Eksklıýzıv
Abaı • 23 Mamyr, 2025
Aqyl-oı alyptarynyń galereıasynda hakim Abaı dıdarynyń beınesi bederli, tulǵasy eleýli. Ony túsiný – danalyq baqshasyna ekken alǵashqy dánińiz. Fılosof Mıshel Fýkonyń «dúnıe – eń úlken mátin» degen paıymyna ılansaq, sóz – onyń eń kishkentaı bólshegi. Sol sebepti danyshpan Abaıdyń pálsapasyn túsiný úshin ol jıi qoldanǵan 5 sózdi zerdelep, onyń tanymdyq tamyryna úńilip kórdik.
Mádenıet • 22 Mamyr, 2025
Ym-ısharamen túsinisken bı ujymy
О́nerdiń shekarasy – ólsheýsiz. Osy bir ónegeli sózdiń jarqyn aıǵaǵy - Qazaqstannyń sańyraýlar qoǵamynyń janynan qurylǵan «SILENSE» bı teatry. Qulaǵy estimeı, ymmen ǵana sóılesetin jandardan quralǵan shyǵarmashylyq ujym úshin bul «erekshelik» bımen kásibı turǵyda aınalysýǵa kedergi emes, dep jazady Egemen.kz.
Mektep • 22 Mamyr, 2025
Keleshekke qyzmet – mektepte mamandyq tańdaýdan bastalady
Kóptegen túlekter mamandyqty – qyzmettiń mazmuny qyzyqtyrǵany úshin emes, kerisinshe belgili bir ómir saltyn unatqandyqtan, ıaǵnı mamandyqtyń qoǵamdaǵy bedel-tanymaldylyǵy úshin tańdaýy múmkin. Búginde oqýshylarǵa kásiptik baǵdar berý – pedagogıkalyq ǵana emes, áleýmettik másele. Áleýmettik másele retinde kásiptik baǵdar berýdiń máni – jastardyń ózindik beıimdiligi jáne ózderine sáıkes kelmeıtin mamandyqtarǵa umtylystary arasyndaǵy qaıshylyqtardy jeńý qajettiliginde jatyr.
Qoǵam • 21 Mamyr, 2025
Aqyly avtoturaqtar qanshalyqty tıimdi
Astanada kólik sany jyldan-jylǵa artyp kele jatqandyqtan, turaq máselesi de qala turǵyndarynyń ýaıymyna aınaldy. Osy olqylyqtyń ornyn toltyrý úshin elorda kóshelerine aqyly avtoturaq júıesi engizilgen edi. Alaıda, bul turaqtar da júrgizýshiler úshin qolaıly bolmaı shyqty. Qala turǵyndarynyń biri ony tártip ornatýdyń amaly dese, endi biri aqsha tabýdyń quraly dep sanaıdy. Jalpy aqyly avtoturaq qanshalyqty tıimdi? Osy saýal tóńireginde Egemen.kz tilshisi zertteý júrgizip kórdi.
Jumysshy mamandyqtar jyly • 21 Mamyr, 2025
О́ndiris – bir jaqta, bilim – bir jaqta: Tarıftik anyqtamalyq nege jańarmaı keledi?
Jýyrda Májilis qabyrǵasynda elimizdegi jumysshy mamandyqtaryna arnalǵan Biryńǵaı tarıftik-biliktilik anyqtamalyqtyń (BTBA) osy kúnge deıin jańartylmaǵany týraly ótkir másele kóterildi. Bul qujattyń sońǵy ret qaıta qaralǵanyna 35 jyl bolǵan. Sodan beri óndiristik prosester, eńbek naryǵy men tehnologııalyq júıeler túbegeıli ózgerdi, al jumysshylardy daıarlaý júıesi sol eski talaptarmen jumys istep otyr. Búgingi tańda kóptegen mamandyqtar sıfrlandyrylyp, avtomattandyrylǵan. Jańa óndiristik standarttar, eńbek quraldary, tehnologııalyq talaptar engizildi. Biraq bilim berý júıesi men óndiris arasyndaǵy baılanystyń álsizdigi, sondaı-aq eski tarıftik negiz kásibı daıyndyqtyń sapasyna keri áser etip otyr. Bul másele tek tehnıkalyq kadrlar daıyndaýǵa ǵana emes, eńbek naryǵynyń tıimdiligine, jalaqyny ádil baǵalaýǵa, jumys sapasyna tikeleı áser etedi. Mundaı jaǵdaıda negizgi suraq týyndaıdy: Eski júıeden arylyp, kásibı bilim men óndiris arasyndaǵy alshaqtyqty qalaı joıamyz? Kásiptik standarttar zaman talabyna saı ma? Jumysshy mártebesin arttyrý úshin qandaı naqty sharalar kerek? Osy jáne ózge de mańyzdy máseleler tóńireginde Májilis depýtaty, «Amanat» partııasy fraksııasynyń múshesi Muqash Eskendirovke birneshe saýal joldaǵan edik.
Qoǵam • 20 Mamyr, 2025
«Trallallero Trallalla». Balalar ne kórip júr?
Kók tústi aıaq-kıim kıgen úsh aıaqty akýla, jarty basy kapýchıno, jarty denesi balerına, Fortnite oınap otyrǵan áke men Býrger esimdi mem. Qanshalyqty qısynsyz estilse de, bul – búgingi ınternettiń eń tanymal keıipkerleri. Onyń fondyq áýeni de jumbaq: «Trallallero Trallalla». Bastapqyda kúlki týdyrǵan bul áýen ýaqyt óte kele qoǵamnyń qyzý talqysyna tústi. Bul ne án? Qaıdan shyqqan? Eń bastysy – nege balalar men jastardy qyzyqtyrady?
Sport • 20 Mamyr, 2025
Elimizde ulttyq sportqa qanshalyqty kóńil bólinip jatyr
Elimizde ulttyq sportty unatyp qana qoımaı, mán bere aınalysyp júrgender nópiri artyp keledi. Qalyń qaýym den qoıyp, qaıta sánge aınalǵan sporttyń biri – sadaq atý. Ejelde jaýǵa shapqanda alǵyshepten qoramsaqqa qol salǵan mergender oryn alǵan. Beıbit kúnde mazmuny túrlengen sadaq atý oıdy jınaqtap, eptilikke baýlıtyn – ulttyq sport. Elimizde Respýblıkalyq sadaq atý federasııasy 2019 jyly qurylǵan. 2022 jylǵa deıin ózin sport retinde dáleldep, sol jyldyń qazanynda tuńǵysh ret Mańǵystaýda QR chempıonaty ótti. Alǵashqy mergender básekesine 200-ge jýyq adam qatysqan. Federasııa qurylǵan tusta sadaq atýdy janynan serik etip, kásibı deńgeıde kóńil bólgen 50 sportshy bolsa, búginde bul kórsetkish 300-ge jetken. Onyń ishinde 52 mergen el namysyn ár deńgeıdegi dúbirli dodalarda qorǵap júr. Sondaı-aq halyqaralyq deńgeıdegi 8 sadaqshy memleket tarapynan stıpendııa ıegeri atanǵan. Sadaq atýdyń tartymdylyǵy arta túskenin federasııanyń 20 óńirde ashylǵanyn-aq ańǵarýǵa bolady, dep jazady Egemen.kz.
Bıznes • 19 Mamyr, 2025
Jylqy jalyndaǵy GPS nemese qarap júrip qarjy tabý ıdeıasy
Mıras Baıjigit – aýyl sharýashylyǵyndaǵy sıfrlyq revolıýsııaner. Onyń iGPS Tech startapy búginde Qazaqstannyń túkpir-túkpirinde 100 myńnan astam jylqyny baqylaýǵa múmkindik beredi. Barlyǵy kishkentaı inisin GPS saǵattary arqyly qadaǵalaýdan bastalǵan
Mádenıet • 19 Mamyr, 2025
Elimizde «Mýzeı túni – 2025» aksııasy qalaı ótti
18 mamyr álem boıynsha «Halyqaralyq mýzeı» kúni atalyp ótildi. Aıtýly datany elimizdegi mádenı mekender «Mýzeı túni – 2025» aksııasymen aıshyqtady. Bul kúndi kelýshiler kóńilin buryp, tańǵajaıyp tún formatynda ótkizý Qazaqstanda 2006 jyldan qalyptasty. QR Ortalyq mýzeıiniń osy bastamasy búginde buljymas dástúrge aınalyp, osy jyly jıyrmasynshy ret uıymdastyryldy. Qazir el boıynsha 294 mýzeı jumys istep tur. О́tkenniń órnegin búginge jetkizip, bolashaqqa amanattar oryndarda 4,5 mln jádiger saqtaýly. Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń málimetinshe, byltyr Qazaqstan mýzeıleriniń tabaldyryǵyn 6,6 mıllıonnan astam adam attaǵan, dep jazady Egemen.kz.
Rýhanııat • 19 Mamyr, 2025
Ulttyq dástúrdiń jandanýyna jol ashqan mereke
Astanadaǵy «Balqaraǵaı» demalys aımaǵynda halqymyzdyń ejelgi salty – Qymyzmuryndyq keń aýqymda atalyp ótti. Bul jaı ǵana mereke emes, kóktem men tirshiliktiń oıanýyn, dalanyń darhan tynysyn sezdiretin, halqymyzdyń ǵasyrlar boıy saqtap kelgen qasıetti dástúrleriniń jańǵyrýy. Qazaqtyń shıpaly sýsyny qymyzdy ulyqtaýǵa arnalǵan saltanatqa qala turǵyndary jáne sheteldik týrıster qatysty, dep jazady Egemen.kz.
Parlament • 19 Mamyr, 2025
Jasandy ıntellekt: Qazaqstanda quqyqtyq negiz qalyptasty
О́tken aptada Qazaqstannyń sıfrlyq damý tarıhyndaǵy aıtýly oqıǵa oryn alyp, Májilis palatasy elimiz úshin mańyzdy qadam jasady. «Jasandy ıntellekt týraly» zań jobasy birinshi oqylymda maquldandy. El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń tikeleı tapsyrmasymen ázirlengen zań jobasy – tehnologııalyq progrestiń jyldam qarqynyna jaýap retinde jasalǵan alǵashqy irgeli qadam edi.
Qoǵam • 16 Mamyr, 2025
Jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq áli de ózekti másele
Elimizdegi jastar arasyndaǵy jumyssyzdyq – qoǵamdaǵy eń ózekti máselelerdiń birine aınalyp otyr. Ásirese 16-34 jas aralyǵyndaǵy jastardyń jumyssyz qalýy tek ekonomıkalyq emes, sonymen qatar áleýmettik daǵdarystyń belgilisi sekildi. Jastardyń jumyssyz qalý sebepteri san alýan. Tipti dıplomy barlarynyń ózi de eńbek naryǵynda óz ornyn taba almaı sendelip júr. Biri suranyssyz mamandyq ıesi bolsa, endi biri tájirıbesi joq degen jeleýmen shette qalyp otyr.
Tehnologııa • 16 Mamyr, 2025
Armanyn ǵaryshqa samǵatqan jas ónertapqysh
Ol nebári 23 jasta. Biraq soǵan qaramastan, bilim berý salasynda eleýli jetistikke jetken. Almatylyq Mıras Núsipov búginde balalarǵa zymyran qurastyrýdy úıretip júr. Qazir ol tehnologııa men ınjenerııaǵa qyzyǵýshylyqty oıatatyn tyń jobalardyń jetekshisine aınalyp úlgergen. Osylaısha talapty jastyń shyǵarmashylyq álemimen biz de tanysyp kórdik.
Otbasy • 16 Mamyr, 2025
Otbasynda ákeniń róli zor bolýy qajet - Bekdaıyr Kúzembaı
Áke – otbasynyń asyraýshysy, qamqorshysy ári tiregi sanalatyny málim. Qazaq halqy ákeni asqar taýǵa teńeıdi. Al qazirgi ýaqytta «Otbasy qundylyǵynda» ákeniń róli qandaı? Osy oraıda respýblıkalyq «Ákeler odaǵy» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵa orynbasary, atalǵan birlestiktiń Astana qalasy boıynsha fılıal tóraǵasy, qala ákimdiginiń jasóspirimderdiń quqyǵyn qorǵaý komıssııasynyń múshesi, «Bala tolaǵaı» federasııasynyń prezıdenti Bekdaıyr Kúzembaımen áńgimelesken edik.
Densaýlyq • 16 Mamyr, 2025
Adam papılloma vırýsy qandaı aýrý
Jynystyq jolmen juǵatyn ınfeksııalar arasynda adam papılloma vırýsy (APV) álemde eń keń taraǵan vırýstyń biri sanalady. Onyń keıbir túrleri onkologııalyq aýrýlarǵa, sonyń ishinde jatyr moıny obyryna sebep bolýy múmkin. Bul týraly bizge Qalalyq emhana bas dárigeriniń orynbasary Juldyz Álpilamqyzy aıtyp berdi, dep jazady Egemen.kz.
Rýhanııat • 15 Mamyr, 2025
Lev Tolstoı: Adamdar aqıqatta ǵana birige alady
Sanaǵa salmaq túsirer saýaldarǵa jaýap tappaı daǵdarǵan kezde «buǵan aqyl-oı alyptary ne der edi?» dep oılanǵan kezińiz bolǵan shyǵar, qadirli oqyrman. Olar, árıne, ǵaıyptan taıyp túsińizge enbese, óńińizde ushyraspaıdy. Biraq buǵan jýrnalıstıkadaǵy erkin janrlardyń biri – retrospektıvalyq suhbat múmkindik beredi. Ol – ómirden ótken adammen jazyp qaldyrǵan eńbegi negizinde áńgimelesý. Biz jazýshy, hakim Lev Tolstoımen suhbattasyp kórdik.
Qoǵam • 15 Mamyr, 2025
Otbasy qundylyqtaryn saqtaýdyń tarıhı modeli qandaı?
15 mamyr – halyqaralyq otbasy kúni. Memleketti quraýshy ınstıtýttyń negizine aınalǵan otbasy kúnin atap ótý Birikken Ulttar Uıymynyń bastamasymen bekitilgen. Búginde Qazaqstanda 6,2 mıllıonnan astam otbasy bar, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 15 Mamyr, 2025
Prezıdent janyndaǵy áıelder isteri jáne otbasylyq demografııalyq saıasaty jónindegi ulttyq komıssııasynyń qoldaýymen osy aıdyń 12-16 kúnderine uıymdastyrylǵan respýblıkalyq reprodýktıvti densaýlyq aptalyǵynda qoǵam úshin ózekti ári mańyzdy maǵlumattar keńinen berilip jatqany málim. Sol oraıda Ulytaý oblystyq JITS-tyń aldyn alý ortalyǵynyń psıhology Gúlnur Bespaevamen áńgimelesken edik, dep jazady Egemen.kz.
Rýhanııat • 14 Mamyr, 2025
«Er Tarǵyn» jyryn hatqa túsirgen jyraý kim
Qazaqtyń «Qobylandysy» men «Er Tarǵyny» týraly bárimiz bilemiz. Biraq bul jyrlardyń eń kórkem nusqasy kimniń aýzynan hatqa túskenin kóbi bile bermeıdi. Bir ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn dala tósinde jyrdy janymen terbetken Marabaı Quljabaıulynyń esimi búginde kóp aıtylmaıdy. Al shyn máninde, dál osy jyraýdyń kómeıinen shyqqan sózder arqyly qazaq eposy alǵash ret qaǵaz betine túsken. Sol jyrlar búgingi ádebıettegi eń kórkem, eń shynaıy nusqalar bolyp sanalady, dep jazady Egemen.kz.
Medısına • 14 Mamyr, 2025
Erler emdelýdi álsizdik dep qabyldamaýy kerek - dáriger
Er-azamat – otbasynyń qorǵany, ultynyń ustyny. Alaıda sońǵy jyldary bóriktilerdiń densaýlyǵy alańdatarlyq deńgeıge tústi. Júrek aýrýlary, belsizdik, psıhıkalyq kúızelis, qaterli isikter – munyń bári er adamnyń ómir sapasyn ǵana emes, qoǵamnyń da yntymaǵyn ydyratatyn faktorlar. Dárigerler bul máselege áleýmettik turaqtylyqqa tikeleı yqpal etetin keshendi qubylys retinde qarap otyr, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 13 Mamyr, 2025
Jylda jóndeletin kósheler tıimsiz josparlaýdyń kórinisi me?
Elordanyń kún saıyn ósip, damyp jatqany qýantady. Alaıda qala turǵyndarynyń ómirinde áli kúnge deıin sheshilmegen ózekti máseleniń biri – jol jóndeý jumystary. Jyl saıyn qaıtalanatyn jóndeý, aıaqtalmaıtyn asfalttaý men qaıta qazylǵan kósheler – bul astanalyq júrgizýshilerdiń júıkesin juqartatyn jaǵdaıǵa aınaldy.
Medısına • 13 Mamyr, 2025
Áıelder aýrýynyń aldyn alýdyń amaldary qandaı
Elimizde 12 mamyrda densaýlyq aptalyǵy bastaldy. Prezıdent janyndaǵy Áıelder isteri jáne otbasylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııa uıytqy bolǵan sharalar legi mańyzdy 4 baǵytty qamtıdy, dep jazady Egemen.kz.
Tehnologııa • 13 Mamyr, 2025
Elordada jas ónertapqyshtar jarysy ótti
L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetinde Álıhan Maqsut atyndaǵy «RoboZerde-2025» halyqaralyq robototehnıka festıvali ótti. Aýqymdy is-sharaǵa elimizdiń jıyrma oblysynan, sondaı-aq kórshiles Qyrǵyzstan men О́zbekstan elinen kelgen eki júzden astam mektep oqýshysy qatysty. Jas ónertapqyshtar alty sanatqa sáıkes baq synap, óz jobalaryn tanystyrdy, dep jazady Egemen.kz.
Ekonomıka • 13 Mamyr, 2025
Memleketten bala bilimi úshin qalaı aqsha alýǵa bolady
«Keleshek» - balańyzdyń jarqyn bolashaǵy úshin qazirden qamdanýǵa múmkindik beretin baǵdarlama. Osy baǵdarlama sheńberinde ashylǵan shotqa alǵashqy jarnany memleket salady. Onyń kólemi - 235 920 - 471 840 teńge. Jınaqtalǵan somany bala kolledj, elimizdegi tipti shet eldegi JOO-daǵy oqý aqysyn tóleýge jumsaı alady. Jınaq salymshysy memlekettik grant ıegeri atansa shottaǵy barlyq somany qolma-qol sheship nemese baspana alý úshin qoldaný tetigi qarastyrylǵan. «Keleshek» aıasynda depozıt 0-5 jas aralyǵyndaǵy balalar úshin ǵana ashylady. Bastapqy bilim kapıtalyn ashýdyń ózge qandaı sharttary bar? El azamattary shot ashý úshin qandaı qadamdar jasaý kerek? Egemen.kz redaksııasy joldaǵan saýaldarǵa «Otbasy bankiniń» baspasóz qyzmeti jaýap berdi.
Medısına • 12 Mamyr, 2025
Otbasyn josparlaýdyń artyqshylyǵy nede?
Elimizde 12-16 mamyr aralyǵynda ótetin Reprodýktıvtik densaýlyq aptalyǵy – deni saý ult qalyptastyrý jolyndaǵy mańyzdy qoǵamdyq bastama. Bul kúnderi barlyq óńirinde halyqtyń jynystyq jáne reprodýktıvtik saýattylyǵyn arttyrýǵa baǵyttalǵan aýqymdy aqparattyq-aǵartýshylyq sharalar uıymdastyrylyp jatyr. Jastar men bolashaq ata-analarǵa arnalǵan kezdesýler, dárister men keńester arqyly elimiz erteńi sanalatyn jas urpaqtyń densaýlyǵyn qorǵaýǵa bir qadam jaqyndaı túsedi, dep jazady Egemen.kz.
Qoǵam • 12 Mamyr, 2025
Atyraýda bir top jasóspirim eki balany aıaýsyz soqqyǵa jyqqan
Oqıǵa Atyraý qalasyna qarasty Erkinqala aýylynda oryn alǵan. Birneshe jasóspirimniń eki balaǵa shabýyl jasaýy qoǵamda alańdaýshylyq týdyrdy, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Medısına • 12 Mamyr, 2025
Meıirgerler mártebesi bıikteıtin kún
12 mamyr kúni Qazaqstan jáne álemniń 141 eli meıirgerlerdiń kásibı merekesin atap ótedi. Naýqastyń aldynan aldymen shyǵatyn meıirgerler ómir men ólim arasyndaǵy názik shepte qyzmetin atqarady. Táýliktik aýysymdarda emimen dem berip, qoldaýymen naýqastyń halin jaqsartýda jan aıamaıtyndardyń eńbegin tek mamandyq qalybynda mólsherleý ólshemge syımaıdy, bul eńbek adamdyq sezimmen astasyp jatady, dep jazady Egemen.kz.
Saıasat • 12 Mamyr, 2025
Úndistan men Pákistan tatýlasa ma
10 mamyrǵa qaraǵan túni Úndistan men Pákistan arasyndaǵy qarýly qaqtyǵys jańa ári qaýipti kezeńge aıaq basqan edi. Eki ıadrolyq derjava arasyndaǵy shıryǵa túsken shıelenis halyqaralyq qaýymdastyqtyń alańdaýshylyǵyn týdyryp, BUU, AQSh, Ulybrıtanııa syndy jetekshi derjavalardy araǵaıyn bolýǵa ıtermeledi. Sóıtip, AQSh prezıdenti Donald Tramptyń bastamasymen taraptar atysty tolyq ári shuǵyl toqtatýǵa kelisim berdi. Hosh, tamyry bir, táńiri bólek elderdiń urysy neden bastaldy, endi qaıda baǵyt aldy, budan keıin kórshiler tonnyń ishki baýyndaı qaıtadan aralasyp kete ala ma? Egemen.kz tilshisi saraptap kórdi.
О́shpes dańq • 10 Mamyr, 2025
Paradqa kire almaǵan Teńdik Izaqov kim?
7 mamyr kúni Astanada ótken áskerı parad kezinde tyl ardageriniń saltanatty is-shara aýmaǵyna kire almaı qalǵany týraly beınejazba áleýmettik jelide tarap, qoǵam nazaryna ilikti. Keıin bul ardager – Qazaqstandaǵy neırohırýrgııa salasynyń damýyna zor úles qosqan, medısına ǵylymdarynyń kandıdaty, professor Teńdik Izaqov ekeni anyqtaldy.
О́shpes dańq • 08 Mamyr, 2025
Baýyrjan Momyshuly Kákimjan Qazybaevqa nege ashýlandy?
«Jýrnalıske dıplom emes, sezgish júrek, kórgish kóz kerek!» Bul aty ańyzǵa aınalǵan qolbasshy, jazýshy Baýyrjan Momyshulynyń júrek túbinen shyqqan ashý-yzasy. Bul sózder Reıhstagqa alǵash bolyp jeńis týyn tikken leıtenant Raqymjan Qoshqarbaevtyń esimi el ishinde umyt bola bastaǵan tusta, eshbir jýrnalıstiń bul erlikke ún qatpaǵanyn kórip, tózimi taýsylǵan sátte aıtylǵan, dep jazady Egemen.kz.
