Quqyq • 06 Jeltoqsan, 2023
Birer jyl buryn elimizde balasynyń aldyndaǵy boryshyn óteýden jaltarǵandarǵa jaza kúsheıtilip, aıyppul mólsheri ósti. Alaıda ata-analyq paryzyn oryndaýǵa kelgende qulyqsyzdyq tanytatyndardyń sany azaıǵan joq. Sebebi bala aqysyn bermeýdiń san amalyn qarastyratyn boryshkerlerdiń zańdy syrt aınalyp ketýge múmkindigi mol. Sondyqtan qashqyn ata-analardy jaýapkershilikke tartqyzyp, túrmege qamaıtyn sońǵy túzetýler de tıimdi bolmaı tur.
Qurylys • 30 Qarasha, 2023
Jaqynda tabıǵattyń tosyn minezi bas qaladaǵy qurylys sapasynyń kóleńkeli tusyn kórsetip bergendeı boldy. Osyndaı kezde tornado sekildi alapat daýyl men aqtútek borannyń ózine shydas beretin damyǵan elderdegi alyp ǵımarattar qandaı tehnologııamen turǵyzylady, adam qoly jetpes qurylys materıalyn qoldandy ma eken dep tańdanasyń. Al bizde jaýaptylar at izin salmaıtyn aımaqtardy aıtpaǵanda, osy kúni el astanasynda jel tursa jurttyń záre-quty qashyp, janyn shúberekke túıip otyrady.
Quqyq • 28 Qarasha, 2023
BUU-nyń Áıelderge qatysty kemsitýshiliktiń barlyq túrin joıý konvensııasyna sáıkes 25 qarashadan 10 jeltoqsanǵa deıin elimiz boıynsha «Zorlyq-zombylyqqa qarsy belsendiliktiń 16 kúni» atty respýblıkalyq aksııa júrip jatyr. Aksııanyń basty maqsaty – áıelderge qatysty zorlyq-zombylyqtyń aldyn alý, boldyrmaý jáne jolyn kesý, ana men balany, olardyń ómirin qorǵaý, sondaı-aq otbasylyq qundylyqtardy nasıhattaýǵa baǵyttalǵan.
Saıasat • 28 Qarasha, 2023
Qoǵam dertimen ymyrasyz kúresý kerek
2013 jyly sybaılas jemqorlyqqa qarsy baǵyttaǵy «Jańarý» sybaılas jemqorlyqqa qarsy jalpyulttyq qozǵalysy» respýblıkalyq táýelsiz qoǵamdyq saraptama uıymy jumysyn bastaǵan edi. Sodan beri jyl saıyn qozǵalys sybaılas jemqorlyqqa qarsy júzdegen is-shara men aksııa ótkizip, qylmystyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan birqatar bastamany batyl usynyp keledi.
Aıbyn • 26 Qarasha, 2023
Qyzmettik ıt ulandyqtarǵa izdeýde júrgen azamatty ustaýǵa kómektesti. Almatyda áskerı jasaq basshysy, serjant Álisher Saǵymbekov pen patrýl efreıtor Damır Marat Áýezov kóshesindegi №23 úıdiń janynan izdeýde júrgen adamǵa uqsas bireýdi baıqap qalady.
Qoǵam • 24 Qarasha, 2023
Ár ótinishke taldaý júrgiziledi
Bıyl memlekettik organdar men uıymdar azamattardyń 202,2 mıllıonnan astam ótinishin qanaǵattandyrsa, onyń 98 paıyzy elektrondy túrde júzege asty. Bul týraly Prezıdent janyndaǵy Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken brıfıngte jan-jaqty aıtyldy.
Forým • 22 Qarasha, 2023
Tańdaý erkindigine taldaý júrgizgen jón
Jasandy ıntellekt osy júrisinen jańylyspasa, birer jyldan keıin adam eńbegi kózge kórinbeı qalýy múmkin. Sebebi «ChapGPT»-tiń bir ózi birneshe mamannyń jumysyn atqaryp, jýrnalısterdiń ornyna maqala, aqyn-jazýshylar úshin shyǵarma jazýǵa qabiletti. Alaıda jasandy ıntellektiniń jańa dáýirinde jaýapkershilikke júrdim-bardym qaraýǵa bolmaıdy. Keshe bul másele Astanada ótken jýrnalıstıkadaǵy jasandy ıntellekt bolashaǵyna arnalǵan «Media Vision 2023: Ai in Journalism» forýmynda ortaq taqyrypqa aınaldy.
Qoǵam • 22 Qarasha, 2023
Áke ınstıtýty: Qundylyq pen qaǵıdat
Urpaq aldyndaǵy amanatty atqarýǵa kelgende otbasyndaǵy qarym-qatynastyń jibi úzilip qalǵany týraly jıi aıtylady. Úzildi deımiz-aý, qazaq uǵymynda alyp báıterekke teńelgen tórdegi ákeniń róli bosaǵada syǵalap turǵaly qashan. Buryn bala ákeniń meıirimin, ananyń aıaly alaqanyn seziný kerek desek, qazir óz týǵanynan kún saıyn jábir kórip jatqan óskeleń urpaqqa otbasyndaǵy ákeniń rólin túsindirýde tilimiz kúrmelip qalatyny belgili. Bıyl elimizde kóz jumǵan 25 balanyń 6-ýy et jaqyndarynyń qolynan qaza tapqan. Osynyń ózi otbasy qundylyǵynyń quldyrap, bala bolashaǵyna bas aýyrtatyn emes, balta shaýyp jatqan otbasyndaǵy jaǵdaıdyń ýshyǵyp turǵanyn kórsetedi. Bul másele tóńireginde aıtpaǵan usynys, ózgertilmegen zańnama, qolǵa alynbaǵan joba qalmady. Sol sebepten bala tárbıesindegi ata-ana jaýapkershiligi men áke ınstıtýtyn qalyptastyrý taqyrybyna jıi oralýǵa májbúrmiz. Búgingi dóńgelek ústelimizde de «Áke ınstıtýtyn qalyptastyrý otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqty azaıtyp, urpaq tárbıesin uqyptylyqpen qaraýǵa shaqyra ala ma?» degen saýaldy qoıyp otyrmyz.
Tehnologııa • 20 Qarasha, 2023
Jurttan jasyrǵandy júıeden jasyra almaısyń
Halyqtyń alańsyz uıqysyn baǵýda tártip saqshylarynyń taptyrmas quralyna aınalǵan sıfrlyq tehnologııa kóp. Ásirese qaladaǵy quqyq buzýshylyqtyń aldyn alyp, qaýipsizdikti saqtaýda kómekshige aınalǵan beınebaqylaý kameralaryn «qalanyń qyraǵy kózi» deýge bolady. Júris-turysymyzdy qalt jibermeıtin qurylǵynyń qabileti qandaı deńgeıde? Tehnıkanyń múmkindigi turǵyndardyń qaýipsizdigine qanshalyqty jaýap berýi múmkin?
Qoǵam • 16 Qarasha, 2023
Qazirgi tańda urpaq tárbıesindegi áke rólin álsiretip almaýdyń mańyzy zor. Alaıda tal besikten bastalatyn tárbıeniń tizgini naryqtyń qatal zańyna baǵynyshty bolyp ketkeli kóp otbasyndaǵy qundylyq kók jáshikke telmirgen jańa urpaqty ósirip keledi. Sol úshin de búgingi ata-ana balaǵa beretin izgilik qasıetti aldymen óz boıyna darytyp, otbasy qundylyǵyn sanasyna sińirýi qajet. Astanada ótken «Urpaq tárbıesi – ult bolashaǵy» taqyrybyndaǵy VIII Respýblıkalyq ákeler forýmyna jınalǵandar osyndaı oı-pikirlerin ortaǵa saldy.
