Muhtar KÚMISBEK
Muhtar KÚMISBEK«Egemen Qazaqstan»
1054 materıal tabyldy

Tanym • 10 Aqpan, 2021

Túrki jurtynyń tekti perzenti

О́z zamanynyń zańǵar tulǵalary sanaly jannyń rýhanı kemeldenýine negiz bolyp, rýhızattyń shól basar káýsar bulaǵyna aınalýymen bıik. Olardyń júrek kózin ashar jaýhar týyndylary urpaq jadynda gúldep, ýaqyt sandyǵynda máńgi saqtalady. Sondaı alyptardyń qatarynda túrki jurtynyń tekti perzenti Álisher Naýaı de bar. Sol múddeni negizge alyp, Halyqaralyq Túrki akademııasy abyz aqynnyń 580 jyldyǵyna oraı «Shyǵystyń jaryq juldyzy» atty shara ótkizdi.

Tanym • 09 Aqpan, 2021

«Baqytym bar úshinshi...»

Aqpan kele Aspantaýdyń aıasyna ádettegideı qalyń qar qonady. Maqsat-tilek jetpeıtin záý bıikten qalqyp túsken aq ulpalar Qarasýdyń arnasyn tasytardaı alqynady kelip. Ertede Elshenbúırek eteginde terbele aqqan osy erke ózenge tereń kóz salyp, qara bala balyq aýlaý­shy edi-aý. Taǵdyryna arqaý, tektiligine tireý bolǵan mańǵaz topyraqqa tabany talaı qyzǵan-dy. Hantáńirine arqasyn tirep, Qarasazdy qara óleńmen árleıtin sonda.

Rýhanııat • 08 Aqpan, 2021

Kenep betindegi kórinis

Ulttyq mýzeıde «Bir týyndy tarıhy» jobasy aıasynda Qazaqstannyń Halyq sýretshisi Áýbákir Ysmaıylovtyń 1981 jyly taý peızajdary janrymen salynǵan «Bıik taýlar» kartınasy kópshilikke tanystyryldy.

Rýhanııat • 08 Aqpan, 2021

Talaılardy tamsantqan Taqııaly perishte edi

Rýhanı bıikke «kransyz» kóterilgen adam. О́mirdiń bar izgi­ligimen naýattanǵan jar basynan móldir sýǵa úńilgen jasyl emen tárizdi. Qarapaıymdylyqtan quıylǵan taý tektes músin be dersiń. Jezaıyr jazýshy Asqar Súleımenov «Jalǵannyń jalǵandyǵyn jylqynyń janarynan asyryp kórseter aına qane?» deıdi emes pe? Sol aına Álimǵazy atanyń qarashyǵynda bar edi. Osyndaı alyp denege tunyq kóldeı kógildir kóz qaıdan bitken dep qaıran qalatynbyz. Minezi kórkem jannyń qashanda mańaıyna jaqsylyq úıir ǵoı. Batasy – dátke qýat, janǵa sýat-tuǵyn.

Rýhanııat • 05 Aqpan, 2021

«Aqyndy eli elemese, sol qaıǵy...»

Taldyqorǵan qalasynda ótken jyr juldyzy Jumataı Jaqypbaevtyń eske alý keshinde Halyq jazýshysy Qýandyq Shańǵytbaev «Jetisýlyqtar, jarty baılyqtaryńdy satsańdar da aqynǵa arnap kóshe berińder» dep tebirene sóılegen eken. Sol jyly lebiz Jetisý jurtynyń jadynda. Sonda bılik basyndaǵylar týǵan aýylynyń irgesindegi alma baqty tartý etpekke ýáde etipti. Mine, sodan beri shırek ǵasyrdan asty. Aqynnyń týǵan topyraǵy tyrp eter emes. Osydan úsh jyl buryn oblys ákimi Amandyq Batalov halyq aldynda ýaǵda baılasyp, arnaıy tapsyrma bergenimen, másele oń sheshimin tapqan joq. Áli de kesh emes deımiz-aý, áıtse de...

Tarıh • 04 Aqpan, 2021

Alash qaıratkerleriniń jeke zattary elge qaıtarylsa...

О́tkenniń qasireti júrekten óshpesi anyq. Azattyq úshin arpalysqa túsken uly tulǵalardyń erligi urpaq jadynan alystamaıdy. Oǵan dálel, Ulttyq mýzeıde ótken «Saıası qýǵyn-súrgin qurbandary jáne olardyń mýzeılik qundylyqtary» atty onlaın-dóńgelek ústel máslıhaty.

Ekonomıka • 04 Aqpan, 2021

Artta qalǵan arhıv salasy alǵa qashan jyljıdy?

Álem elderi juqa jazba baılyǵyn jańǵyrtýda. Bul – rýhanı túleýdiń bas­ty tetigi. Al biz etjeńdi já­di­gerlerimizdi elep te otyr­ǵan joqpyz. Qarańyz, ar­hıv salasyna aldaǵy ýa­qytta myńǵa jýyq maman qajet bolady eken. Baq­saq, elimizde sol maman­dardy daıarlaıtyn – jal­ǵyz Ál-Farabı atynda­ǵy Qazaq ulttyq ýnıver­sı­teti ǵana. Oǵan bóline­tin grant sany biren-saran.

Qoǵam • 29 Qańtar, 2021

Jańa grafıkany engizý – qazaq tiliniń aýqymdy reformasy

Ǵalymdardyń aıtýynsha, jetildirilgen álipbı halqymyzdyń jazý dástúrinde ornyqqan «bir dybys – bir árip» prınsıpine tolyq sáıkes keledi. Iаǵnı bir dybysty eki nemese odan kóp tańbamen belgileý prınsıpi qoldanylmaıdy. Jańa álipbı jobasynda qazaq tiliniń 28 dybysy tolyq qamtylǵan.  Jetildirilgen álipbıdiń erekshelikteri men onyń emelesi, pernetaqtada ornalasý reti,  jáne ózge de máseleler boıynsha anyq-qanyǵyn jurtshylyqqa jetkizý maqsatynda Qazaqstan Respýblıkasy Mádenıet jáne sport mınıstrligi Til saıasaty komıtetiniń tóraǵasy Ádilbek Qabamen suhbattasqan bolatynbyz.  

Rýhanııat • 26 Qańtar, 2021

Erkeleýdi úıretken «Eralash»

Áıgili «Eralash» kınojýrnalynyń ákesi Borıs Grachevskıı dúnıeden ozdy. Esi kirgen sábı men eńkeıgen qarttyń ezýine kúlki úıirgen kıno­rejısserdiń eńbegi kól-kósir. Keńestik kezeńniń kórkem týyndysy óz zamanynda ár balanyń júregine uıa saldy desek, qatelespespiz. Erkindikke qumar baldáýren shaqtyń balmuzdaǵyndaı tátti týyndylar oıynqumar jastyń ermegine aınaldy. Aınalyp qana qoıǵan joq, sonymen birge eseıtti. Mine, búgin bútin bir dáýir kóshkendeı.

Rýhanııat • 25 Qańtar, 2021

Elin oılaǵan Er Edige

Kúlli Túrkiniń kıeli topyraǵynda qabylandaı jortýylda júrgen qaıran babalarym-aı! Qalyń eldiń qasireti muz bolyp qatqanda kókireginiń jalynymen jibitken, semser júzi serttesip, aspan súıgen taýlaryna, kók jazıra baýlaryna kóz qadaǵan qanshama dushpanynyń betin qaıtardy deseńizshi! Alyp Er Tuńǵadan tutanǵan rýhtyń shyraǵyn sóndirmeı darqan dalany dańqymen terbegen qanshama batyrlardyń keýdesinde lapyldap jandy eken?! Qylyshynan qan keppegen ker zamannyń qasiretti oqıǵalarynda ult oshaǵy sónbeýi, uly óskini sembeýi úshin at jalynda kúnqaqty ǵumyr keshken sol bahadúrlerdiń árbiriniń asqaq turpaty, bolmysy men erlik qıssasy – ult tarıhynyń tamyrly tarmaǵy emes pe?! Sonyń biri Er Edige edi.

Iаndeks.Metrıka