2024

Ult tarıhyndaǵy ulý jyly

Kúntizbelik esep boıynsha Ulý jyly kúlli ǵalamnyń qaqpasyn ashyp kirdi. Bul jyl týraly halqymyzdyń aýyzeki folklorynda: «Aıańdap besinshi jyl ulý keler, Sypaıy kóńilińe jylý keler, Maýsymda berekesin mol ǵyp berip, Kóńildi jabyrqatpaı túzý keler» deıtin bir shýmaq bar. Osyǵan qaraǵanda, jańa jyl – jarqyn kúnderdiń bastaýy, jaqsylyq pen jaılylyqtyń bekem turaǵy, bereke men birliktiń tunyq bulaǵy bolar degen úmit mol.

Jádiger • 14 Naýryz, 2024

Kúıik hannyń haty

Kúıik han (Gúıýg han) – Shyńǵys qaǵan negizin qalaǵan kóshpeli Mońǵol ımperııasynyń úshinshi uly hany hám О́gedeıdiń tuńǵysh uly. 1246–1248 jyldary taq ıesi atanǵan. Bul tulǵa týraly ataqty saıahatshy, mońǵol ústirtine tuńǵysh tabany tıgen eýropalyq ári handy kózimen kórgen ıtalııalyq dindar Plano Karpını «Liber Tatarorum, Liber Tatarorum» («Tatarlar týraly jazba») atty esteliginde: «Kúıik orta boıly, qýlyq-sumdyqqa jetilgen, aqyly ushqyr, tákappar adam» dep jazypty.

Zerde • 15 Aqpan, 2024

Joshy ulysy jáne qypshaqtar

Mońǵoldardyń 1219–1224 jyldardaǵy Horezm joryǵynyń nátıjesinde Ertisten Jetisýdyń batysy, Syr boıy, Ústirt, Ázerbaıjan, Grýzııa, búkil Qapqaz, qazaqtyń Saryarqasy, Edil, Don, Dýnaı, Azaýly boıy, keıin, 1238–1240 jyldary búkil Rýs jeri Kıevpen qosa, Bolgarııaǵa deıingi alyp aımaq Joshy hannyń ıeligine ótip, álemde «Joshy ulysy» deıtin úlken ımperııa paıda boldy.

Pikir • 14 Aqpan, 2024

Bilimniń kilti – tárbıe

Uly oıshyl, ǵulama ál-Farabı babamyz «Tárbıesiz berilgen bilim – adamzattyń qas jaýy degen» eken. Osyǵan qaraǵanda, bilimniń ózegi – tárbıe ekeni anyq. Iаǵnı kúlli adam balasyna ortaq jaqsy qasıet­ter­di jas býynnyń tolyq boıyna sińirmeı turyp, bergen bilim qýraǵan aǵash sııaqty eshqashan jemis bermeıdi.

Jádiger • 08 Aqpan, 2024

Ǵundar kesheni

Aqyn Maǵjan Jumabaev «Erte kúnde otty kúnnen ǵun týǵan, Otty ǵunnan ot bop oınap men týǵam» degendeı, bizdiń ejelgi ata-babamyzdan qalǵan mura kóp. Kúlli Eýrazııa dalasynda ǵundarǵa tán 13 qorǵan-keshen bolsa, osylardyń 9-y mońǵol dalasynda eken. Ishindegi eń kólemdisi ári óte qundy jádigerler tabylǵan nysan – Noın Ýla kesheni. Bul jerden tabylǵan tarıhı jádigerler dúnıejúzilik arheologııaǵa zor tóńkeris ákeldi. Bıyl osy jańalyqtyń ashylǵanyna 100 jyl tolyp otyr.

Mereke • 07 Aqpan, 2024

Alash qadirlegen Naýryz

Memleket basshysy «Egemen Qazaq­stan» gazetindegi suhbatyn­da: «Naýryz – jańarý men jańǵy­rý­dyń sımvoly. Son­dyqtan tól merekemizdiń mazmunyn baıytyp, ony baryn­sha erekshelep, jańasha atap ótýimiz kerek», dep aıtqan edi.

Jádiger • 24 Qańtar, 2024

Baýkeńniń kóńil aıtýy

1973 jyldyń 18 sáýirinde jazýshy, qoǵam qaı­rat­keri, akademık Sábıt Muqanov 73 jasynda Almaty qala­synda dúnıeden ótti.

Oqıǵa • 22 Qańtar, 2024

Sedenbaldyń sapary hám Dımekeńniń syıy

70-jyldar ta­rıhyna kóz salsaq, Keńes oda­ǵy men Mońǵol Halyq Respýb­lı­kasy arasynda sol ke­zeńge saı mádenı-ekonomıkalyq qarym-qatynas ornady. Sonyń bir dáleli – myna sýret. Keńestik dáýirde elimizdi uzaq jyl basqarǵan D.Qonaev aqsaqal Mońǵolııa eliniń basshysy Iý.Sedenbalǵa qazaqy dás­túrmen shapan jaýap, basyna taqııa kıgizip, qoshemet kórsetip tur.

Iаndeks.Metrıka