Saıasat • 22 Qarasha, 2018

Darhan Káletaev: Uly dalanyń ulaǵaty

Belgili ǵalym, ornıtolog, Pýlıtser syılyǵynyń ıe­geri Djared Daımond óziniń «Qarý-jaraqtar, mıkrobtar men sharbolat» atty kitabynda bir ta­ǵy­lymdy tujyrym jasaıdy. «О́rkenıet Batys Eýrazııadan bas­talyp, Batys Eýrazııamen bit­peıdi. Bizdiń dáýirimizge deıin­gi úshinshi myńjyldyqta-aq Eýra­zııanyń óne boıynda, ózge qur­lyq­tarda jazba mádenıetimen qatar ortalyqtandyrylǵan saıa­sı bılik, qalalar men óndiris, qol­ǵa úıretilgen úı janýarlary,  metall qarý-jaraq pen eńbek qu­ral­dary bolǵan». Dúnıe júzi ǵa­lymdary osy aqıqatty bir aýyz­dan maquldap otyr.

Ekonomıka • 22 Qarasha, 2018

Jas zertteýshi patogendi mıkrobtarǵa qarsy tura alatyn «ósimdik antı­bıo­tık­teriniń» tizimin jasady

Qyzylorda qalasyndaǵy Nazarbaev zııatkerlik mektebiniń 12 synyp oqýshy­sy Al­tynaı Ábdijámil juqpaly aýrý­lar­dyń aldyn alý maqsatynda fıtonsıdterge baı jabaıy ósimdikterdi kórkeıtý-kógaldandyrý isi­ne paıda­la­ný­dy usynady. Qyzyl­or­da ob­ly­syndaǵy jabaıy ósimdikterdiń salystyrmaly fıton­sıdtik bel­sendiligin eksperı­ment arqyly zerdelegen jas zertteýshi aı­maqtyń klı­mat­tyq jaǵ­daıy­na tózimdi, ekonomıkalyq turǵydan tıimdi jáne týberkýlez taıaq­shasyna, basqa da patogendi mıkrobtarǵa qarsy tura alatyn «ósimdik antı­bıo­tık­teriniń» tizimin jasady.

Boks • 22 Qarasha, 2018

Aqtaýda bokstan el chempıonaty máresine jetti

Qazaqstannyń boksshylary úshin bıyl tabys­ty boldy dep aıta almaımyz. Olaı deýge negiz, jerlesterimiz óz tarıhynda tuńǵysh ret jyldyń basty dodasy – jazǵy Azııa oıyndarynan altyn júldesiz oraldy. Bul jaǵdaı respýblıkalyq boks federasııasynyń basshylary men ulttyq qurama bapkerlerine oı salsa kerek, olar bul joly elimizdiń barlyq beldi bylǵary qolǵap sheberleriniń basyn qosyp, qart Kaspııdiń jaǵalaýynda jalaýy jelbiregen Qazaqstan chempıonatyna qatystyrdy.

Úkimet • 22 Qarasha, 2018

Ásel Nazarbetova: О́rkenıetti oılaýdyń alǵysharty

Qazaqstan Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń halyqtyń, qoǵam­nyń sanasyn selt etkize­tin, eldiń, ulttyń, memlekettiń tarıhyna taǵy bir tereń úńilýge túrtki bolatyn qundy dúnıe – «Uly dalanyń jeti qyry» atty jańa maqalasy jaryq kór­di. Maqalany jańa dep tek shyq­qan ýaqytyna baılanys­ty aıtýymyz shart, sebebi onda aıtylǵan tereń fıloso­fııa­lyq-dúnıetanymdyq oılar El­basynyń únemi qoǵam naza­ry­na baǵyttap júrgen maqa­la­­lary­nyń, ıdeıalarynyń jalǵasy ispetti. 

Saıasat • 22 Qarasha, 2018

Erlan Saırov: Tolaǵaı tarıhymyzdy túletý kún tártibinde

Kóńilge qonymdy. О́zińniń ta­r­ıh­yńmen maqtanyp qana qoı­maı, sol tarıhtyń qyr-syr­laryn saraptap, ǵylymı negizde bola­shaqqa baǵdar jasaý óte ózek­ti. Jahandaný zamanyna bizdiń óz tamyrymyzben, sol tamyry­myzdy te­reńdete otyryp enýi­miz ózek­ti. Osy turǵyda, ózimizdiń tola­ǵaı ta­­rı­­hymyzdy túletý kún tártibinde.

Úkimet • 22 Qarasha, 2018

Qaırat Ábdirahmanov: Álem mádenıetin jaqyndastyrady

Bizdiń tarıhymyz – Qazaqstan halqyn biriktiretin qýatty kúsh, barlyq azamattardy jigerlendirý kózi. Elbasy Nursultan Nazarbaev óziniń «Uly dalanyń jeti qyry» atty júıeli maqalasynda asa kó­re­gen­dikpen halyqty tarıhqa qur­­metpen qaraýǵa jáne zerdeleý­ge, ótkennen sabaq úırenýge sha­­qy­­rady. Sebebi ár halyqtyń sheji­resi qaharmandyqqa, jeńis­ter men tragedııaǵa toly, ony sol kú­ıin­de qabyldaǵan abzal. Ol úshin ǵy­lymı turǵydaǵy kózqaras qajet.  

Saıasat • 22 Qarasha, 2018

Ult tarıhyn tanýdyń jańa kezeńi

Kez kelgen halyq pen ulttyń óziniń shyqqan tegine zer salyp, ótkenine úńilýi, qorshaǵan ortasyna yqpaly men qoǵamnyń damýyna qosqan úlesin oı tarazysyna salýy zańdy qubylys. Sol arqyly onyń álemdik órkenıettegi ornyn aıqyndaýǵa bolady. 

Qazaqstan • 22 Qarasha, 2018

Alǵashqy maýsymdaǵy sátsizdik

Eýropa fýtbol qaýymdastyǵy odaǵynyń (ÝEFA) ulttyq quramalar arasynda fýtboldy damytý maqsatynda qurǵan jańa týrnır Ulttar lıgasynyń alǵashqy kezeńi aıaqtaldy. Úsh aıǵa sozylǵan týrnırde 55 qurama 138 oıyn ótkizip, 333 gol soqty. Bul – orta eseppen ár oıynda 2,41 gol soǵyldy degen sóz.

Tanym • 22 Qarasha, 2018

Tereńdigi men iskerligi teń tulǵa

Adamnyń ǵumyry ómirdiń óri men ótkelinen turady. Taǵdyr syıy talmas eńbek pen tabandy erik-jigerden taralǵan tamyr ispetti. Bizdiń býyn ókilderi eńbek etkende bolashaqqa árqashan zor senimmen qaradyq. Bizdiń negizi armanymyz – qazir eńbek etip júrgen jastar, balalarymyz nyq senimdi bolǵanyn qalaımyz. Memleket jáne qoǵam qaıratkeri, abzal azamat Jánibek Káribjanovty qazaq eli jaqsy biledi. Ol týraly jyly iltıpat aıtý – men úshin maqtanysh. Olaı bolsa jetpistiń órine shyqqan zamandasymyzdyń ónegeli eńbek jolyn sanamyzdan sanamalap bir ótkizeıik.

Tarıh • 22 Qarasha, 2018

Aqmeshit jerasty meshiti: HIH ǵasyrdaǵy tarıhı derekkózder boıynsha

Atyraý oblysy aýmaǵyndaǵy kóp­shilikke tanymal jáne ózin­dik erekshe tarıhy bar, Qazaq­stannyń jalpyulttyq qasıetti nysandarynyń tizimine engen kıeli orynnyń biri – Aqmeshit qorymy. Qorymnyń ataýy bar­sha qazaqqa belgili tulǵa, Mań­ǵystaýda jerlengen Beket Myrzaǵululynyń (Beket ata) esimimen tyǵyz baılanysta aıtylady, sebebi ol osy qorymda XVIII ǵasyrdyń sońy men HIH ǵasyrdyń bas kezinde jeras­ty meshitin salǵan. Osyǵan oraı, Qazan tóńkerisine deıingi derek­kózderde qorymnyń ataýy Aqmeshit-Beket dep jazyldy. Qazirgi kezeńde halyq aýzynda Bekettiń áýlıeliligi men ómirine qatysty birshama ańyz-áńgimeler saqtalǵan. Olardyń negizgi bóligi Islam qajy Myrzabekulynyń qurastyrýymen 2008 jyly jaryq kórgen jınaqta keńinen kórinis tapqan (Beket ata (ıman­dylyq-taǵylym kitaby). Aqtóbe. 2008. 740 b.). Men bul taqyrypqa oralmaı, Beket atanyń Aqmeshit­tegi jer asty meshiti týraly orys derekkózderinde berilgen má­limetterge toqtala ketkendi jón kórdim.