Bilim • 21 Qańtar, 2025
PhD: dıssertasııalar nege der kezinde qorǵalmaı jatyr?
Elimiz 2011 jyldan beri túrli saladan fılosofııa doktorlaryn (PhD) daıarlaýdy bastap, dástúrli ǵylym kandıdaty, ǵylym doktory degen ǵylymı dárejeler berý toqtatyldy. Sodan beri úkimetten qomaqty qarjy bólinip, PhD dárejesin alýǵa grant kóptep bóline bastady. Bul jastardy ǵylymmen aınalysýǵa yntalandyrýmen qatar, eldiń ǵylymı áleýetin kóteretini sózsiz. Alaıda qazir oqýyn támamdaǵan doktoranttardyń kópshiligi ýaqytynda qorǵaı almaı júrgeni úlken másele bolyp tur. Onyń basty sebebi – ǵylymı maqalalarynyń bolmaýy.
Ýnıversıtet • 21 Qańtar, 2025
Memlekettiń mereıi tasyp, bedeli bıikte turýy úshin ekonomıkamyzdyń eńseli bolýy jetkiliksiz. Qaryshtap qadam basyp bara jatqan qazirgi jahandaný jaǵdaıynda ultymyzdyń upaıyn túgendeıtin túrli sala bar. Sport, mádenıet, densaýlyq saqtaý salalarymen sabaqtasyp, salmaqty tulǵa, sanaly urpaq tárbıeleýde sapaly bilimniń orny aıryqsha.
Rýhanııat • 21 Qańtar, 2025
Til biliminiń tarlandary – akademıkter Ábdýálı Qaıdar, Rabıǵa Syzdyq, Shora Sarybaı, О́mirzaq Aıtbaıuly qazaq til biliminiń damýyna, onyń túrki álemine tanylýyna qomaqty úles qosqanyn kózi qaraqty kópshilik jaqsy biledi. Mine, osynaý úlken tulǵalarmen iliktes kórnekti tilshi-ǵalymnyń biri – Memlekettik syılyqtyń laýreaty, fılologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Baıynqol Qalıuly.
Taǵzym • 18 Qańtar, 2025
Birinshi synypta meni oqytqan apaı oryn aýystyryp, endi basqa aýyldan aqshyl sary óńdi, juqa sary shashty, betiniń azdap sekpili bar, jumsaq minezdi Muqan aǵa Maǵaýın muǵalim bolyp kelgen. Bir aıdaı bizdi qyrman basyna qatynap júrip oqytqan. Jaımashýaq bir ashyq kúni synyp bólmesine kelsem, meniń partamnyń ekinshi bóliginde keń mańdaıly, úlken kózdi, aqsary bala otyr eken. Muǵalimimiz: «Blókjan, seniń qasyńa Muhtardy otyrǵyzdym, endi qatar oqısyńdar» dedi. Áli esimde, bul 1948 jyldyń qazan aıynyń 8-kúni bolatyn. Osy kún ómirimde sheshýshi burylys jasady, biz birge oqydyq, jarysa ómir shyńdaryna órledik.
Rýhanııat • 18 Qańtar, 2025
Qazaq ýnıversıtetiniń jýrnalıstıka fakýltetine 1969 jyly oqýǵa túsken bizdiń kýrs stýdentteri óte talantty boldy. Ony osy ýnıversıtette ótken bes jyl ishinde olardyń boıynan baıqalǵan eki erekshelik anyq aıǵaqtaıdy dep oılaımyn. Munyń birinshisi, kýrstastarymyzdyń qaı-qaısysynyń da aýdıtorııada leksııa tyńdap, kitaphanada semınarǵa daıyndaýdan basqa bir izgi isteri bar-tyn. Ol Almatydaǵy gazet-jýrnal redaksııalary men teleradıo stýdııalaryna jıi baryp, sondaǵy shyǵarmashylyq ortamen baılanys ornatýǵa degen qushtarlyǵy edi. Osynyń nátıjesinde alǵashqy oqý jyldarynyń ózinde-aq kóbimizdiń áńgime, óleń, ocherkterimiz «Jalyn» almanaǵy men «Qazaq ádebıeti», «Lenınshil jas», «Bilim jáne eńbek» betterinde basylyp, Qazaq radıosynyń «Shalqar», «Ushqyn» baǵdarlamalary arqyly efırge taralyp jatty. Al úshinshi-tórtinshi kýrstarda... Joǵarydaǵydaı tvorchestvolyq belsendiliktiń nátıjesi shyǵar, sirá, stýdent bizderdiń ádebı-pýblısıstıkalyq shyǵarmalarymyz túrli ujymdyq jınaqtarǵa enip, tipti jeke kitap ta bolyp shyǵa bastady.
Pikir • 18 Qańtar, 2025
Qoǵamdy oılandyratyn ashyq-jarqyn áńgime
Memleket basshysynyń «Ana tili» gazetine bergen suhbatynyń kólemi de, mazmuny da aýqymdy. Ádette, aıqara bet kólemindegi áńgimege kózimiz úırengen. Árıne, másele – kólemde emes, suhbattyń oı-ózeginiń salmaǵynda. Eń aldymen, bul – qoǵamǵa arnalyp aıtylǵan sóz.
Basylym • 18 Qańtar, 2025
«Kazahstanskaıa pravda»: úlken joldyń bel-belesteri
«Kazahstanskaıa pravda» gazetiniń jaryqqa shyqqanyna – 105 jyl. Osy mereıli dataǵa oraı elordadaǵy Dostyq úıinde «Úlken joldyń kezeńderi» atty ǵylymı-praktıkalyq konferensııa ótti. Oǵan el qaıratkerlerinen bastap jalpy zııaly qaýym, memlekettik qyzmetkerler, barsha sala mamandary qatysyp, basylym týraly oılaryn ortaǵa saldy.
Pikir • 17 Qańtar, 2025
El taǵdyryna bárimiz jaýaptymyz
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev ár jyldyń qorytyndysyn saralap, taldap, aldaǵy mindetterdi aıqyndaıtyn jaqsy úrdisti qalyptastyrǵany halyq kóńilinen shyǵyp otyr. Búgingi tolassyz aqparattar aǵynynda Memleket basshysynyń «Ana tili» gazetindegi suhbaty eldi de, álemdi de eleń etkizdi.
Rýhanııat • 17 Qańtar, 2025
Toıymyz mazaqqa aınalmaýy kerek
Asyra aıtqandyq emes, qazir qazaqta ne kóp, toı kóp. «Toı – Qudaıdyń qazynasy» dep ata-babalarymyz tekke aıtpaı, alys-jaqyn aǵaıynyn, quda-jekjatyn shaqyryp, dýmandatyp qýanyshyn bólisken. Biraq sońǵy ýaqytta ǵasyrlarmen qanattasyp, zamanamen jalǵasyp kele jatqan ulttyq salt-dástúrmen sabaqtasqan halqymyzdyń toıynan sán de, mán de ketip barady.
Bilim • 17 Qańtar, 2025
Rýhanı qundylyqtyń eń asyly – til. Tili bar jurt – tiri ult, tirshiligi bar ult. Keleshegin oılaǵan jurt eń aldymen tilin oılaıdy. Tildi saqtap qalýdyń, ony damytyp, baıytýdyń joly – tildi oqytý. Tildi oqytýdyń álemde qalyptasqan biregeı ádistemelik júıesi joq. Bolýy da múmkin emes. О́ıtkeni ár tildiń ózine ǵana tán ereksheligi, ózgede bolmaıtyn ózindik qasıeti bar. Sondyqtan oqytý úderisi de sol ózindik erekshelikterdi eskere otyryp qalyptasýy kerek.
