Densaýlyq • 31 Qazan, 2025

Aıryqsha balaǵa qoldaý kórsetedi

Aýtızm aýrýy – júıke damýynyń buzylýy, asa kúrdeli, áli genetıka turǵysynan da, psıhologııa turǵysynan da tolyqtaı zerttelmegen kúlbilteli taqyryp. Búginde bul qubylys halyq arasynda keńinen tanylyp, oǵan sebep retinde bir tarap ony genetıkalyq aýrý retinde sıpattasa, ekinshi biri muny adamnyń ishki jaı-kúıimen baılanystyryp, ahýal retinde qabyldaıdy. Keıingi kezde aýtızm qoǵamda jıi sóz bolyp, kóp qozǵalatyn máseleniń birine aınaldy.

Ýnıversıtet • 31 Qazan, 2025

Bazasy baısaldy oqý orny

Memleket basshysy Úkimetke ınjenerlerdiń jańa býynyn tárbıeleý jóninde tapsyrma bergen edi. Osyǵan oraı S.О́tebaev atyndaǵy Atyraý munaı jáne gaz ýnıversıtetiniń bazasynda I.Gýbkın atyndaǵy Reseı memlekettik munaı-gaz ýnıversıtetiniń fılıaly jumysyn bastady. Elimizdiń jastary «Munaı-gaz qubyrlary men munaı-gaz qoımalaryn salý jáne paıdalaný», «Munaı-gaz tehnologııalary», «Munaı men gazdyń tabıǵı rezervýarlaryn geologııalyq modeldeý» mamandyqtarynda bilim alady. Bul bilim berý baǵdarlamalarynyń transferin qamtamasyz etip, birlesken ǵylymı-zertteý jumysyn júzege asyrýǵa jol ashady.

Maman • 31 Qazan, 2025

Elimizge óz isiniń sheberleri kerek

Bilikti mamandar – eldiń ekonomıkalyq qýatyn arttyratyn, tehnologııalyq serpin beretin strategııalyq resýrs. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev osy baǵytqa basymdyq berip otyr. Ol bıylǵy Joldaýynda sheteldegi talantty qazaq mamandaryn ǵana emes, ultyna qaramaı, ár salaǵa úzdik sheteldik mamandardy tartý qajet ekenin atap ótti. «Shetelden elimizdi damytýǵa úles qosa alatyn myqty mamandardy ultyna qaramaı tartý – óte mańyzdy mindet. Olardyń Qazaqstanda qalýyna jaǵdaı jasaý kerek. Sebebi bizge bilikti mamandar óte qajet. Ásirese tehnıkalyq mamandyqtardy meńgergen óz isiniń naǵyz sheberleri kerek», dedi Prezıdent.

Talbesik • 31 Qazan, 2025

Tabıǵat tozbasyn desek...

Qazirgi tańda elimizdiń ornyqty damýynyń basty baǵyty – tabıǵı resýrs­­tardy utymdy paıdalaný men qorshaǵan ortany qorǵaý, sonymen birge halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartý ekeni málim. Bul mindet, ásirese, Batys Qazaqstan óńirinde erekshe mańyzǵa ıe. О́ıtkeni Mańǵystaý, Atyraý, Batys Qazaqstan, Aqtóbe oblystary tabıǵı baılyqqa baı bolǵanymen, ekologııalyq turǵydan osal jáne áleýmettik-ekonomıkalyq turaqtylyǵy kúrdeli jaǵdaıdy bastan ótkerip otyr. Osyǵan oraı «Batys Qazaqstan óńiriniń tabıǵı-sharýashylyq jáne áleýmettik-ekonomıkalyq júıeleriniń ornyqty damýy: keshendi taldaý, konsepsııa, boljamdyq baǵalaý jáne ssenarııler» atty ǵylymı baǵdarlama qolǵa alynyp, jasyl damý qaǵıdatyna sáıkes keshendi zertteý júrgizilip jatyr.

Jasandy ıntellekt • 31 Qazan, 2025

Bilimdegi biregeı reforma

Elordada «Qazaqstan – akademııalyq bilim aýmaǵy» atty strategııalyq seriktesterdiń halyqaralyq forýmy ótti. Aýqymdy is-sharaǵa bilim, ǵylym, ınnovasııa salasyndaǵy álemdik kóshbasshylar, otandyq sarapshylar, jetekshi joǵary oqý oryndarynyń rektorlary men halyqaralyq akkredıtteý agenttikteriniń basshylary qatysty. Jıynda jasandy ıntellektiniń oqý júıesine enýi, transulttyq bilim berý múmkindigi, akademııalyq utqyrlyqty arttyrý, ǵylym men óndiris arasyndaǵy baılanysty kúsheıtý máseleleri jan-jaqty talqylandy. Sondaı-aq «AI-sana» jobasy aıasynda ázirlengen úzdik startaptar marapattaldy. Atalǵan is-sharanyń basty maqsaty – elimizdi óńirlik bilim haby retinde tanytý jáne akademııalyq áriptestikti jańa deńgeıge kóterý.

Pikir • 31 Qazan, 2025

Salada yntymaqtastyq arta túsedi

Djeffrı Pıýn, Arızona ýnıversıtetiniń professory:

Suhbat • 31 Qazan, 2025

Zaırolla DÚISENBEKULY, akademık: Ult deńgeıin kótergen ǵylymnyń qadiri bar

Qazir qoǵamda dástúrli qundylyqtar ózgerip, jańa ustanymdar paıda boldy. Alaıda zııalylyqtyń máni kemigen joq. Naǵyz zııaly – ulttyń ar-uıaty. Elimizde irgeli ǵylym men óndiristiń baılanysyn ómiriniń ózegi etip júrgen sanaýly tulǵalar bar. Sonyń biri – Ulttyq ǵylym akademııasynyń akademıgi, aýylsharýashylyq ǵylymdarynyń doktory, professor, Zaırolla Dúısenbekuly. Otandyq ǵylymnyń damýy­na zor úles qosqan kórnekti ǵalymnyń ómirden túıgeni mol. Aıtary da jetedi. Taıaýda ǵalym aqsaqalmen keńirek otyryp áńgimelesýdiń sáti tústi.

Pikir • 31 Qazan, 2025

Qazaqstan Ortalyq Azııada kóshbasshy el bola alady

Karına ANGELIEVA, halyqaralyq ǵylym jáne tehnologııa ortalyǵynyń atqarýshy dırektory: 

Sport • 31 Qazan, 2025

Buqaralyq sportty damytýdyń naqty qadamdary

Buqaralyq sport – ult saýlyǵynyń kepili. О́rkenıettiń kóshin bastap turǵan memleketter sport pen salamatty ómir saltyn ulttyq ıdeologııa dárejesinde dáripteıdi. О́ıtkeni deni saý ult qana eldiń tiregine aınalady.

Rýhanııat • 31 Qazan, 2025

Saqa týraly saga

Starosta. Bul sóz mektepten qulaqqa sińgen. Aýdarylmaǵan. Aýdarylmas ta. Jarty ǵasyr buryn oqyǵan mektepte qaı oqýshynyń starosta bolǵany este joq, al elý qıyrdan quıylǵan elý stýdenttiń ishinen eki topqa eki starosta shyqqanda, biri – Meırambek Tólepbergen edi. Onda Tólepbergenov.

Másele • 31 Qazan, 2025

Qum basqan jer, muń shaqqan jurt

Aspantaý aıasyndaǵy aýyl turǵyndarynyń deni maldy kásip qylyp, jerden nápaqasyn terip, jan baǵady. Shabyndyq jerlerden mal azyǵyn daıyndaıdy, dándi daqyldar men kópjyldyq shóp, kartop egedi. Jer bolsa, jekeniń menshiginde. Qyryq quraq qyp «qıyp» alǵan ultaraqtaı jerin kútip-baptap, odan mol ári sapaly ónim alý ońaıǵa soqpaıtyny belgili. Sebebi qys uzaq, kóktem kesh keletin taýly óńirdegi sýarmaly jerlerdiń janǵa batar túıindi máselesi jyldar boıy sharýalardyń janaıqaıyna aınalǵanyn aıtyp, Raıymbek ­aýdanynda týyp-ósken, osy óńirdiń órkendeýi jolynda taban tozdyryp, mańdaı terin sińirgen zeınetker, «Jasa» sharýa qojalyǵynyń jetekshisi Esen Qonaev aqsaqal redaksııamyzǵa hat joldady.

Jasandy ıntellekt • 31 Qazan, 2025

Jasandy ıntellekt jáne arhıv murasy

Halyqaralyq arhıvter keńesi (MSA) Bas assambleıa­synyń prezıdenti Joze Kırps «ICA Barcelona 2025» Kongresi aıasynda ótken jıynda Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti arhıviniń strategııalyq mańyzyn erekshe atap ótti.

Suhbat • 31 Qazan, 2025

Raıhan Ońǵarova, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi: Bolat Aıýhanovtyń esimin urpaq umytpasa eken...

Qazaq sahnalyq bı óneriniń negizin qalaý­shy Bolat Aıýhanovtyń dúnıeden ozǵanyna úsh jylǵa jýyq ýaqyt ótti. «Almatynyń Jas baleti» bı teatryn quryp, ulty­myzdyń eýropalyq aqsúıek ónerdi ıgerýine dańǵyl jol sal­ǵan tulǵanyń esimin ulyqtaý – bar­shaǵa ortaq paryz. Osy oraıda Bolat Aıýha­novtyń zaıyby, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, horeografııa salasynyń ardageri, dosent Raıhan Ońǵarovamen áńgimelesken edik.

Mádenıet • 31 Qazan, 2025

Urmaly aspaptarmen maqtana alamyz

Jaqynda Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaevanyń tapsyrmasymen Astana qalasynda aspaptar ortalyǵy ashyldy. Mınıstr ortalyqqa kóne aspaptardy jańǵyrtyp, damytyp júrgen Azamat Baqııany aldyryp, ǵımaratyn, qarjysyn, t.b. máselelerdi rettep, qazaq ónerine úlken qamqorlyq jasap otyr.

Ǵalam ǵajaptary • 31 Qazan, 2025

Jyltyraq effektisi

Halyqaralyq deńgeıde 32 myń adamnyń qatysýymen júrgizilgen zertteý nátıjesi adamdardyń jyltyr taýarlarǵa 72% qymbat tóleýge daıyn ekenin kórsetti.

Sport • 31 Qazan, 2025

Kópshilik kózaıymyna aınalǵan kýbok

25–29 qazan aralyǵynda Astanadaǵy Beeline Arena sport kesheninde ústel tennısinen Prezıdenttiń birinshi Ashyq kýbogi ótti. Týrnırge 14 elden 300-den astam sportshy qatys­ty. Olardyń qatarynda álemdik reı­tıngtiń top – 100-digine enetin oıynshylar da óner kórsetti. Jalpy júlde qory 115 000 dollardy qurady.

Ǵalam ǵajaptary • 31 Qazan, 2025

Jutylǵan jalaqy

Talker Research júrgizgen saýal­namaǵa qatysqan 2 myń ame­rıkalyqtyń aıtýynsha, jala­qynyń 48%-y alǵashqy 48 saǵatta jumsalyp ketedi.

Ulttyq sport • 31 Qazan, 2025

Ulttyq dástúrdi dáriptegen týrnır

Shymkentte ekinshi respýblıkalyq «Respublica asyq atu» týrnıri ótti. Jarysqa elimizdiń ár óńirinen kelgen 40 úmitker qatysty. Ulttyq oıyndy myńdaǵan qala turǵyny men qonaqtary tamashalady.

Ǵalam ǵajaptary • 31 Qazan, 2025

Bilimsiz blogerge tyıym

Jaqynda Qytaıda arnaıy bilimi joq blogerlerge qarjy, medısına, zań jáne bilim salalaryna qatysty kontent jasaýǵa ­tyıym salyndy.

«Taza Qazaqstan» • 31 Qazan, 2025

Ekologııalyq estafeta Syrda qorytyndylandy

Almaty – Qyzylorda arasyndaǵy 1200 shaqyrymdyq kúre jol boıyn turmystyq qaldyqtardan tazartý maqsatynda jolǵa shyqqan «Taza Qazaqstan» road-estafetasy jolaı ońtústik óńirdegi birneshe qala men aýdanda tazalyq sharalaryn júrgizip, halyqpen kezdesý uıymdastyra otyryp Qyzylordaǵa jetti.

Kórme • 31 Qazan, 2025

Hakimnen qalǵan qazyna

Almatydaǵy Ulttyq ortalyq mýzeıde «Hakim Abaı murasy» atty taqyryptyq-ekspozısııalyq kórme ashyldy. Taǵylymdy shara uly oıshyldyń týǵanyna 180 jyl tolýyna oraı uıymdastyrylyp otyr.

Qoǵam • 31 Qazan, 2025

Kitaphanashy – rýhanııat jarshysy

Kitaphanashylar kúni qarsańynda L.N.Gýmılev atyn­daǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń Ǵylymı kitaphanasynda dástúrli «Úzdik kitaphanashy – 2025» baıqaýy ótti.

Aımaqtar • 31 Qazan, 2025

Detektıv baıqaýynyń jeńimpazdary

Kórnekti maıdanger jazýshy Kemel Toqaev atyndaǵy dástúrli detektıv shyǵarmalar baıqaýy 2018 jyldan beri turaqty ótip keledi. «Zań medıa» korporasııasy qolǵa alǵan baıqaýdyń qorytyndy is-sharasy sońǵy jyldary elimizdiń ár qalasynda uıymdastyrylyp júrgenin kópshilik biledi. Bıyl ádebı baıqaýdyń úzdikteri Taraz tórinde anyqtaldy.

Aımaqtar • 31 Qazan, 2025

Dertke daýa ortalyq

Aqtaý qalasynda pozıtron-emıssııalyq tomografııa (PET/KT) ortalyǵy ashyldy. Batys óńirleri arasynda tuńǵysh ret Mańǵystaý oblysynda ashylǵan ortalyqtyń maqsaty – qaterli isik sııaqty kúrdeli aýrýlardyń resıdıvin erte kezeńde anyqtaý, joǵary tehnologııaly medısınalyq qyzmetti turǵyndarǵa qoljetimdi etý.

Tótenshe jaǵdaı • 31 Qazan, 2025

Sý basý qaýpi bar 1200-den astam eldi meken anyqtaldy

Qanat Bozymbaev óńirlerdiń qysqy maýsymǵa daıyndyǵyn jáne kóktemgi sý tasqyny qaýpi joǵary kezeńge qatysty qabyldanyp jatqan sharalardy tekserdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Aýa raıy • 30 Qazan, 2025

Jańbyr jaýyp, úsik júredi: birneshe óńirde dabyldy eskertý jarııalandy

Sınoptıkter 31 qazanda elimizde tuman túsip, naızaǵaı oınaıdy, jel kúsheıip, úsik júredi dep boljap otyr, soǵan baılanysty dabyldy eskertý jarııalandy, dep habarlaıdy Egemen.kz «Qazgıdrometke» silteme jasap.

Qoǵam • 30 Qazan, 2025

Endi nashar jol úshin aqsha tólemeýge bolady

Jaqyn arada qazaqstandyqtarǵa aqaýy bar jol ýchaskeleriniń naqty tizimi usynylady, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Úkimet • 30 Qazan, 2025

Jumanǵarın ferroqorytpa zaýyttaryna elektr energııasyn tómendetilgen tarıfpen berýdi tapsyrdy

Vıse-premer – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınniń tóraǵalyǵymen ótken ekonomıkalyq ósimdi qamtamasyz etý jónindegi shtabtyń kezekti otyrysynda óńdeý ónerkásibi men qurylys salasynyń dınamıkasy jan-jaqty qaraldy. Bul týraly Úkimettiń baspasóz qyzmeti habarlady.

Sharýashylyq • 30 Qazan, 2025

Kóksý aýdanynda jer qory ulǵaıyp, aýyl sharýashylyǵy qarqyny artýda

Jetisý oblysynyń Kóksý aýdanynda sońǵy úsh jylda paıdalanylmaı jatqan 46,9 myń gektar jer memleket menshigine qaıtaryldy. Onyń 30,2 myń gektary (64,4%) qaıta aınalymǵa tartylyp, 16,4 myń gektary konkýrs arqyly sharýalarǵa berildi, al 13,8 myń gektary aýyldyq okrýgterge qoǵamdyq jaıylym retinde bólindi. Bul týraly oblys ákimi Beıbit Isabaev aýdan halqymen kezdesýde aıtty, dep jazady Egemen.kz.

Qoǵam • 30 Qazan, 2025

Aqtaýda «Sán Quraq Fest-2025» festıvali ótti

Aqtaýda qolóner dástúrin jańǵyrtýǵa baǵyttalǵan «Sán Quraq Fest–2025» festıvali ótti. Kórmege «quraq quraý» dástúrimen ázirlengen kórpeler, kıimder men aksessýarlar qoıyldy, dep habarlaıdy Egemen.kz.